Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ચારિત્ર ગઠન.
૧૪૧
કરી રહ્યા છો. હવે તે વિના તમને ચેન પડતું નથી. ચારિત્રના એ ગુણને વ્યક્ત કરવામાં તમારો રસ અધિક અધિક જામતો જાય છે. એ રસની પછવાડે સંક૯પમેળ આવે જ છે. એ સંક૯પ-બળથી એ લક્ષણ પ્રાપ્ત કરવાના માર્ગમાં જે પ્રતિબધો અને વિન્ન રહેલા છે તેનો પરિહાર થાય છે. પ્રબળ રસના પ્રભાવથી મનાએ જે મહત પ્રાપ્તિ કરી છે તેનું વિવેચન કરવાનો આ વ્ય અવસર નથી. પરંતુ એ રસ વિના સંકઃ -બળ કશુ જ કરી શકતા નથી. આથી એટલે નિર્ણય થાય છે કે પ્રથમ રસ પછી નિશ્ચય-બળ, પછી પ્રયત્ન અને તે પછી ફળ એમ અનુકમ રહલે છે.
તમારા ચારિત્રબંધારણમાં કોઈ પ્રકારના અનિષ્ટ લક્ષણે તમને જોવામાં આવે તો તેને પોષણ આપતા બંધ પડા, અને તે પોષણના અભાવે તે લક્ષણે પિતાની મેળે મરી જવાના. તે સાથે એ લહાણેના વિરોધી ઇષ્ટ લક્ષણે તમારી હૃદય-ભૂમિ ઉપર ઉપજાવવા પ્રયન કરો. અધમ વાસનાઓને હૃદય-ક્ષેત્ર ઉપર સ્થાન આપવાની ચોખી ના પાડવાથી, તેમજ તેમને માનસીક ખોરાક આપવા બંધ કરી દેવાથી તે વઘલા બંધ પડી જાય છે, જેમ ખાતર અને પાણી આપવું બંધ કરવાથી વનપતિના રોપા સુકાઈને ક્ષીણ બની જાય છે, તેમ રસનું પોષણ તે તે વાસનાને મળતું અટકી પડવાથી તે ક્ષય પામી આખરે નિર્મૂળ બને છે. આ સૂચના ચારિત્રને Úત્તમ પ્રકાર બનાવવા ઈછનારને અત્યંત અગત્યની છે. તેથી પુન: કહીએ છીએ કે એવી અનિષ્ટ છાઓઉપર મનને સ્થીર કરવાની સમુળગી ના પાડી દ્યો ! નાશ યાનને એ વિષય ઉપરથી ઉઠાવી બીજા ઠેકાણે ચાડી ઘો, ખાસ કરીને કપનાને તે વિષયનો રસાસ્વાદ ન કરવા ઘો ! શરૂઆતમાં એમ કરવામાં બહુ આચાસ જણાય છે. વારંવાર કપના છટકી જઈને પિતાના રસપ્રદ વિષયમાંથી આનંદ ચુસવા બેસી જાય છે. પરંતુ પ્રત્યેક પ્રયત્નની સાથે તે અધિક અધિક કાબુમાં આવતી જાય છે. એક વખત તમે કલ્પનાને તેના વિષયથી વિખુટી પાડવા શક્તિમાન બનશો એટલે પુન: પ્રયત્ન કરતી વેળા પ્રથમ પ્રયત્નને જેટલી મહેનત પડવાની નહી, લાલચુ બનો નહી. “એક વખતને માટે ભેગવી લેવા દે. હવે પછી ફરીથી એમ નહી કરૂં” એમ કદી પણ મનને ઢીલું મુકે નહી. “વાસનાનો ડંખજ એ “એક વખત” માં રહેલા છે. “એક વખત”ની લાલચ આગળ મુંડી નમાવી તે પછી તમારે વિજય લાખો કેશ દુર છે એ જરૂર માનો.
એ સાથે એ પણ એટલું જ અગત્યનું છે કે એ અનિષ્ટ લક્ષણનું ચિંતન અને ટકાવવા સાથે ઈષ્ટ લક્ષણમાં “રસ ” અનુભવવા પ્રયત્ન કરે. ઈષ્ટ લક્ષણનું બને તેટલું ચિંતન કરી તેમાં રસવૃત્તિ પ્રગટાવે, બહુ પ્રેમપૂર્વક, મમતાપૂર્વક એ લક્ષ
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531162 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 014 Ank 06 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1916 |
| Total Pages | 28 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 13 MB |