Dharmik Ttrustni Tapas Samiti

SR No.: 249702
Original Sutra Author: N/A
Author: Prabuddha Jivan 1948
Publisher: Prabuddha Jivan 1948
Publication Year: 1948
Total Pages: 35
Language: Gujarati
Classification: Article & Devdravya
File Size: 3 MB

Page 22

૨૮૬
જાળવવાની અને જરૂર પડે તે દખલગીરી કરવાની રાજાએને સત્તા આપી હતી.
, '
કા. કા. : આ બાબતમાં હાલ તુરત હું ચેસ શાસ્ત્ર કે સ્મૃતિના ઉલ્લેખ રજુ કરી શકતા નથી. પણ મને પણ એવું ચોક્કસ યાદ .છે કે લેાકેાના ધાર્તિક આચારનું નિયમન કરવાને રાજા સપૂણુ" હકક ધરાવે છે એવાં હિંદુ ધમ શાઓમાં અનેક સ્થળે વિધાન કરવામાં આવેલ છે.
શાંતિલાલ ઃ ધામિક આચાર। જ માત્ર હું પણ ધામિક તેમ જ સામાજિક ટ્રસ્ટોના વહીવટનું નિયમન પણ રાજાના અધિકારની મર્યાદામાં આવે છે.
કા. કા. : હ્રા, જી. એ બન્ને કરી શકે જરા પણ શક નથી.
પ્રબુદ્ધ જૈન
છે. એ વિષે મને
આ
શાંતિલાલ : જો આપને સમય હુંય તે। અભિપ્રાયનુ સમર્થન કરતા શાસ્ત્રીય ઉલ્લેખા અમેાને પુરા પાડવા વિનંતિ છે, કાકા : હું પ્રયત્ન કરીશ.
*
#
પ્રશ્નકાર: શ્રી નયન, એચ, પડયા
નયન. આપે હિંદુસ્તાનમાં ખૂબ મુસાફરી કરી છે અને હિંદુસ્તાનમાં કેવળ આળસુ જીવન ગાળતા સાધુઓની સંખ્યા શ્રેણી મેટી છે તે આપ જાણે છે. આ લોકાને સામાજિક કાય માં જોડી શકાય એવી કાયદાની કે બીજા કાઈ પ્રકારની વ્યવસ્થા આપ સુચવશે ?
發
કા, કા. ઃ આ શ્રૃતમાં કાયદો આપણને મદદરૂપ થઇ શકે કે કેમ એ વિષે મને ખાત્રી નથી. કાયદાની તાકાત વિષે હું ખૂબ અશ્રદ્ધા ધરાવું છું. જ્યાં સુધી સમાજ અમુક બાબતમાં તદ્દન અસહાય છે એવી મને પ્રતીતિ ન થાય ત્યાં સુધી હુ' કાયદાને આશ્રય લેવા મન ન કરૂં. હું કાયદાની મદદ સિવાય આજે ચાલતી પરિસ્થિતિને અને ત્યાં સુધી સુધારવા ઇચ્છુ
નયન : આવા સાધુઓને વિના કારણ પેષવામાં અને ખવરાવવામાં આવે છે એમ આપને નથી લાગતું ?
કા. કા. : જો લેકને આપણે કેળવીશું તે લેાકેા ખીલકુલ ખાવા નહિ આપે,
弥
તેમને
પ્રશ્નકાર: શ્રી ચીમનલાલ ચકુભાઇ શાહુ
ચી. ચ. આપે એમ સુચવ્યુ` છે કે કોઇ પણ અમુક કામના ધાર્મિ ક તેમ જ સમાજોપયોગી ટ્રસ્ટોની આવકને વીશ ટકા ભાગ અલગ કરવા જોઈએ અને બીજી પછાત કામેાના લાભ માટે એના ઉપયોગ થવો જોઇએ. હવે આપણે કપાળ કામ માટેની કોઇ એક એડિગતા દાખલા લઍ. આપનુ એમ કહેવું છે કે આ સંસ્થાની આવકના વીશ ટકા ભાગ ચેરીટીકમીશનરે ફરજ પાડીને લઇ લેવો જોઇએ અને બીછ કામના ભલા માટે તેના ઉપયાગ કરવા જોઇએ ?
કા. કા. : હા જી, સિવાય કે બીજી કામના વીશ ટકા પ્રમાણમાં વિદ્યાથી ઓને એ સંસ્થામાં દાખલ કરવામાં આવે અને તેમની સાથે સમાનતાના ધેારણે વર્તાવ કરવામાં આવે.
તા. ૧૫-૬ -૪૮ ..
કામેાને મિત્રભાવ–અનુપલક્ષિત કામા તરીકે હું એળખાવવા માંગું છું. આવી કામા અને તેમની સંસ્થા પાસેથી ખીજી કામાના ભલા માટે તેમની આવકમાંથી વીશ ટકા જેટલી રકમ હુ' ફરજિયાત લઇ લેવા ઇચ્છું, જે કામેામાં આવી દુઃધ્ધિ ન હોય તેમને હું મિત્રભાવઉપલક્ષિત કામો લેખું છુ. અને તેમની સાથે હું એટલે કડક ન થઉં. ખાજા સ્કુલમાં વીશ ટકા વિદ્યાર્થીઓ દાખલ કરવાનું કામ બહુ મુશ્કેલ છે. કારણ કે તેમનું ધર્માંતર કરવામાં ન આવે એ માબતની મારે સતત ચાકી રાખવી પડે. આવા કીસ્સાઓમાં એ લેકા પોતાની આવકમાંથી વીશ ટકા આપે તે વધારે વાયાગ્ય છે.
