________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक'- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३ अध्ययनं -], नियुक्ति: [७५५], विभा गाथा [२१६०], भाष्यं [१३७...], मूलं [-/गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
नैगमस्वरूपं
प्रत सूत्रांक
॥३७॥
कणान्तर्भाधी, नयान्तरनिरपेक्षस्तु नयो नयः, स च नियमान्मियादृष्टिरेव, सम्पूर्णवस्तुग्राहकत्वाभावादिति, ते च नया श्यक मल- मूलभेदापेक्षया सप्त, तथा चाह-नैगमः सङ्ग्रहः व्यवहारः ऋजुसूत्रश्चैव भवति बोद्धन्यः शब्दश्च समभिरूढः एवंभूतश्चेति य० वृत्ती मूलनया इति गाथासमुदायार्थों निगदसिद्धः ॥ अवयवार्थं तु प्रतिनयं नयाभिधाननिरुक्तिद्वारेण प्रतिपादयतिउपोद्घाते णेगेहिं माणेहिं मिणइसी णेगमस्स नेरुत्ती । सेसाणं तु नयाणं लक्खणमिणमो सुणह वोच्छ । ७१९॥
___ न एक नैकं, नाय नञ् , किन्तु न इति 'अन् स्वरे' इति न भवति, प्रभूतानीत्यर्थः, ततो नैकैः-प्रभूतसङ्ख्याकैर्मानैःमहासामान्यावान्तरसामान्यविशेषादि विषयैः प्रमाणैमिमीते-परिच्छिनत्ति वस्तुजातमिति नैगमः, पृषोदरादय इतीष्टरूप-14 | निष्पत्तिः, तथा चाह-'इति' इयं नैगमस्य निरुक्तिः-निर्वचनं, उपलक्षणमेतत् , तेन अन्यथाऽपि नैगमशब्दव्युत्पत्तिः। परिभावनीया, तद्यथा-निश्चितो गमो निगमः-परस्परविविक्तसामान्यादिवस्तुग्रहणं स एव प्रज्ञादेराकृतिगणतया स्वार्थिकाण्प्रत्ययविधानात् नैगमः, यदिवा निगम्यन्ते-परिच्छिद्यते इति निगमास्तेषु भवो योऽभिप्रायो नियतपरिच्छेदरूपः स नैगमः, अथवा गमाः-पन्थानो नैके गमा यस्य स नैगमः, पृषोदरादित्वात् ककारस्य लोपः, वहुविधवस्त्वभ्युपग-1 मपर इत्यर्थः, तथाहि-एष सत्तालक्षणं महासामान्यम् , अवान्तरसामान्यानि च द्रव्यत्वगुणत्वकर्मत्वादीनि, तथा अन्त्यान विशेषान् सकलासाधारणरूपान् अवान्तरविशेषांश्च पररूपव्यावर्त्तनक्षमान सामान्यादत्यन्तधिनिटुंठितस्वरूपान् प्रतिपद्यते कायतोऽसावेषमाह-संविन्निष्ठाः किल पदार्थव्यवस्थितयः, तत्र सर्वेष्वपि पदार्थेषु द्रव्यादिरूपेषु सत्सदित्यविशेषेण प्रत्यय उपजा-12 ४ापते, वचनं च, न चैते तथारूपे प्रत्ययवचने द्रव्यादिमात्रनिबन्धने, द्रव्यादीनामसर्वव्यापकत्वात्, तथाहि-यदि द्रव्य
दीप
अनुक्रम
॥३७१॥
~1650
