________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३ अध्ययनं [१], नियुक्ति: [८०९], विभा गाथा -], भाष्यं [१५०...], मूलं - /गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक
सन्तानां स्कन्धानामवगाहेऽपि अधिकृतत्रयोदशप्रदेशावगाढस्कन्धत्वपरिणाममापमानामवगाहनासम्भवात्, उत्कर्षतस्त्वस-2
इस्यातप्रदेशावगाढमिति। सम्प्रति क्षेत्रदिप्रतिपादनार्थ रुचकवकन्यतामाह| अट्ठपएसोरुभगो तिरिअंलोगस्स मज्झयारम्मि। एस पभवो दिसाणं एसेच भवे अणुदिसाणं ॥१॥(आचा.४२) PI तिर्यग्लोकस्य मध्यकारे-मध्येऽष्टप्रदेशकः-अष्टनमःप्रदेशात्मको रुचकः, तथाहि-तिर्यग्लोकस्य मध्यभागे आयामविष्क
म्भाभ्यां रजुप्रमाणौ सर्वप्रतराणां क्षुल्लको द्वौ नभःप्रदेशप्रतरौ, तयोश्च मेरुमध्यप्रदेशे मध्य, तत्र च मध्ये उपरितनप्रतरस्य ये चत्वारो नभप्रदेशा ये चाधस्तनस्य चत्वारस्तेषामष्टानामपि गोस्तनाकाररूपतया व्यवस्थितानामाकाशप्रदेशानां समये द्र रुचक इति परिभाषेति, एष रुचको दिशा-क्षेत्रदिशांपूर्वादीनांप्रभव:-उत्पत्तिकारणम्, एष एव च भवति प्रभवोऽनुदिशाक्षेत्रविदिशामाग्नेय्यादीनामिति ॥ सम्प्रत्यस्माच्च रुचकाद्दिशो विदिशश्च यथा भवन्ति तथा प्रतिपादयन्नाहतुपएसाइ दुरुत्तर एगपएसा अणुत्तरा चेव । चउरो चउरोय दिसा चउराइ अणुत्तरा दुन्नि ॥ (आचा. नि.४३)
सगडुद्धिसंठिआओ महादिसाओ हवंति चत्तारि । मुत्तावली अचउरो दो चेव य इंति अगनिभा॥ (आचा. नि. ४४) तस्मात् यथोक्तरूपात् रुचकात् बहिश्चतसृष्वपि दिक्षु प्रत्येकमादौ द्वौ द्वौ नभ प्रदेशौ भवतः, तदग्रंतश्चत्वारश्चत्वारः, तेषामपि पुरतः षट् पद् , ततोऽप्यप्रतोऽष्टावष्टावित्येवं द्वाभ्यां प्रदेशाभ्यामारम्य व्युत्तरवृद्धिः प्रत्येक चतसृष्वपि दिक्षु परिभावनीया, तथा चाह-'दुपएसाइ दुरुत्तर' अत्र 'चउरों' इति सम्बन्धः, चतस्रः पूर्वादिका महादिशो द्विप्रदेशादयो ।
दीप
अनुक्रम
JanEttacnelon mermational
~298~