________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
દયચુ
માનવી.
જીવનની કિંમત નથી. તેને તે જીવન ખરીદતાં અને વેચતાં પૈસાની જરૂર પડતી હેત તે જીવનની કિંમત રહેત. પણ કુદરતે જેમ ગુલાબને કાંટા દેવામાં ભૂલ કરી છે, તેવી જ ભૂલ તેણે હવા, પાણી અને જીવન મફત દેવામાં કરી છે. કુદરત આ ભૂલ ધ્યાનમાં લેશે અને સુધારશે? માનવીના અપાર ડહાપણને આજે આ કુદરતની ભૂલ સાલે છે. તેને ધન એકઠાં કરવાના રસ્તા ઓછા પડે છે અને તેથી કહે છે કે જે કુદરતે હવા-પાણી વિગેરે આટલા બધા પ્રમાણમાં ન સરજાવ્યાં હોત તે કેવું સારું થાત ? કેટલાય માણસો તેને વેપાર કરી, આજે શ્રીમંત બની જ્ઞાતિના અને રાજ્યના અલંકારરૂપ બન્યા હોત? વળી એક યા બીજી રીતે તે બેકારી પણ ઓછી કરી શકત, કે * જે આજે સારી દુનીયાને સતાવી રહી છે, પણ ખેર, આપણું જ ધાર્યું હમેશાં થાય તેવું કયાં છે ? વળી જે કઈ પિતાના ધનથી સંતેષ પામે તે તેને દુન્યવી ડહાપણ મૂર્ખ ઠરાવે છે, કારણ કે તેની નજરમાં મરણાંત સુધી રળવું અને ધનમાં અસંતોષ રાખવે એ જ ખરૂં ડહાપણ છે. વળી આવા માણસ અને સેવાને બીકુલ બનતું નથી, કારણ કે પહેલાને ઉદ્દેશ ધન મેળવવાને છે ત્યારે સેવામાં ધનનો ત્યાગ છે. આમ દરેકના રાહ નિરાળા છે, તેથી આ માર્ગ સૂ માનવી નથી તે સેવા કરી શકતે કે નથી તે સેવા કરનારની કદર કરી શકતે. તેને મન સેવા એટલે કેટલાક બાપકમાઈવાળા અને નવરા માણસોની પ્રવૃત્તિ. આમ આ મૂર્ખ માણસને આંખે અજ્ઞાનરૂપી પડળ ચઢ ગયા હોવાથી, અને ધનના ભરૂપી વેલ વધી જવાથી તેને ડાહ્યો માણસ મૂખ લાગે છે અને પિતાની મૂર્ખતામાં ડહાપણુ જીવે છે. વળી તેને મન કોઈ પૂજ્ય હશે કે નહિ તે ચેકસ કહી શકાય નહિ, પણ જે હોય તે તે એવા માણસને પૂજ્ય ગણે છે કે જે પોતાનું સમગ્ર જીવન લક્ષ્મીની આરાધના કરવામાં જ ગાળે અને વધારે અને વધારે લક્ષમી સંપાદન કર્યા જ કરે. વળી જે ઘરેથી દુકાને અને દુકાનેથી ઘરે જતે હોય અને જે પિતાની દુકાન કે બજાર સિવાયના દુનિયાના બીજા કેઇ સમાચાર જાણવાની પરવા ન કરતે હોય. વળી આ માણસ પોતાની જાતને ડાહ્યો માનતો હોવાથી બહારની શિખામણ તેના ઉપર કેટલી અસર કરે એ કહેવું મુશ્કેલ છે, છતાં હું આજે થોડાક શબ્દ કહ્યા વિના રહી શકતું નથી. ધન માટે મેં આટલું બધું લખ્યું છે માટે હું ધનને વિરોધી છું એમ કેઈ ન માને. હું તે એમ કહેવા માગું છું કે ધન એ સાધન છેઃ સાધ્ય નથી. મનુષ્યને પિતાના જીવનની અંદર જે સાધ્ય મેળવવાનું છે તેની અંદર દ્રવ્ય મદદ કરે છે, અને તેથી જ આપણે તેને સાધન કહીએ છીએ. જેમ ખાલી કોથળો ટટાર રહી શકતું નથી તેમ અન્ન અને એવી બીજી જરૂરીયાતની વસ્તુ વગર માણસ પોતાની ફરજ બજાવી
For Private And Personal Use Only