Prabuddha Jivan 1957 Year 18 Ank 17 to 24 and Year 19 Ank 01 to 16

SR No.: 525942
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1957
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 27 MB

Page 52

પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૩-૫e
પૂર્વજીવનના સ્મરણની એક વિચારપ્રેરક ઘટના પ્રાસ્તાવિક
દિવસ હતા અને રાત્રે કુટુંબનાં નાનાં મેટાં સૌ એકત્ર થઈને બેઠાં નીચે પૂર્વ જીવનના સ્મરણને રજુ કરતી એક વિરલ છતાં હતાં, ત્યારે માતાજીએ બધાંને પૂછ્યું કે “જો આ વખતે...વહુને પુત્ર રોચક ઘટના આપવામાં આવી છે. આ ઘટનાની વિગતે મારી પાસે જન્મે તે આપણે તેનું શું નામ પાડશું ?” મારી એક દશ વર્ષની લગભગ ૪૦ વર્ષથી પડેલી હતી. આજે રત્નાગિરિમાં આખાસાહેબ પુત્રી હસતાં હસતાં બેલી ઉડી કે “આપણે હમણા જ શ્રી સિદ્ધાચલપટવર્ધનના નામથી એક વિશિષ્ટ કાટિના રચનાત્મક કાર્યકર તરીકે જીની યાત્રા કરી આવ્યા છીએ, માટે જો પુત્ર જન્મશે તો આપણે જેઓ સુપ્રસિદ્ધ છે તે ભાઈ સીતારામ પટવર્ધન અને હું એલ્ફીન્સ્ટન તેનું નામ સિદ્ધાયળ તીર્થને અનુસરતું પાડશું.” સૌએ તે વાત સ્વીકારી કોલેજમાં સાથે ભણતા હતા. અમારા બન્નેને અભ્યાસ પૂરો થયા લીધી. લગભગ સને ૧૯૦૮ ની સાલની આ વાત છે.' બાદ ૧૮૧૭ ની આખરમાં કે ૧૮૧૮ ની શરૂઆતમાં તેઓ ભાવનગર અમારા કુટુંબમાં સામાન્ય રીતે પુરૂષવર્ગના નામની પાછળ, મારે ત્યાં આવેલા અને થોડા દિવસ મારી સાથે રહેલા. એ અમારા “ચંદ” શબ્દ લગાડાય છે. મારા માતાજીનું નામ “રાજકુંવર” હતું.' સહવાસ દરમિયાન બીજા અનેક પ્રશ્ન સાથે પુનર્ભવના સિદ્ધાન્તની “ચંદ” શબ્દને બદલે મારા માતાજીના નામ ઉપરથી નામને અંતે પણ ચર્ચા નીકળેલી અને તેના અનુસંધાનમાં નીચે આપેલી ઘટનાની “રાજકુમાર” શબ્દ મૂકવાની મેં સૂચના મૂકી. મારી માતાએ તે કેટલીક વિગતે મને ધ્યાનમાં હતી તે મેં તેમને જણાવેલી. આ સ્વીકારી લીધી, અને આ પ્રમાણે તે બાળકના જન્મ પહેલાં જ તેનું સંબંધમાં પ્રમાણભૂત માહીતી મેળવવાના હેતુથી નીચેની ઘટનામાં નામ “સિધ્ધરાજ કુમાર” નિશ્ચિત થઈ ચૂકયું. જેમને ઉલ્લેખ છે તે ભાઈ સિદ્ધરાજના વડિલ શ્રી ગુલાબચંછ આ બાળકને જન્મ ઈ. સ. ૧૮ ૦૮ ના માર્ચ મહીનામાં થયો. હબ્રાને તેમણે પત્ર લખ્યો. શ્રી ગુલાબચંદજી હા મૂળ જયપુર નિવારસી બાળક દશેક દિવસનું હશે ત્યારે મેં તેને રમાડવા ખોળામાં લીધું, એ દિવસોમાં પણ જયપુરમાં જ વાસ કરતા હતા. તેઓ જૈન શ્વે. પણ થોડીવારમાં તે એકદમ રડવા લાગ્યું. મેં ઘણા પ્રયત્ન કર્યો અને મૂ. વિભાગમાં એક બહુ જાણીતી વ્યક્તિ હતા અને જૈન શ્વે. મુ. પછી તે ઘરની એકએક વ્યક્તિએ પણ પુષ્કળ પ્રયત્ન કર્યો, છતાં કોન્ફરન્સના પિતા સમાન લેખાતા હતા. આગ્રા યુનીવર્સીટીના તેઓ બાળક કઈ રીતે રતું છાનું રહ્યું નહિ. અમે બધાં હવે શું કરવું પ્રથમ ગ્રેજ્યુએટ હતા અને ત્યાર બાદ એમ. એ. ની પરીક્ષા પણ તેની ફિકરમાં પડયાં. મારી માતાને થયું કે કંઈક ગાઉં અને તે કદાચ તેમણે પહેલા નંબરે પસાર કરી હતી. તેમનું હજુ ચાર પાંચ વર્ષ છાનું રહે તે પ્રયત્ન કરી જોઉં. તેને હાલરડાંના ગીત આવડતા પહેલાં જ લગભગ ૮૦ વર્ષની ઉમરે અવસાન થયું છે. તેમણે નહોતાં. તેથી “સિદ્ધાચત્ર રિ ચોં ન મ મ મોર... એ સિધ્ધાચળનું તા. ૨૭-૩-૧૯૧૮ ના રોજ ભાઈ પટવર્ધન ઉપર લખી મેકલેલી સ્તવન એમણે ગાવાનું શરૂ કર્યું. અને બધાની અજાયબી વચ્ચે વિગતેની એક નકલ મારી પાસે વર્ષોથી પડી હતી. તેમના એ લખા- બાળક તરત શાંત થઈને ધ્યાનથી સ્તવન સાંભળવા લાગ્યું. સ્તવન ણને ભાઈ સિદ્ધરાજની અનુમતિપૂર્વક કોઈ કોઈ સ્થળે ટુંકાવીને ગાવાની આ અસર જોઇને અમને ઘણી નવાઈ લાગી. ત્યારથી જ્યારે નીચે આપવામાં આવેલ છે. એ ઘટનામાં જે ભાઈ સિદ્ધરાજ ને પણ તે બચ્યું રડે કે અમે તે સ્તવન ગાતાં અને તે ચૂપ થઈ જતું. ઉલ્લોખ છે તેઓ એમ. એ.; એલ એલ. બી. છે, તેમાં કેટલાંક ૧૮૧૧ માં તે બે વર્ષનો થયો ત્યારે અમે મુંબઈનું પરૂં દાદરમાં વર્ષો સુધી કોંગ્રેસના જુના જાણીતા કાર્યકર હતા; આઝાદી બાદના રહેતા હતા. ત્યાં મારા ભાઈની સાથે તે પણ દરરોજ પૂજા કરવા રાજસ્થાનના નવા પ્રથમ પ્રધાનમંડળમાં તેઓ એક પ્રધાન હતા. જતા. મારા ભાઈ સામાયિક કરે ત્યારે તે પણ સામાયિક કરવા બેસતે. આજે સર્વોદય સેવા સંધના તેઓ એક મંત્રી છે અને ભૂદાન પ્ર- સામાયિકની વિધિ, ચૈત્યવંદન, અને નવઅંગ પૂજાના દુહા તે સમયે ત્તિના એક પ્રમુખ સંચાલક છે. અહિં એ જણાવવું જરૂરી છે કે તે શીખી ગયા હતા. તેમના જે પૂર્વજન્મના સ્મરણની વિગતે નીચે આપવામાં આવી છે. થોડા વખત પછી અમે કવીન્સ રેડ રહેવા ગયા. ત્યાં નજીકમાં તેનું સ્મરણ બાળવયના એ ત્રણ કે ચાર વર્ષ સુધી એટલે કે શવું. ઈદેરાસર નહોતું. ચોપાટી ઉપર એક ઘરદેરાસર હતું. ત્યાં દર્શન
જ્યની યાત્રા કરી આવ્યા બાદ બહુ થોડા સમય સુધી જીવન્ત કર્યા વિના તે દાતણ કરતું નહોતું. એક વખતે ઘરમાંથી બધાં તેને - રહેલું. ત્યાર બાદ તે લુપ્ત થયું તે આજે પણ તદન લુપ્ત જ છે.
