________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. ===ા [TS ===
મનનું રહસ્ય અને તેનું નિયંત્રણ. ||
અનુવાદક–વિઠ્ઠલદાસ મૂ. શાહ
( ગતાંક પૃ૪ ૨૩૮ થી શરૂ ) સજાતીય વસ્તુઓમાં આકર્ષણ હોય છે. વિચારસામ્રાજ્યમાં સમાન વિચારના મનુષ્ય પરસ્પર આકર્ષિત થાય છે. આ વિશ્વવ્યાપી નિયમ તરફ આપણે ધ્યાન આપીએ કે ન આપીએ તે પણ તે નિરંતર પિતાનું કામ કરી રહેલ છે. મતલબ એ છે કે આપણે એક વિચારસમુદ્રમાં રહીએ છીએ અને આપણી ચારે તરફનું વાતાવરણ નિરંતર એ વિચારશકિતઓથી ભરેલું રહે છે, જે સર્વદા વિચાર–તરંગના રૂપમાં બહાર નીકળે છે. આપણને તેનું જ્ઞાન હોય કે ન હોય તો પણ એ વિચારશકિઓને થોડો અથવા ઘણો આપણી ઉપર પ્રભાવ પડે છે.
ધ્યાનાવસ્થામાં જે આનંદ અનુભવ પામશે તે આનંદ પાંચ પ્રકારનો હોય છે. અલ્પ આનંદ, ક્ષણિક આનંદ, ઉમદા આનંદ, પ્રવાહિત આનંદ, અને વ્યાપક આનંદ. અલ્પ આનંદથી કેવળ રોમાંચ થાય છે. ક્ષણિક આનંદ વિજળીના ચમકારા જેવું હોય છે. જેમ સમુદ્રનાં મોજાં કિનારા સાથે આવી આવીને અથડાયા કરે છે તેવી રીતે તે આનંદ શરીરપર શીવ્રતાપૂર્વક આવીને અથડાયા કરે છે. પ્રવાહિત આનંદ બલવાન હોય છે અને તે શરીરને ઉઠાવીને અંતરિક્ષમાં પ્રવાહિત કરવા લાગે છે. જ્યારે વ્યાપક આનંદ આવે છે ત્યારે તે સંપૂર્ણ શરીરને ખૂબ ભરી દે છે અને હવાથી ભરેલાં ગળાની માફક કુલી જાય છે.
સાધારણું રીતે આપણે જેને સુષુપ્તિ કહીએ છીએ તે એક એવી દશા છે કે જેના સ્વપ્નની સ્મૃતિ તમને નથી રહેતી, અથવા મૃત્યુવતું પૂર્ણ અચેતનાવરથા હોય છે કે જેમાં આપણને મત્યુનો એક પ્રકારને અનુભવ થાય છે. પણ એક એવી પણ નિદ્રા સંભવિત છે કે જેમાં આપણું જીવનમાં સંપૂર્ણ મોનતા, થિરતા તથા શાંતિ આવી જાય છે અને આપણી ચેતના સત, ચિત આનંદમાં લીન બની જાય છે. આપણે એને નિદ્રા નથી કહી શકતા, કેમકે તે આત્યંતિક ચેતના હોય છે. એ અવસ્થામાં આ પણે અમુક જ ક્ષણ રહી શકીએ છીએ પરંતુ એ અમુક ક્ષણમાં આપણને કલાકોની નિદ્રાની અપેક્ષાએ ઘણો જ
For Private And Personal Use Only
