Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પર્યુષણ પર્વ સંબંધી વિચાર,
ત્રિદિન ધુર.
ઉત્સવ શરૂ કરતા હતા. જે દિવસે નિર્ણય જાહેર કરવાને મહિનાનું ધર હોય, કેટલેક અંશે તે દિવસના જેવાંજ ઉત્સ અને અનુષ્ઠાન માધુર, શરૂ કરતા હતા. જેઓની શક્તિ ઓછી હોય તે ઓછામાં
એક દિવસ તે તે પ્રમાણે વતેજ. આ દિવસનું નામ માધુર” “મહીનાનું ધર” એટલે એક મહિને અગાઉથી, એવો અર્થ થાય છે. પંદર દીવસનું ધર તેવીજ રીતે પંદર દિવસનું ધર-એક પખવાડીઉં અગાઉથી.
પક્ષધુર અઠ્ઠાઈ ધરી આષ્ટાબ્લિક ધર. આઠ દિવસ અગાઉથી એવો અર્થ થાય છે.
છે એટલે ત્રણ દિવસ અગાઉથી આ પર્વ ઉજવવું એવો અર્થ થાય છે.
ભાદરવા સુદ પ પર્યુષણ તથા સાંવત્સરિક પર્વ છે. હવે આપણે પર્યુષણ શબ્દનો અર્થ અને તેને વિસ્તૃત ભાવ-અર્થ પણ
ી સમજી શકીશું પપ શબ્દ નીચે પ્રમાણે વ્યાકરણના નિય
• મોથી સિદ્ધ થાય છે. પરિ ( ઉપસર્ગ ) + વ ( ધાતુ ) = રહેવું. + સ્ટિ–આધારે મન (પ્રત્યયઃ), વૈ ના ૨ નો ૩ થાય છે, વે પછી ગ ઉડી જાય છે. શું ને 9 થાય છે. એટલે ઘર++ગન, હવે ઘર ના નો થાય છે, એટલે પર્યુષ+અન=પન, [ પછી ન આવે તે તેને સામાન્ય નિયમથી થાય છે.– પર્યુષણ, પ્રત્યથા” એ નિયમથી, સ્ત્રીલિંગ કૃતનો આ પ્રત્યય લાગે છે. પછી સ્ત્રી પ્રત્યયને આ લાગી. ( સંસ્કૃત ) વળા શબ્દ સિદ્ધ થયે. પનોતા (પ્રાકૃત) પજુસણ (ગુજરાતી) પરિવનિત થfમન સે નિરયેન મુનય, ના પપ-જે વખતે મુનિયે ચોક્કસ રૂપે રહે, તે દિવસે પર્યુષણ કહેવાય, એવો શબ્દાર્થ નીકળે છે.
રહેવાના નિર્ણયને દિવસ તે પયુંષણ. તેવી જ રીતે બીજા ૬૯ દિવસો પણ પર્યપણે કહેવાય, કેમકે તે દિવસમાં પણ ચોક્કસ રૂપે રહેવાનું છે જ ? પરંતુ પહેલો દિવસ તે જ પર્વ-તહેવાર તરીકે ગણાય.
' હવે દર સંવત્સરે= ( સંવત્સર=વર્ષ) એકવાર એ દિવસ આવતે હોવાથી, સાંવત્સરિક પર્યુષણ પર્વ-વાર્ષિક પર્યુષણ પર્વ=સંવછરી પજુસણ પરવ. આ દિવસ તે વખતના પ્રજાજનો માટે કેટલે ઉત્સવને હશે ?
૧ આ દિવસના બે હેતુ છે, ને નામ પણ બે છે. એક પર્યુષણ, અને બીજું નામ વાર્ષિક પર્વ. તેનું નામ પણ 'નો પહેલો દિવસ કેવી રીતે ? તે તો ઉપર સમજ્યા. પણ વાર્ષિક પર્વ કેવીરીતે તે સમજાતું નથી. તેમજ તેનો ખુલાસે કયાંય સાંભળવામાં કે વાંચવામાં કે પ્રશ્નોસરથી જાણવામાં આવ્યો નથી, શું તે દિવસે હું ભાદરવા સુદી. ૫ મે ) અગાઉ નવું વર્ષ શરૂ
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531240 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 021 Ank 03 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1923 |
| Total Pages | 30 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 4 MB |