________________
आगम (४३)
[भाग-३७] “उत्तराध्ययनानि”- मूलसूत्र-४ (मूलं+नियुक्ति:+वृत्ति:) अध्ययनं [३२], मूलं [-1 / गाथा ||१०५|| नियुक्ति : [५२६...]
प्रत सूत्रांक [१०५]]
त्यादुधपछत्येव, कोऽर्थः ?-तत्प्रवृत्तावुत्सहत एव, 'रागी' रागवानुपलक्षणत्वाद् द्वेषी च सन् , रागद्वेषयोरेव सकलानर्थस्य परम्पराकारणत्वादिति सूत्रार्थः ॥ किमिति रागद्वेषवतः सकलाऽप्यनर्थपरम्परोच्यते ? इत्याशङ्कयाह
विरजमाणस्स य इंदियत्था, सद्दाइया तावइयप्पगारा।
न तस्स सब्वेवि मणुन्नयं वा, निव्वत्तयंती अमणुन्नयं वा ॥१०६॥ विरज्यमानस्येति उपलक्षणत्वादद्विषतश्च 'चः' पुनरर्थे ततो विरज्यमानस्याद्विषतश्च पुनः 'इन्द्रियार्थाः' शब्दालादिकाः पाठान्तरतो वर्णादिका वा तावन्त इति यावन्तो लोके प्रतीताः प्रकाराः खरमधुरादिभेदा येषां ते तावत्प्र-18
काराः, बहुप्रभेदा इत्यर्थः, न तस्य' इति मनुजस्य 'सर्वेऽपि' समस्ता अपि मनोज्ञतां वा 'निर्वर्त्तयन्ति' जनयन्त्यमनोज्ञतां वा [निर्वयन्ति,] किन्तु ?, रागद्वेषवत एव, खरूपेण हि रूपादयो न मनोज्ञताममनोज्ञतां वा कर्तुमात्मनः क्षमाः किन्तु रक्तरपतिपत्रध्यवसायवशा, उच्यते चान्यैरपि-"परिवादकामुकशुनामेकस्यां प्रमदातनी । कुणपं कामिनी भक्ष्यमिति तिस्रो विकल्पनाः॥१॥ ततो वीतरागस्य तन्निर्वर्तन हेत्वभावात्कथममी मनोज्ञतामनोज्ञतां पा निर्वतयेयुः १,तदभावे च कथं विषयसेवनाक्रोशदानादिप्रयोजनोत्पत्तिः इति, पूर्व सति मनोज्ञत्वेऽमनो
ज्ञत्वे च समस्य रूपादीनामकिञ्चित्करत्वमुक्तम् , इह तु मनोज्ञत्वामनोज्ञत्वे अपि तादृशस्य न भवत एवेत्युच्यत: । इति पूर्वस्माद्विशेष इति सूत्रार्थः । तदेवं "जे जे उपाया पडिवज्जियव"त्ति प्रतिज्ञातरागद्वेषयोर्मोहस्य च परस्प-|
दीप
₹96-
अनुक्रम [१३५१]
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र[४३), मूलसूत्र[४] उत्तराध्ययनानि मूलं एवं शान्तिसूरिविरचिता वृत्ति:
~307~
