________________
आगम
(४०)
प्रत
सूत्रांक
[H]
दीप
अनुक्रम
[-]
[भाग-4] "आवश्यक”- मूलसूत्र - १ (निर्युक्तिः + वृत्तिः) २
अध्ययनं [-],
निर्युक्ति: [ १४३ ], वि० भा० गाथा [ १५४५, १५४६], भाष्यं [-] मूलं [- / गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र[१]आवश्यकनिर्युक्ति एवंमलयगिरिसूरिरचिता वृत्तिः
द्विनिर्गम इति भावस्य निर्गमो यथा पुद्गलाद्वर्णादिविशेषस्य, जीवात्क्रोधादिपरिणामस्योत्पत्तिरिति, एष एव तुशब्द एककारार्थः निर्गमस्य निक्षेपः पद्विधो भवतीति ॥ एवं शिष्यमतिप्रकाशार्थं प्रसङ्गतोऽनेकधा निर्गम उक्तोऽत्र तु प्रशस्तमाननिर्गममात्रेणाप्रशस्त भावापगममात्रेण चाधिकारः, यदिवा शेषैरपि द्रव्यादिभिस्तदङ्गत्वादधिकारः, तत्र द्रव्यं भगवान् वर्द्धमानस्वामी क्षेत्रं महासेनवनं कालः प्रमाणकालो भावश्च पुरुषो वर्द्धमावस्वामिरूपः, एतानि सामायिकरूपप्रशस्तभावनिर्गमाङ्गानि, उक्तं च- "वीरो दवं खेत्तं महसेणवणं पमाणकालो य । भावो य भावपुरिसो समासतो निम्गमंगाई ॥ १ ॥ सामइयं वीरातो महसेणवणे पमाणकाले य । भावपुरिसा हि भावे विणिग्गमो वक्खमाणोऽयं ॥ २ ॥” (वि. १५४५-६ ) अत्र वक्ष्यमाणो भावः - सामायिक लक्षणः । एतच्च सर्वे भगवन्महावीरलक्षणद्रव्याधीनमतस्तस्यैव प्रथमतो मिथ्यात्वादिभ्यो निर्गममभिधित्सुराह- ( ग्रन्थानं ६००० )
किर देसित्ता साहूणं अडवि विप्पणद्वाणं । सम्मत्तपढमलंभो बोद्धवो वद्धमाणस्स ॥ १४३ ॥ पन्थानं 'किले त्याप्तवादे देशयित्वा -- कथयित्वा साधुभ्यः, सूत्रे षष्ठी प्राकृतत्वाद, 'अडवि'ति प्राकृतत्वादेवात्र सप्तम्या लोपः, अटव्यां पथो विप्रनष्टेभ्यः परिभ्रष्टेभ्यः पुनस्तेभ्य एव देशनां श्रुत्वा सम्यक्त्वं प्राप्तः एवं सम्यक्त्वमथमलाभो बोद्धव्यो वर्द्धमानस्येति गाधाक्षरार्थः ॥ भावार्थः कथानकादवसेयः, तच्चेदम्- अवरविदेहे एगम्मि गामे बलाहितो, सो व रायाएसेण सगडाणि गहाय दारुनिमित्तं महाडविं पविट्टो, इतो य साहुणो मग्गं पवना सत्येन समं वचंति, सत्ये आवासिय भिक्खं पविट्टा, सत्थो गतो, ते मग्गतो पहाविया, जयाणंता भुल्ला, मूढदिसा पंयं यवाणंता तेण
अत्र श्री वीर परमात्मानः सम्यक्त्व प्राप्तिरुप प्रथम-भव वर्णयते
For Pavoce & Personal Use Only
~34~
www.panelibrary.org
