________________
ધર્મે વિચાર
ધમ્ય વિચાર
લેખક–ઉપાધ્યાય શ્રી સિદ્ધિમુનિજી..
(ગતાંક પૃષ્ઠ ૧૫ થી અનુસંધાન) (૧૦) પુણ્ય, બીજ-રક્ત, ઉછેર, શિક્ષણ અને તાલીમ વિગેરે વિગેરે યથાયોગ્ય જીવનને ઘડનારાં, પિષનારાં અને નભાવનારાં છે. એની જેટલી સુંદરતા અને બલવત્તરતા; મનુષ્ય તેટલો જ સુંદર અને બલવાન બને છે. એ બધામાં પુણ્યનું સ્થાન સૌથી પ્રથમ અને વિશાળ છે. એના આધારે જ અન્ય સર્વને લાભ મળે છે. મનુષ્યના સર્વ પ્રયત્ન પુણ્યની પાછળ પાછળ જ ગતિમાન થાય છે. મનુષ્ય પોતે કે તેના સર્જનહારાઓ જે નથી લાવી શકતા, તે દુઃશક્ય અશક્ય મનાતાને પ્રબલ પુણ્ય બળજબરીથી ખેંચી લાવે છે. પણ ભિન્ન ભિન્ન દષ્ટિથી અનેક નામે વડે ઓળખાતું આ પુણ્ય ચર્મચક્ષુને અદશ્ય છે, તેથી અકસ્માતુ કે સહેતુક, ગમે તેમ પણ પ્રયત્નની આવશ્યકતા જગતના સર્વ વિચારશીલ બુદ્ધિમાન સ્વીકારે છે.
ઉત્તમ વંશવેલો વિસ્તારવાને પતિપત્નીએ ઉત્તમ જીવન ગાળવું જોઈએ. તેમના જીવનમાં એકેએક કાર્યમાં નીતિ અને સદ્ધર્મ ઓતપ્રોત થઈ રહેલો હોવા જોઈએ. એમને પિતાને નબળો પણ બીજ–રક્તનો વારસે એથી અમુક અશે જરૂર સુધરે તે પછી જેઓને તેવા પ્રકારને ઉત્તમ વારસો મળ્યો હોય તેની શુદ્ધતા રહી, તેમાં વિશેષ સુધારો થાય તે આશ્ચર્ય જેવું કાંઈ પણ નથી. ઉત્તમ વારસાને ઉત્તમ જીવનથી ઘણું જ સુંદર પિોષણ મળી તેની શુદ્ધતા ખીલતી જાય છે. અને પરિણામે તેની પ્રજા ગૌરવાન્વિત બને છે. કુતરાઓની બહોળી પ્રજા કરતાં સિહની અલ્પ પ્રજાનું ગૌરવ વિશેષ છે, ઘણું જ વિશેષ છે. સિંહ પથ છે. અહિં મનુષ્યની વાત કરવામાં આવે છે. સિંહ કરતાં મનુષ્યમાં કેટલી ગૌરવજનક વિશેષતા જોઈએ ?
સંસારમાં પ્રેમ તે અતિશય કદાચ હોય, પણ વિષયને અતિશય હોય તે તે બહુ જ અનુચિત છે. જે પ્રેમમાં વિષયાતિરેક હોય ત્યાં પૂર્ણ પવિત્રતા હોય નહિ, એટલું જ નહિ, પરંતુ પવિત્રતા માત્ર પણ હોય નહિ, અને કદાચ આભાસરૂપ હોય તો તે ઝાઝે વખત ટકી શકતી નથી. ગૃહસ્થાશ્રમમાંય બનતા સંયમની પુરતી જરૂરીયાત છે. અને તેજ માં એ નીતિવાક્યને વધારે વિશાળતાથી સમજવા અને ઉપયોગ કરતાં શિખવું જોઈએ. ભેગથી રંગની ભીતિ છે
