________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ 999999999999965999999 છે મનનું રહસ્ય અને તેનું નિયંત્રણ. જે છં@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
(ગતાંક પૃષ્ઠ ૧૦૩ થી શરૂ )
અનુવાદકવિઠ્ઠલદાસ મૂ. શાહ બી, એ, વૃત્તિ પાંચ પ્રકારની હોય છે—
(૧) મને વૃત્તિ, (૨) બુદ્ધિવૃત્તિ, (૩) સાક્ષીવૃત્તિ, (૪) અખંડાકારવૃત્તિ, (૫) અખંડ એકરસવૃત્તિ. એ પાંચ પ્રકારની વૃત્તિઓ છે.
આમાં પહેલી તે વાસનાત્મક મનમાં જ રહે છે, અને બાકીની ચાર સાત્વિક મનમાં રહે છે. મને વૃત્તિ સાંસારિક માણસોની વિષયાકાર વૃત્તિ છે. બુદ્ધિવૃત્તિ વિવેકી પુરૂષની હોય છે. જે આપણને સાક્ષીવૃત્તિ પ્રાપ્ત થઈ હોય તે આપણે મનના વિકાર પ્રત્યક્ષ જોઈએ છીએ. જ્યારે આપણે અનુભવ કરવા લાગીએ છીએ કે હું પિતે એક વ્યાપક આત્મા છું તે સમયે અખંડાકારવૃત્તિ ઉત્પન્ન થાય છે, તેને બીજા શબ્દમાં બ્રહ્માકારવૃત્તિ કહે છે. વસ્તુતઃ બ્રહ્મમાં તે કોઈ વૃત્તિ જ નથી હોતી.
આસન પણ વસ્તુતઃ માનસિક હોય છે. માનસિક પદ્યાસન અથવા માનસિક સિદ્ધાસનની ચેષ્ટા કરે. જે મન ભટકયા કરતું હોય છે તે આપણે શરીરને સ્થિર નથી રાખી શકતા અને દઢ શારિરિક સ્થિતિને પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી. એ મન સ્થિર થઈ જાય તે શરીરની સ્થિરતા યંત્રવત્ આપ આપ થઈ જશે. - અત્તર વગેરેની સુગંધ, સુકમળ શમ્યા, વાર્તાના પુસ્તકો, નાટક, સિનેમા, ગાયન, નાચ, કુલેના ગજરા, સ્ત્રીઓને સહવાસ, રાજસિક ભજન, આ સર્વ વાસનાને ઉત્તેજીત કરે છે અને મનમાં અશાંતિ ઉત્પન્ન કરે છે. વધારે લવણ, વધારે તેલ મરચાં, વધારે મિષ્ટાન્ન ખાવાથી તરસ જેર કરે છે અને ધ્યાનમાં વિન થાય છે. વધારે વાતચીત, વધારે હરવું, ફરવું અને વધારે મળવું હળવું એથી પણ ધ્યાનમાં બાધા થાય છે. આહારને મનની સાથે ઘણો જ ગાઢ સંબંધ છે અને મનને ઘડવામાં એને ખાસ હાથ રહેલો છે. સાત્વિક ભેજન મનને શાંત કરે છે. રાજસ આહાર મનને ઉત્તેજીત કરે છે. વાઘ જનાવરનું માંસ
For Private And Personal Use Only
