________________
आगम
(४०)
[भाग-4] “आवश्यक- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्तिः ) २ अध्ययनं , नियुक्ति: [१६४-१६६], वि०भा गाथा , भाष्यं [२...], मूलं [- /गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[४०] मूलसूत्र[१]आवश्यकनियुक्ति एवंमलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
उपोदात- लिपटू च खियो नागेपपन्नाः, शेषाणामिहानभिधानमेवेति, एका सप्तमी मरुदेवी नामे पनी सिडि प्रायाः ॥ तमुपपात- कुठकरानियुक्तिःशद्वारम् , अधुना नीतिद्वारप्रतिपादनार्थमाह
धिकारः हमारे मकारे विकारे चेव दंडनीतीओ। वोच्छ तासि विसेसं जहकर्म आनुपवीए ॥ १६४॥
गा.१६१॥१५६॥
हकारो मक्कारो धिक्कारश्चेति कुलकराणां दण्डनीतयः, ततो वक्ष्ये 'तासां' दण्डनीतीनां विशेष यथाक्रम, या यस्य तांता तस्य वक्ष्य इति भावः, तामपि तथा वक्ष्ये आनुपूर्यो-परिपाव्या, विमलवाहनादारभ्य क्रमेणेति यावत्॥प्रतिज्ञातमेव करोतिभी पढमबियाण पढमा तइयचउत्थाण अहिणवा पिइया। पंचम छहस्स य सत्तमस्स तइया अहिणवाओ ॥१३॥16
। प्रथमद्वितीययोः सूत्रे द्वित्त्वेऽपि बहुवचनं प्राकृतत्वात् कुलकरयोः प्रथमा हकारलक्षणा दण्डनीतिः, तृतीयचतु-6 सर्थयो-यशस्व्यभिचन्द्राख्ययोः कुलकरयोरभिनवा द्वितीया-मकारलक्षणा दण्डनीतिः, किमुकं भवति -स्वल्पापराधे
प्रथमया दण्डः क्रियते, महापराधे द्वितीययेति, तथा पश्चमषष्ठयोः सप्तमस्य च तृतीया-धिकाराख्या अभिनवा, एषा उत्कृष्टा द्वितीया मध्यमा प्रथमा जघन्या ॥ एताश्च तिम्रोऽपि लघुमध्यमोत्कृष्टापराधेषु यथाक्रमं प्रवर्त्तिता इति ॥ सेसाड दंडनीती माणवगनिहीउ होइ भरहस्स । उसमस्स गिहावासे असकतो आसि आहारो ॥ १६ ॥
शेषा तु-चारकच्छविच्छेदलक्षणा दण्डनीतिर्भरतस्य माणवकनिधेः सकाशाद्भवति, इयमत्र भावना-कोपाविष्कर-18 टूरणे नरे इतः स्थानान्मा यासीरित्येवं यत्परिभाषणं यश्च मण्डलिवन्धो यथा नोऽस्मात्प्रदेशाद् गन्तव्यमित्येवंरूपे दे दण्ड-16
नीती भगवता ऋषभस्वामिना प्रवर्तिते चारकच्छविच्छेदास्ये चढे दण्डनीती भरतेन माणवकनिषेरिति, इदं च नीत्यु
दीप अनुक्रम
KAKAAGACREGACANCECE
A
r yansliterary.orm.
~43~