________________
आगम
(४०)
प्रत
सूत्रांक
[H]
दीप
अनुक्रम
H
[भाग-5] “आवश्यक”- मूलसूत्र - १ (निर्युक्तिः + वृत्ति:) ३
अध्ययनं [-], निर्युक्तिः [७८२-७८३] वि० भा० गाथा [ २३३७-२३४०] भाष्यं [१२७], मूलं [- /गाथा -] पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनिर्युक्तिः एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्तिः
श्रीआव
॥४०५॥
मिथ्यात्वोदयतो विप्रतिपन्नः सन् इदमभिहितवान् — यद्येकादयो जीवप्रदेशाः खल्वेकप्रदेशहीना अपि न जीवव्यपदेशं श्यक मल- ★ लभन्ते, किन्तु चरमप्रदेशयुक्ताः, ततः स एवैकः प्रदेशो जीवः, जीवव्यपदेशस्य तद्भावभावित्वात् स एवं प्रतिपादयन् य० वृत्ती गुरुणाऽभिहितो नैतदेवं जीवाभावप्रसङ्गात्, तथाहि भवदभिमतोऽन्त्योऽपि प्रदेशो न जीवः, अन्यप्रदेशतुल्यपरिउपोद्घाते माणत्वात् प्रथमादिप्रदेशो वा जीवः, शेषप्रदेशतुल्यपरिमाणत्वात् अन्त्यप्रदेशवत् न च पूरण इतिकृत्वा तस्य जीवत्वं युज्यते, एकैकस्य पूरणत्वाविशेषात्, एकमपि विना तस्यासम्पूर्णत्वात् उक्तं च - " गुरुणाऽभिहितो जर ते पढमपएसो न सम्मतो जीवो। तो तप्परिणामोचिय जीवो कहमंतिमो एसो ! ॥ १ ॥ अहव स जीवो कह नाइमोत्ति ? को वा विसेसहेऊ ते १। अह पूरणोति बुद्धी एकेका पूरणे तस्स ॥ २ ॥” (विशेषा. २३३७-८ ) अपिच- कृत्खः - परिपूणों जीव इत्युक्तं, तत्र यदि प्रतिप्रदेशं जीवत्यं न स्यात् ततः कथमन्तिमप्रदेशप्रक्षेपेऽपि समुदाये जीवत्वं भवेत् ?, प्रत्येकमभावात्, रेणुषु तैलवत्, आह च - "जं सबहा न बीसुं सबेसुवि तं न रेणुतेल्लं व । सेसेसु असम्भूतो जीवो कहनंतिमपरसे ॥ १ ॥ " ( विशेषा. २३४० ) अथ किमत्र युक्तिभिः !, आगमः प्रमाणम्, आगमे च शेषाः सर्वेऽपि प्रदेशा जीवत्वेन निषिद्धाः, न त्यन्तिमप्रदेशः, तस्मात् स एव जीव इति, तदप्ययुक्तं, अन्त्यस्यापि प्रदेशस्यैकत्वेन 'एगे भंते । जीवप्पएसे जीवेति वचवं सिया' इत्यादिना निषिद्धत्वात्, किंच - यदि तवागमः प्रमाणं तत आगमे ' जम्दा कसिणे पडिपुत्रे लोगागासम्पएस तुलप्पपसे जीवे जीवेति वचवं सिया' इत्यनेन सर्वप्रदेशा जीवत्वेनाभिहिताः, समुदायस्य समु| दायिम्यो व्यतिरिक्तस्याभावात् उक्तं च-- 'आइ सुमि निसिंद्धा सेसा न उ अंतिमपएसो ॥ १ | नणु एयोति निसिद्धो
For Pevato & Personal Use Only
~233~
अन्त्यप्रदेराजीवमतनिरासः
॥४०५॥
