________________
आगम
(२८-व)
“तन्दुलवैचारिकं” - प्रकीर्णकसूत्र-५ (मूलं+अवचूर्णि:)
---------- मूलं [९-११]/गाथा ||१८-३०||------------------------------------ मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित.....आगमसूत्र-[२८-वृ], प्रकीर्णकसूत्र-[५] "तंदुलवैचारिकं” मूलं एवं विजयविमल गणि कृता अवचूर्णि:
प्रत
सूत्रांक
-३०||
वै. प्र.13वत्ति पार्श्वशायी वा 'अंबखुजए वत्ति आम्रफलवत् कुज इति 'अच्छिज्जत्ति आसीनः सामान्यतः, एतदेव विशे-15| गर्भाव
दोषतः उच्यते-'चिटेज वत्ति ऊर्ध्वस्थानेन 'निसीजए वेति निषदनस्थानेन 'तुयटेज वत्ति शयीत निद्रया इति वेति स्थादि.
'आसइज वत्ति आश्रयति गर्भमध्यप्रदेश 'सइज्ज व'त्ति शेते निद्रां विनेति, मात्रा मातरि वा 'सुयमाणीए'त्ति शयनं कुर्वत्या कुर्वत्यां वा 'सुयह'त्ति स्वपिति निद्रां करोतीत्यर्थः, 'जागरमाणीए'त्ति जाग्रत्या-जागरणं कुर्वत्या कुर्वत्यां वा जागर्ति, निद्रानाशं कुरुते इत्यर्थः, सुखितायां सुखितो भवति, दुःखितायां दुःखितो भवति, 'हन्ता गोयम !त्ति हन्त इति कोमलामन्त्रणार्थो दीर्घत्वं च मागधदेशीप्रभवं, उभयत्रापि 'जीवे णं गभगए समाणे इत्यादेः प्रत्युच्चारणं तु18 स्वानुमतत्वप्रदर्शनार्थ, वृद्धाः पुनराहुः-'हंता गोयमा!' इत्यत्र हन्त इति एवमेतदिति अभ्युपगमवचनं, यदनुमतं तत्पदर्शनार्थ 'जीवे णं गभगए' इत्यादि प्रत्युच्चारितमिति, हे गौतम! जीवो गर्भगतः सन् उत्तानको वा यावडुःखितो भवतीति । अथ पूर्वोक्तं पद्येन गाथाचतुष्टयेन दर्शयन्नाह-'थिरजा' स्थिरजातं-स्थिरीभूतं 'रक्खइ'त्ति रक्षति-सामान्येन पालयति ततः सा जननी तं सम्यग्-यत्नादिकरणेन रक्षति 'संवाहइ'त्ति संवहति गमनाऽऽगमनादिप्रकारेण 'तुयट्टईत्ति त्वग्वर्त्तयति-स्वापयति रक्षति-आहारादिना पालयति आत्मानं च गर्भ चेति॥१॥ 'अणु अनुस्वपिति-अनुशेते 'सुयंतीए'त्ति स्वपत्यां सत्यां जाग्रत्यां जागर्ति गर्भ:-उदरस्थजन्तुः जनन्यां सुखितायां सुखितो भवति दुःखितायां दुःखितो भवति | ॥२॥'उच्चारो' उच्चारो-विष्ठा प्रश्रवर्ण-मूत्रं खेलो-निष्ठीवनं 'सिंघाणं ति नासिकाश्लेष्मापि से तस्य गर्भस्थस्य नास्तीति, ॥१४॥ जननीजठरस्थो जीव आहारत्वेन तु यत् गृह्णाति तदस्थ्यस्थिमिंजनखकेशश्मश्रुरोमेषु (मसु) पूर्वव्याख्यातेषु 'परिणामोत्ति
ACCOACCORAL
दीप
*4X
अनुक्रम [२५-४२]
JHEdituteT
a
mil
~217