________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
કર્મ મિમાંસા.
૧૧૫
કર્મ સિમોસા.
(ગતાંક પૃષ્ટ ૯૩ થી શરૂ )
પુનર્જન્મ, હમે ગતાંકમાં જણાવી ગયા છીએ કે આત્મા પોતાનું ભાવિ પિતાની જ શુભાશુભ ઇચ્છાઓ વડે રચે છે. તે ઘણી વખત એમ માનતો હોય છે કે તે કર્મ નામની અલક્ષ્ય સત્તાને આધિન છે. વાત ખરી છે કે ઘણા પ્રસંગે આત્માને પોતાની વાસનાઓના સ્વરૂપનું ભાન હોતું નથી. તેથી તે પોતાના મનથી એજ નિર્ણય બાંધે છે કે આ સંસાર સમુદ્રમાં તેનું ભાવી સુકાન વિનાના વહાણના જેવું - નિશ્ચિત અને ગમે ત્યાં ઘસડાઈ જવાના સ્વભાવવાળું છે. પરંતુ ખરી રીતે એ નિર્ણય બ્રાન્તિયુક્ત છે. તેનું ભાવિ તે પોતાની વાસનાઓ, ઈચ્છાઓ, અભિલાષાઓ, આકાંક્ષાઓ અથવા રૂચિઓ વડે જ નિમે છે. તેના ભાવિને તે અનિશ્ચિત ગણે છે તેનું કારણ એ છે કે તેની ઈચ્છાની દિશાને તે ચોક્કસપણે જોઈ શકવા અશક્ત છે. અગર જે તે એ દિશાને નકી કરી શકે તે જરૂર તે પોતાના ભવિષ્ય સ્વરૂપને જોઈ શકે છે.
પૂનર્જન્મનો નિર્ણય પણ પોતાની વાસનાઓ વડે જ કરે છે. વાસનાનું ખેંચાણ તેને એવા સ્થાનમાં ઘસડી જાય છે કે જ્યાં એ વાસનાની પરિતૃપ્તિ તે અનુભવી શકે. પરંતુ એ ઉપરથી એમ માનવાનું નથી કે એ પ્રમાણે ઘસડાઈ જવામાં આત્માને પિતાની ઈચ્છાનો અવકાશ નથી. એથી ઉલટુ તે પોતાની જ ઈચ્છાના વેગવડે ઈષ્ટ સ્થાનમાં દેરાય છે. કદાચ તેને પોતાની મરજી વિરૂદ્ધ થતુ જણાય છે તેનું કારણ એટલું જ છે કે તેની એ ઇચ્છા બહુ વ્યકત અને સ્પષ્ટ હોતી નથી. અર્થાત્ તેનું ભાન તેને અતિ મંદપણે હોય છે તેથી તે એમ માનવા દોરાય છે કે તેને પોતાની ઈચ્છા વિરૂદ્ધ દેરાવું પડે છે. વાસ્તવમાં, તે પોતાની મરજી છે માટે જ પૂનર્જન્મના વેગને વશ બની જે સ્થાનમાં પિતાની શેષ ઈચ્છાઓ તૃપ્ત થાય એવા સ્થાનમાં જન્મે છે. જેમ રેલવે ટ્રેન આપણી મરજી વિરૂદ્ધ પરાણે આપણને ડબામાં બેસારીને ગમે ત્યાં ઉતારી નાખી શકતી નથી, પણ આપણે હજારવાર ગરજ છે માટે જ આપણી વિનંતિ ઉપરથી આપણને ઇષ્ટ સ્થાનમાં ઉતારે છે. તેમ પૂનજન્મનો વેગ (current of rebirth ) આપણું આજીજીને અનુસરીને જ આપણને, આપણા માગેલા ઠેકાણે પહોંચાડે છે. કર્મ એ નરસા કામ બદલ શિક્ષા કે સારા કામ બદલ ઈનામ આપનારી કોઈ ઈતર અને નિરાળી સત્તા નથી તેમજ કેર
For Private And Personal Use Only
