________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. 999999999990905090909 છે મનનું રહસ્ય અને તેનું નિયંત્રણ. જે 69999999999999999996
(ગતાંક ૫૪ ૧૧૮ થી શરૂ. )
અનુત્ર વિઠલદાસ મૂ. શાહ. જે તમે દુઃખથી મુક્ત રહેવા ઈચ્છતા હે તે શરીર ધારણ ન કરો, જે તમને શરીરની જરૂરત ન હોય તે કેમ ન કરો, જે તમે કર્મ કરવા ન ઈચ્છતા હો તો રાગ દ્વેષને ત્યાગ કરો, જે રાગ દ્વેષ તજવા ચાહતા હો તે અભિમાન તજી દે. અભિમાન તજવા માટે અવિવેકને દૂર કરવાની આવશ્યક્તા છે. અવિવેકે ત્યારે જ દૂર થઈ શકે કે જ્યારે અવિદ્યા દૂર થાય. તેથી અવિઘાથી પિંડ છોડાવવા માટે પરમાત્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે.
જેવી રીતે અભિમાન પ્રકટ થાય છે તેવી રીતે જ રાગ દ્વેષ આવી જાય છે. જ્યારે તમે “હું સ્વામી છું” એવું ચિંતન કરે છે ત્યારે તમને તમારા સ્વામીત્વમાં રાગ થાય છે. તમારા મનમાં “હું બ્રાહ્મણ છું' એવી ભાવના જામી જાય છે કે તરત જ તમારી અંદર શુદ્રો તરફ ધૃણા ભાવ અને બ્રાહ્મણ તરફ પ્રેમભાવ ઉત્પન્ન થાય છે. જે રાગ દ્વેષને સમૂળગે નાશ કરવા ચાહતા હો તે અભિમાનને ત્યાગ કરું.
કેવળ ચિત્ત ત્યાગ દ્વારા બધી વસ્તુઓને ત્યાગ થઈ જાય છે. મન જ સર્વસ્વ છે. એના ઉપર અધિકાર થતાં જ સઘળાને ત્યાગ થઈ જાય છે. એ રીતે માનસિક સંયમથી બધા દુખેથી છુટકારે પામી શકાય છે.
હું પણું' અથવા અહંકાર વગર મન કંઈજ નથી. ખરેખર, એ “હું” ની ભાવના દૂર કરવાનું કઠણ છે. હૃદય એ પ્રાણ, મન, અંહકાર અને આત્માનું આવાસક્શાન છે.
વસ્તુતઃ બીજા સાંસારિક દુઃખોની કશી સત્તા જ નથી, જ્યારે આપણે સૂઈ જઈએ છીએ ત્યારે બધાં દુઃખ દૂર થઈ જાય છે. કેવળ મનને શરીરની સાથે સંબંધ હોવાથીકષ્ટ ઉત્પન્ન થાય છે. મન તથા બુદ્ધિને અભેદ (અભિ માન) “અવિદ્યાને લઈને કષ્ટ પહોંચાડે છે. પરમાત્મ ભાવનાની સાચી સાધનાથી અહંકારને નિમિષમાત્રમાં નાશ થઈ જાય છે. - કેવળ એક જ રસ છે. એકજ પરમાત્મા છે. તે શુદ્ધ પરિપૂર્ણ અને અનંત છે. મનને અહિં તેહિ ભટકાવ્યા વગર એનું ધ્યાન ધરી અને મનની
For Private And Personal Use Only
