________________
आगम
(४३)
प्रत
सूत्रांक
[४-१५]
दीप
अनुक्रम
[१३६१
-१३७२]
[भाग-३७] “उत्तराध्ययनानि” - मूलसूत्र - ४ ( मूलं+निर्युक्ति:+वृत्तिः) मूलं [-] / गाथा || ४-१५|| निर्युक्तिः [५३२...]
अध्ययनं [ ३३ ],
अभ्यधिकं पुनः पुनरुपभुज्यमानतया भुज्यत इत्युपभोगः-पुनः पुनरुपभोग्यभवनाङ्गनादिविषयः उक्तं हि - "संति भुजइत्ति भोगो सो पुण आहारपुप्फमाईओ । उपभोगो उ पुणो पुण उवभुजद्द व भवणवनियाई ॥ १ ॥” तस्मिन् विशेषेण ईर्य्यते चेष्टयतेऽनेनेति वीर्य तस्मिन्, 'तथा' समुचये सर्वत्रान्तरायमिति प्रक्रमः, ततश्च विषयभेदात्पञ्चवि धमन्तरायं समासेन व्याख्यातं, तत्र दानान्तरायं यत्सति विशिष्टे ग्रहीतरि देये च वस्तुनि तत्फलमवगच्छतोऽपि दाने प्रवृत्तिमुपहन्ति, यत्पुनर्विशिष्टेऽपि दातरि यावन्निपुणेऽपि याचितरि उपलब्धिउपघातकृत् तलाभान्तरायं, भोगान्तरायं तु सति विभवादी सम्पद्यमाने च आहारमात्यादौ यद्वशान्न भुङ्क्ते, उपभोगान्तरायं तु यस्योदयात्सदपि वखाल - ङ्कारादि नोपभुङ्क्ते, वीर्यान्तरायं यद्वशाद्वलवान्नीरुग्ययःस्थः अथ च तृणकुब्जीकरणेऽप्यसमर्थ इति सूत्रद्वादशकार्थः १२ ॥ इत्थं प्रकृतयोऽभिहिताः, सम्प्रत्येतन्निगमनायोत्तरग्रन्थसम्बन्धनाय चाह -
एयाओ मूलपपडीओ, उत्तराओ अ आहिया । पएसग्गं खित्तकाले य, भावं चादुत्तरं सुण ॥ १६ ।। 'एता:' अनन्तरोक्ता ज्ञानावरणादिरूपा मूलप्रकृतयः, तथा 'उत्तराः' इत्युत्तरप्रकृतयश्च श्रुतावरणाद्याः, चशब्दः श्रुतादीनामप्यक्षरानक्षरादिभेदतो बहुविधत्वादनुक्तवहुभेदसूचकः 'आख्याताः कथिताः प्रदेशाः - परमाणवस्तेषामत्रंपरिमाणं प्रदेशाश्रं 'खेत्तकाले य'त्ति क्षेत्रकालौ च तत्र क्षियन्ति-निवसन्ति तस्मिन्निति क्षेत्रम् - आकाशं कालभ१ सकृदू भुज्यते इति भोगः स पुनराहारपुष्पादिः । उपभोगस्तु अनेकशः पुनः पुनरुपभुज्यते वा भवनवनिवादिः ॥ १ ॥
Education intimational
Fürsten
www.ncbryog
पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधितः मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित.. आगमसूत्र [ ४३] मूलसूत्र[४] उत्तराध्ययनानि मूलं एवं शान्तिसूरिविरचिता वृत्तिः
~323~
