________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती - अगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-१
शतक [८], वर्ग . अंतर्-शतक, उद्देशक [१०], मूलं [३५२-३५९] + गाथा: पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक [३५२३५९]
गाथा:
दीप अनुक्रम [४३०४३७]
श्रीभग
एवं-लोकसिद्धन्यायेन खलु-निश्चयेन 'अण्णउत्थिय'त्ति इहान्यपूथिकाः केचित् क्रियामात्रादेवाभीष्टार्थसिद्धिमिच्छन्ति, न च ८ शतके लघुवृत्तौ किश्चिदपि ज्ञानेन प्रयोजनं, निश्चेष्टत्वात् , घटादिकरणप्रवृत्तावाकाशादिपदार्थवत् , उच्यते चैवं--"क्रियैव फलदा पुंसां, न ज्ञानं उद्देशः
| फलदं मतम् । यतः स्त्रीभक्ष्यभोगज्ञो, न ज्ञानात् सुखितो भवेत् ॥शा" तथाऽऽवश्यके च 'जहा खरो चंदणभारवाही'त्यादि।
अतस्ते प्ररूपर न्ति-शीलं श्रेयः, प्राणातिपातादिविरमणध्यानाध्ययनादिरूपा क्रियैव शीलं श्लाध्यं, पुरुषार्थसाधकत्वात् , श्रेयं वा|श्रयणीयं पुरुषेण श्रेयोऽर्थिना, केचिदन्ये ज्ञानादेवेष्टसिद्धिमिच्छन्ति, न क्रियातः, ज्ञानवियुक्तस्य क्रियावतोऽपि फलसिद्ध्यदर्शनात् , यत उच्यते-विज्ञप्तिः फलदा पुंसां, न क्रिया फलदा मता। मिथ्याज्ञानात् प्रवृत्तस्य, फलासंवाददर्शनात् ।।१।" तथा दशकालिके च-'पढमं नाणं तओ दयेत्यादि, अतस्तयाहु:-श्रुतं-ज्ञानं श्रेयः-प्रधान पुरुषार्थसिद्धिहेतुत्वान्, न तु शील, अन्ये तु ज्ञान| क्रियाभ्यां मिथो निरपेक्षाभ्यां फलमाहुः, ज्ञानं क्रियाशून्यमेव उपसर्जनीभूतक्रियं वा फलदं स्यात् , क्रियाऽपि ज्ञानशून्या उपसर्ज-|| नीभूतज्ञाना वा फलदा इति भावः, भणति च-किश्चिद्वेदमयं पात्रं, किश्चित्पात्रं तपोमयम् । आगमिष्यति तत्पात्रं, यत्पात्रं तार| यिष्यति ॥१।। अतस्ते प्रोचुः-श्रुतं शीलं च द्वे अपि सफले, पुरुषस्य सिद्धिहेतुत्वात् , आहुजैना एवं 'नाणं पयासग'मित्यादि, २]
तपस्संयमौ च शीलमेवेति, तथा 'संजोगसिद्धीद फलं वयंति' इत्यादि, द्वितीयव्याख्यानपक्षे मिथ्यात्वं, संयोगतः फलसिद्धेदृष्टत्वात् , पाएकैकस्य प्रधानतरविवक्षया अप्यसङ्गतत्वादिति, 'अहं पुणपति अहं पुनगौतम! एवमाख्यामि यावत् प्ररूपयामि, श्रुतयुक्तं शील।
श्रेय एवं वाक्यशेषो दृश्यः, अथ कस्मादेवं ?, अत्रोच्यते-'एवं मिति, एवं वक्ष्यमाणन्यायेन 'पुरिस'त्ति पुरुषप्रकारः 'सीलवं ॥१४८॥ असुय'ति कोऽर्थः 'उवरएति उपरतो-निवृत्तः स्वमत्या पापात् 'अविण्णाय'ति अविज्ञातधर्मा, भावतोऽनधिगतश्रुतज्ञानो,
अत्र शतक-८, उद्देशक : १० एव वर्तते, मूल संपादने यत् उद्देशक : ९ मुद्रितं तत् मुद्रणदोष: अस्ति
~309~