સાથે લઈને વાલકેશ્વરના અમીચંદબાબુના દહેરે દર્શન કરવા ગયાં. ત્યાં મારા માટે વડિલે આમ કહેતા હતા... એથી વિશેષ કોઈ સ્મરણ
મૂળનાયકને જોઈ તે બેલી ઉઠે “આદીશ્વર ભગવાનની મૂર્તિ આના : " આજે તેમના ચિન ઉપર અંકિત નથી.
કરતાં મેટી છે.” તેની કાકીએ પૂછ્યું “કયા આદીશ્વર ભગવાન ?” પ્રસ્તુત લેખમાં જાતિસ્મરણજ્ઞાન” એવો શબ્દ આવે છે. તે જૈન
“સિદ્ધાચળજીના આદીશ્વર ભગવાન.” તેણે કહ્યું. કાકીએ આશ્ચર્ય પરિભાષાને શબ્દ છે. તે શબ્દથી પુર્વભવનું સ્મરણું સૂચિત છે. '
પામીને પૂછયું, “તેં કયાં સિદ્ધાચલજીના આદીશ્વર ભગવાનને જોયા મૂળ લખાણ અંગ્રેજીમાં હતું તેને શ્રી મેનાબહેન નરોત્તમ
છે?” બાળક કહે “ના, મેં જોયા છે અને પૂજા પણ કરી છે.” દાસે અનુવાદ કરી આપ્યો છે. જે માટે તેમને આભાર માનવામાં
કાકી કહે “તું જૂઠું કેમ બોલે છે ? તારા જન્મ પછી આપણે આવે છે. તે
સદ્ધાચળજી ગયા છીએ જ કયાં કે તું પૂજા કરે ? ” “મેં આદીશ્વર પ્રસ્તુત પત્ર
ભગવાનને પૂજ્યા છે અને અદ્દભુતનાથને પણ પૂજ્યા છે.” એમ જયપુર સીટી, તા. ૨૭–૩–૧૮૧૮ બાળકે કહ્યું. “ જ્યારે પૂજ્યા છે ?” એવા પ્રશ્નના ઉત્તરમાં તેણે કહ્યું, પ્રિય મિત્ર પવન,
“મારા પૂર્વભવમાં. ” કાકીએ પુછયું “ પૂર્વભવમાં તું કોણ હતા ? ” 'મારા ભાઈના પૌત્રના પૂર્વભવના સ્મરણ વિષે ઘણે ઠેકાણેથી ઠીક- બાળક બેલ્થ “પિપટ હતે..” તેની કાકીએ આગળ વધારે પ્રશ્નો ઠીક પૂછપરછ થાય છે, પણ હું હંમેશા જવાબ આપવાથી દૂર રહ્યો પૂછયા નહિં. તેને લાગ્યું કે સંભવ છે કે હવે વધારે પ્રશ્નોના જવાબમાં છું. પરંતુ તમે દૈવી ચમત્કાર વિષયક અભ્યાસાર્થે આ વિષે જાણવા તે ગમે તેમ જૂઠું સાચું બેલે; અને તેઓ ઘેર આવ્યાં. માગે છે એટલે જે વાસ્તવિક હકીકત છે તે હું તમને જણાવું છું. સાંજે જ્યારે પુરૂષે ઘેર આવ્યા ત્યારે સવારના બનેલી બધી
પિતાના પૌત્રને ઘેર એક બાળક આવે, અને તેનું મેટું જોયા વાત અમારી આગળ કરવામાં આવી. અમે જ્યારે તેને પૂછયું ત્યારે પછી પોતે મરે એવી મારા માતાજીના અંતરમાં ઊંડી ઈચ્છી રહ્યા કરીને તેણે એના એ જ જવાબ આપ્યા. આ સમયે તેની ઉમર . કરતી. તે આશા ફળીભૂત થવાની છે એવી જ્યારે તેમને ખબર પડી ત્રણ વર્ષની હતી અને ત્યારથી પિતાને સિદ્ધાચળજી લઈ જવા માટે ત્યારે તેઓ ખૂબ આનંદમાં આવી ગયાં. એ વખતે પયુંષણના તે હંમેશા આગ્રહ કરવા લાગે. નવ મહિના પછી મારી તબીયતને
\