Prabuddha Jivan 2014 08 Karmvad Jain Darshan ane Anya Darshan

SR No.: 526073
Original Sutra Author: N/A
Author: Dhanvant Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 2014
Total Pages: 140
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 4 MB

Page 11

કર્મવાદ 4 કર્મવીર F કર્મવાદ 4 કર્મવાર
ઓગસ્ટ ૨૦૧૪
પ્રબદ્ધ જીવન, કર્મવાદ વિશેષાંક , પણ ૧ ૧
વાદ કર્મવાદ ન કર્મવાદ ક કર્મવાદ ક.
કર્મવાદ ક કર્મવાદ 4 કર્મવાદ 4 કર્મવાદ કર્મવાદ
કર્મવાદ 5 કર્મવાદ ન કર્મવાદ 4 કર્મવાદ ક કર્મવાદ ક કર્મવાદ 4 કર્મવાદ ક કર્મવાદ 4 કર્મવાદ 4 કર્મવાદ 4 કર્મવાદ કર્મવાદ 4 કર્મવાદ 4 કર્મવાદ 4 કર્મવાદ
કોઈ હોંશિયાર હોય છે.
હોવા છતાં આત્મા પર ચોંટીને પોતાનો ભાગ ભજવે છે. કે વિચિત્રતા : નશાનું દૂષણ જાણે છતાં નશો કરવા પ્રેરાય, ચોરી અગ્નિભૂતિ : પણ કર્મો તો અદૃષ્ટ છે? તો તેની સત્તા કેવી શું
કરવી ગુનો છે છતાં બીજા નવા લોકો ચોરી કરે. આ રીતે સંસારમાં રીતે માનવી? ક વિવિધતા, વિષમતા, વિચિત્રતા દેખાય છે.
પ્રભુ મહાવીર : કર્મો તો અદૃષ્ટ છે છતાં કર્મની સત્તા માનવી જ હું અગ્નિભૂતિ : તો પછી આવા ત્રિવિધ સંસારના કર્તા કોણ? પડે કારણ કે તે અત્યંત સૂક્ષ્મ પરમાણુરૂપે હોવાથી દૃષ્ટિગોચર * પ્રભુ માહવીર : ઈશ્વરને કર્તા માનવાની ભૂલ તો કરાય નહિ. થતાં નથી તેમ જ કોઈ પણ ઈન્દ્રિયથી ગમ્ય નથી. પરંતુ જે જે હું ઈશ્વર નિરાકાર છે તો કર્મનો કર્તા કેમ મનાય? અને સાકાર માનીએ અદૃષ્ટ છે તે દેખાય નહિ એટલે ન માનવા એવો નિયમ નથી. તે * તો પણ આટલા બધા ભેદ-ભાવ, હિંસા-દુઃખાદિ શા માટે આપે? એવો નિયમ હોય તો આત્મા, મન, કાળ વગેરે પણ દેખાતાં નથી. હું હું અને જો એમ માનીએ કે તેઓ પોતાની ઈચ્છાથી કાર્ય કરતા નથી, તો શું તેને ન માનવા? તેના માનવા માટે અનુમાન આદિ ઘણાં જ * તો તો પછી તેઓ પરતંત્ર ગણાય. તો પછી જે શક્તિ એમની પાસેથી પરોક્ષ કારણ છે. વળી મને (સર્વજ્ઞ પ્રભુ) તો એ પ્રત્યક્ષ જ છે. હું જ હું કાર્ય કરાવે તે ઈશ્વર ગણાશે. ઈશ્વરને કૃતકૃત્ય ગણીએ તો સંસારના જોઈ શકું છું. કોઈને પ્રત્યક્ષ ન હોય ને કોઈને પ્રત્યક્ષ હોય એટલે જૈ ક કાર્યોમાં સંસારી જીવોની જેમ જ મોહજાળમાં ફસાઈને રહેવાવાળો અદૃષ્ટ નથી. રણમાં રહેતી વ્યક્તિને દરિયો પ્રત્યક્ષ ન હોય તેથી શું છે હું સાધારણ પ્રાણી બની જશે. આમ અનેક દોષો આવી શકે માટે એમ માની લેવું કે દરિયો નથી. દરિયા કિનારે રહેવાવાળાને તો તે જૈ ક ઈશ્વર કર્મનો કર્તા નથી. કર્મનો કર્તા રાગદ્વેષ કરવાવાળો સંસારી પ્રત્યક્ષ જ હોય છે. વળી જેનો પ્રત્યક્ષથી અનુભવ થાય, પ્રતીતિ છે જીવ જ છે અર્થાત્ આપણે પોતે જ છીએ.
થાય તે પ્રત્યક્ષ પ્રમાણ છે. આમ પ્રત્યક્ષ પ્રમાણથી પણ કર્મની સિદ્ધિ અગ્નિભૂતિ : આ કર્મની શરૂઆત ક્યારથી થઈ?
