________________
आगम
(१५)
“प्रज्ञापना" - उपांगसूत्र-४ (मूलं+वृत्ति:) पदं [२३], -------------- उद्देशक: [२], ------------- दारं [-], -------------- मूलं [२९३] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र-[१५]उपांगसूत्र-[४] "प्रज्ञापना" मूलं एवं मलयगिरि-प्रणीता वृत्ति:
प्रज्ञापना- याः मल- यवृत्ती.
प्रत सूत्रांक [२९३]
॥४७॥
दीप अनुक्रम [५४०]
सेवार्तसंहननस्य तदादारिकशरीरसंबंधमात्रमपेक्ष्य द्रष्टव्यं, निर्जराणामपि चकवर्तिभ्योऽप्यखन्तमहती शक्तिः सा च प्रथमसंहननविषया
२३कर्मप्रइति । न चैतत्प्रथकृतिः सूत्रे शक्तिविशेष(यः) संहननमुक्तं, वृत्तिकृता तु तदभिप्रायः प्रकटीकृतः, तत् किमर्थ भवद्भिः समालोचनीयमुच्यत
M कृतिपदं इति वाच्यं, पंथद्विस्तु "सुत्ते सत्तिविससो" इत्यनेन सूत्रे शक्तिविशेष(प.) संहननं संस्थापित, वृत्तिकारेणापि तदेवातिटडीकतं, न त्वौपचारिकमुक्तं, ननूपचारोऽपि सद्वस्तुन एवं क्रियते, नत्वसद्वस्तुन इति चेत् , सत्यं, परम्-"अतस्मिन् तदभ्यवसाय: उपचारः" इति वचनात् उपचारोऽप्यसत्येव सद्वस्तुनो न तु सद्वस्तुनि सद्वस्तुनः । अपि च सूत्रे शक्तिविशेषः संहननं स्यात् तर्हि जीवाभिगमसूत्रे कथं देवनारका असंहननाः प्रोक्ताः, तथा च तद्न्थः ----"मुरनेरइया छहं संघयणाणं असंघयणा" इति, पुनः तत्रैव हेतुमद्भावेनोक्तं-'नेवही नेव सिरा | नेव पहारू नेव संधयणमट्ठी ति । किं च सूत्रे शक्तिविशेषः संहननं तर्हि गर्भजनरतिरश्चामपि ग्रंथकृदभिप्रायेण सूत्रे शक्तिविशेषः संहननमुक्तं स्यात् ; तश्च कुत्रचिदागमे नोपलभ्यते इति, एतन्न स्वमनीषिकाया विजूंभितं, कि तूत्पत्तिविनाशादिजीवनापूर्णभवाब्धिनिमञ्जतूसत्योद्ध|रणपोतायमानैः श्रीमन्मलयगिरिसूरिपादैः जीवाभिगमायुपांगवृत्तिषु तथैवोल्लेखः कृतः । तद्मयश्चायम्-"अस्थिनिचयात्मकं च संहननमसोडस्थ्याधभावादसंहननानि शरीराणि, इयमत्र भावना-इह तत्त्ववृत्त्या संहननमस्थिनिधयात्मकं, यत्तु प्रागेकेन्द्रियाणां सेवासंहननमभ्यधायि तदीवारिकशरीरसंबंधमात्रमपेक्ष्यौपचारिक, देवा अपि यदन्यत्र प्रज्ञापनादौ वर्षभनाराचसंहननिनः सम्यन्ते तेऽपि गौणवृत्त्या, तथाहि-रह यारशी मनुष्यलोके पक्रवादेविशिष्टवमर्षभनाराचसंहननिनः सकलशेषमनुष्यजनासाधारणी शक्ति:-'दो सोला बत्तीसा सत्रबलेणं तु संकलनिवद्ध'मित्यादिका, ततोऽप्यधिकतरा देवानां पर्वतोपाटनादिविषया श्रूयते न प शरीरपरिजेश इति तेऽपि वर्षभनाराच
IN४७१॥ सिंहननिनः उक्ताः, न पुनः परमार्थतस्ते संहननिनः, ततो नारकाणामस्थ्यभावात् संहननाभावः । एतेन योऽपरिणतभगक्सिद्धान्तसारो
उररिया
~ 49~
