________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक - मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३ अध्ययनं [-], नियुक्ति: [६१०-६१२], वि०भा०गाथा -1, भाष्यं [१३२...], मूलं -/गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक
*-*
यत् प्रत्यासन्नत्वं तदेव परमाणुसमूहा, एष एव च देशतः परमाणूनां सम्बन्धः, तथा चाम्-" व खलु अणूर्ण पञ्चासन्नत्तणं मिहो एस्थ । तं चैव उ संबंधो विसिहपरिणामसावेक्वं ॥१॥ देसेण उ संबंधो इह देसे सति कहम णुतंपि। अप्पतराभावातो न अप्पतरयं ततो अस्थि ॥२॥(धर्म.७१०-७११) अथ दिग्भेदतो यो भेदः स एवाभ्यदल्पतरमस्तीति कथं न परमाणुत्वव्याघात, तदपि अयुक्तम् , सम्यक् तत्त्वापरिज्ञानात्, परमोऽणुहि स उच्यते यो द्रव्यतो
शक्यभेदो, न च विवक्षितस्य परमाणोद्रव्येण शस्खादिना भेद आपादयितुं शक्यते, तथा चोक्तम्-"सत्येण सुति-11 क्खेणवि छेनुं भेत्तुं व जं किर न सका । तं परमाणु सिद्धा वयंति आई पमाणाणं ॥१॥ (अनु-१००४) ततोऽन्यस्य पृथग्द्रव्यरूपस्याल्पतरस्याभावादव्याहतं षड्दिग्भेदेऽपि परमाणुस्वं, उक्तं च-"दिसिभेदातोच्चिय सकभेयतो कह न अप्पतरगति । दवेण सक्कमेयं विवक्खियं ता कुतो तमिह ॥१॥(धर्म. ७१३) योऽपि सर्वात्मपक्षे दोष उक्तः यथापरमाणुत्वमात्रप्रसङ्ग इति सोऽप्ययुक्तो, यतो न परमाणोः परमाणुर्विनाशका, सतः सर्वेधा विनाशायोगात्, ततो द्वावपि परमाणू तथाविधपरमाणुविशेषतः सर्वात्मना सम्बन्धमापद्यमानौ सत्तोपचयविशेषात् स्थूलब्यणुकरूपतामेव प्रामुतो न परमाणुत्वमात्रमित्यदोषः, उक्तं च-"न य जुत्तं अणुमेत्तं सत्तातो सबहावि संजोगे । बायरमुत्तत्ता णासभावतो। उवचयबिसेसा ॥१॥" (धर्म.७१७ ) अवयविपक्षोकं दूषणमनवकाश, पृथग्द्रव्यान्तररूपस्यावयविनोऽस्माभिरनभ्युपगमात् , य एव हि परमाणूनां तथाविधदेशकालादिसामग्रीविशेषसापेक्षाणां विवक्षितजलधारणादिक्रियासमर्थः समानः | परिणामविशेषः सोऽवयवी, ततः कुतो देशकात्य॑वृत्तिविकल्पदोषावकाशः!, शेषं तु समवायपक्षोकमनभ्युपगमात् न
-
दीप
अनुक्रम
*
--
•*-*-
~764