થાય છે જેમ કે નાના મોટા દરેક જીવને સુખ-દુ:ખનો અનુભવ 3 પ્રભુ મહાવીર : જીવ અને કર્મ બંને સંસારમાં અનાદિકાળથી તો થાય છે. સુખ-દુઃખ કાર્ય છે. કાર્ય હોય તો કારણ પણ અવશ્ય રે ક અસ્તિત્વ ધરાવે છે. એ બંનેનો સંયોગ સંબંધ અનાદિનો છે. જેમ હોય. કારણ કે કારણ વિના કાર્ય સંભવે નહિ. જો સુખ-દુ:ખનું કું સોનું માટીની સાથે મિશ્રિત જ ખાણમાંથી નીકળે છે એમ જીવ પણ કારણ ઈશ્વરને માનીએ તો આગળ કહ્યું તેમ કેટલાંક દોષો ઊભા ત્રિ ક અનાદિકાળથી નિગોદમાં-અવ્યવહાર રાશિમાં કર્મ સહિત જ હોય થાય. માટે સુખ દુઃખનું કારણ કર્મને માનવું પડે. શું છે. ત્યાં પણ જીવ કે કર્મ ઉત્પન્ન નથી થતા. પણ અનાદિકાળથી એમ અગ્નિભૂતિ : તો શું સંસારમાં વિચિત્રતા કરનાર કાળ, સ્વભાવ, આ જ છે. જેનો પણ પરસ્પર કાર્યકારણભાવ સંબંધ હોય છે તેની નિયતિ આદિ કર્તા છે? ૬ પરંપરા હંમેશાં અનાદિની હોય છે. દા. ત. જેમ ઇંડુ અને મરઘી, પ્રભુ મહાવીર : જો કે એમ માનવાથી પણ અનેક દોષો ઉત્પન્ન ? ક બીજ અને વૃક્ષનો કાર્યકારણભાવ-જન્ય જનકભાવ સંબંધ પરસ્પર થાય છે. જેમ કે કાળ પણ જડ છે અને કાળ તો સર્વત્ર એક સરખો . શું છે. આ બંનેમાં કોણ પહેલું એ નિર્ણય થઈ શકે નહિ માટે એને અનાદિ જ હોય તો પછી એક સુખી અને બીજો દુઃખી શા માટે હોય? જ્યોતિષ $ * માનવા પડે.
ચક્રના સૂર્ય, ચંદ્ર, ગ્રહ, નક્ષત્રને પણ કારણ ન માની શકાય કારણ કે ૬ અગ્નિભૂતિ : ત્યારે શંકા થાય છે કે આત્મા તો ચેતન છે અને કે એક જ રાશિમાં જન્મેલો એક સુખી છે, તો બીજો દુ:ખી. વળી ?
કર્મ જડ છે. તો શું જડ કર્મો ચેતન આત્મા પર ચોંટી શકે? શું જડ સ્વભાવને કારણ ગણીએ તો વર્ણ, ગંધ, રસ, સ્પર્શ વગેરે પુલના શું ચેતનને અસર કરી શકે?
સ્વભાવ છે તો પછી પુદ્ગલથી રચાયેલાં મોરના પીંછા અને ? તે પ્રભુ મહાવીર : ત્યારે એમની શંકાનું નિરાકરણ કરતાં સમજાવ્યું ગુલાબની પાંખડીમાં વર્ણભેદ શા માટે? કમળ, જૂઈ આદિની 5
કે, કર્મ કાર્મણવર્ગણાના પુદ્ગલ પરમાણુઓથી બન્યા છે. જેમ સુગંધમાં ફરક શા માટે? કારેલું કડવું અને શેરડી મીઠી શા માટે? £ છેમાટીમાંથી ઘડો બને છે તેમ. તેથી કર્મ જડ છે. અજીવ તત્ત્વના બધાનો સ્વભાવ એક સરખો કેમ નથી? કારણ કે આ બધામાં 5 શું પેટાભેદ પુદ્ગલ પરમાણુમાં તેની ગણતરી થાય છે. આ જડ અને વિવિધતા જીવના કર્મના કારણે છે. એટલે સર્વદોષ રહિત પ્રબળ €
ચેતન દ્રવ્યોનો સંસારમાં સંયોગ-વિયોગ થતો હોય છે. જડ એવા કારણ સિદ્ધ થતું હોય તો તે “કર્મ” જ છે. શુભ-અશુભ કર્મોને હું દારૂની અસર ચેતન એવા મનુષ્ય પર થાય છે તે સુવિદિત છે. દારૂ કારણે જીવ સુખી-દુ:ખી થાય છે. એટલે કાર્યરૂપી દેખાતાં ૬ છે. પીએ એટલે કેટલીક અસર થાય છે. જેમ કે બકવાસ કરે, ચાલવાનું, સુખદુ:ખના કારણરૂપે શુભાશુભ કર્મને માનવા પડે. એટલે જ્યાં 5 છું બોલવાનું ભાન ન રહે, વગેરે જોઈને જ આપણે કહી શકીએ છીએ જ્યાં સુખદુઃખ રૂપ કાર્ય હોય ત્યાં ત્યાં કર્મ રૂપ કારણ અવશ્ય હોય કેં
કે આ માણસે દારૂ પીધો છે. આમ જડ જેવા દારૂની અસર પણ એમ અનુમાન પ્રમાણથી પણ સિદ્ધ થાય છે. વળી સાક્ષાત્ કર્મની હું પીનાર ચેતન આત્મા ઉપર સ્પષ્ટ દેખાય છે. તે જ પ્રમાણે કર્મો જડ સત્તા પ્રતિપાદન કરનાર વેદ વાક્યો પણ છે જેમ કે,
કર્મવાદ 4 કર્મવાદ ન કર્મવાદ 4 કર્મવાદ ન કર્મવાદ ન કર્મવાદ ન કર્મવાદ ન કર્મવાદ ન કર્મવાદ ન કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ ન કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ ન કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ ન કર્મવાદ કર્મવાદ
કર્મવાદ 4 કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ 95 કર્મવાદ ક્વ કર્મવાદ ૬ કર્મવાદ " કર્મવાદ 5 કર્મવાદ " કર્મવાદ 4 કર્મવાદ 4 કર્મવાદ 5 કર્મવાદ 5 કર્મવાદ 5 કર્મવાદ ક્ર કર્મવાદ કર્મવાદ કર્મવાદ