ચી. ચ. : તો પછી આપતુ એમ કહેવું છે ને કે જે કાઇ ખાજાની સ્કુલ હોય તે તે સસ્થાના સંચાલકાએ એ સંસ્થામાં જેટલા વિદ્યાથી દાખલ થઇ શકે તેના વીશ ટકા પ્રમાણુ જેટલાં બીજી કામના વિદ્યાથી ઓને તે સ્કુલમાં દાખલ કરવા જોઇએ ?
કા. કા. : હિંદુસ્તાનની આજની પરિસ્થિતિના વિચાર કરતાં હિંદુસ્તાનમાં વસતી સવ કામોને હું બે ભાગમાં વહેંચુ છું. (૧) મિત્રભાવ–ઉપજ્ઞક્ષિત અને (૨) મિત્રભાવ-અનુપલક્ષિત. જે કેમામાં અન્ય લેાકાને કાઇ પણ પ્રકારે ધર્માંતર કરાવવાનુ તીત્ર અનુન હોય અને આપણાં પરત્વે જે કામનાં દિલમાં એવી દુર્મુદ્ધિ ાય તેવી
ચી. ચ. : હવે, ઇસ્પાતાલેાના વિચાર કરીએ. મુંબઇમાં એક ભાટીયા ઈસ્પીતાલ છે. ધારો કે એ કામના કાઇ એક માણસ આગળ આવે અને પોતાની કામનાં જ લાભ માટે ખરચવાને રૂપીઆ દસ લાખની રકમ આગળ ધરે. આપ તેના અસ્વિકાર કરશો ?
કા. કા. હું તેને અસ્વિકાર કરવાની હદ સુધી નહિ જ જો હું સરમુખત્યાર હેાઉ' તે તેમના ઉપર હુ ભારે કર નાખું, જે સરથા અમુક કામના લાભ માટે મર્યાદિત રાખવામાં આવશે તેમણે પેાતાની આવકમાંથી પચાસ ટકા કર લેખે આપવા પડશે એમ હું જાહેર કરૂં. આ કરથી જો તેમને મુકત રહેવું હોય તે એ લાએ પેાતાના ઇસ્પીતાલા સૌ કાઇને મારે ખુલ્લાં જાહેર કરવા જોઇએ.
*
ચી. ચ. : આમ કરવાથી 1મી ઇમ્પીતાલેાની પ્રવૃત્તિને ધકકા લાગશે અને પોતાની કામનું ભલુ કરતાં લેા અટકી જાય એવુ પ્રતિકુળ પરિણામ આવશે એમ આપને નથી લાગતું. ?
કા. કા. : પહેલા તો હું આવી કાઇ દહેશત ધરાવતા જ. નથી. ઉદારતાના પ્રવાહ કદાપિ અટકવાના જ નથી. અને ધારે કે અટકી જાય તો પણ એ અટકાવીને પણ સમાજનું નિશ્ચિત પ્રકારનુ હું ભલું જ કરૂં છેં. અમુક રાહત મળે છે એ જ માત્ર મહત્વનુ નથી, પણ એ રાહતનુ સ્વરૂપ કેવું છે એ પણ ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે. બીજી વધારે પછાત કામેાના લાભ માટે જે લેાકેા વીશ ટકા જેટલી આવક આપવાને તૈયાર ન હેાય એમના પૈસા એમની પાસે ભલે રહ્યા ! કામી અલગતા એક એવુ દરદ છે કે જે કામી ઇસ્મીતાલેા ઉભા થતાં અટકાવવાથી જ અમુક અંશે નાખુદ્દ થઇ શકશે.
鄂
ચી. ચ. : આપ જણા છે કે આપણે ત્યાં કેટલાયે સદાવ્રતે છે. જેનો યાગ્ય રીતે લાભ લેવાતા નથી. એ સદાવ્રતો બંધ કરવામાં આવે અને તેનાં નાણાંનો કાઇ સારા કામ માટે ઉપયોગ કરવામાં આવે એ સબંધમાં આપ શુ ધારે છે ?
કા. કા.: એ સદાવ્રો વિષે મારા દિલમાં કુણા ભાવ છે. એક સાધુ તરીકે મેં ઘણા પ્રવાસ કર્યાં છે. અને એ સદાવ્રતાના અન્નદ્વારા હું નભ્યો છું. એ સદાવ્રતાની નાની મોટી બધી બાબતે હું જાણું છું અને અને જે દુરૂપયોગ થઇ રહ્યો છે એ ોઇને મારૂં દિલ ઉકળી ઉઠે છે. પણ સમગ્રપણે વિચારતાં મને એમ લાગે છે કે આ સદાત્રતાએ ઘણા લાંબા વખત સુધી અમુક રીતે ચોકકસ ઉપયોગી સેવા બજાવી છે અને તેથી તેના ઉચ્છેદ કરવાને અદલે તેમાં હું સુધારણા કરવા ઇચ્છું.
ચી. ચ. ઃ આ સદાત્રતાના ઉપયોગ ગરીબ વિદ્યાર્થીઓને અન્ન તેમ જ શિષ્યવૃત્તિએ આપવામાં થાય એમ આપ ઇચ્છે છે ?
કા. કા. : ગરીબ વિદ્યાર્થીઓને આ દ્વારા અન્નભોજન આપ વાની વ્યવસ્થા થાય એ મને સમત છે. પણ સાથે સાથે એ પણ સુચવુ' કે આ વિદ્યાર્થીઓને પુરતુ પોષણ મળે એટલા ખારાક અપાવે જોઇએ. એક વખત આ સદાવ્રતા વટેમાર્ગુએ અને પ્રવાસીઓને