________________
आगम (०५)
[भाग-११]"भगवती"-अंगसूत्र-५ (मूलं+वृत्ति:)
शतक [२५], वर्ग [-], अंतर्-शतक [-1, उद्देशक [४], मूलं [७४४-७४५] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र- [०५], अंगसूत्र- [०५] "भगवती मूलं एवं अभयदेवसूरि-रचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक [७४४-७४५]
द काया असपेयं भागं चलनोत्कृष्टकालरूपं परिभ्रम्य पुनर्निश्चल एव भवतीति स्वस्थानान्तरमुक्तं, परस्थानान्तरं तु निश्चल
सन् ततः स्वस्थानाचलितो जघन्यतो द्विप्रदेशादी स्कन्धे एक समयं स्थित्वा पुनर्निश्चल एवं तिष्ठति, उत्कर्षतरत्वसञ्जयेयं से | कालं तेन सह स्थित्वा पृथग भूत्वा पुनस्तिष्ठति । 'दुपएसियस्से'त्यादि, 'उक्कोसेणं अणंतं कालं'ति, कथम् , द्विप्रदेशिकः संश्चलितस्ततोऽनन्तैः पुद्गलैः सह कालभेदेन सम्बन्धं कुर्वननन्तन कालेन पुनस्तेनैव परमाणुना सह सम्बन्ध
प्रतिपद्य पुनश्चलतीत्येवमिति ॥ सैजादीनामेवाल्पबहुत्वमाह-'एएसि णमित्यादि, 'निरेया असंखेनगुण'त्ति स्थिति-14 ४ क्रियाया औत्सर्गिकत्यादहुत्वमिति, अनन्तप्रदेशिकेषु सजा अनन्तगुणाः वस्तुस्वभावात् ।। एतदेव द्रव्यार्थप्रदेशार्थोभया
निरूपयन्नाह-एएसि ण'मित्यादि, तत्र द्रव्यार्थतायां सैजस्वनिरेजस्वाभ्यामष्टी पदानि, एवं प्रदेशार्थतायामपि, उभयार्थतायां तु चतुर्दश सैजपक्षे निरेजपक्षे च परमाणुषु द्रव्यार्थप्रदेशार्थपदयोर्द्रव्यार्थाप्रदेशार्थतेत्येवमेकीकरणेनाभिलापात् ,
अथ 'पएसट्टयाए एवं चेव' इत्यत्रातिदेशे यो विशेषीऽसावुच्यते-'नवरं परमाणु' इत्यादि, परमाणुपदे प्रदेशार्थतायाः | स्थानेऽप्रदेशार्थतयेति वाच्यं, अप्रदेशार्थस्वात्परमाणूना, तथा द्रव्यार्थतासूत्रे सङ्ख्यातप्रदेशिका निरेजा निरेजपरमाणुभ्यः सायातगुणा उक्ताः प्रदेशार्थतासूत्रे तु ते तेभ्योऽसलोयगुणा याच्याः, यतो निरेजपरमाणुभ्यो द्रव्यार्थतया निरेजसङ्ख्यातप्रदेशिकाः सत्यातगुणा भवन्ति, तेषु च मध्ये बहूनामुत्कृष्टसवातकप्रमाणप्रदेशत्वान्निरेजपरमाणुभ्यस्ते प्रदेशतोऽसत्येयर गुणा भवन्ति उस्कृष्टसक्यातकस्योपर्येकप्रदेशप्रक्षेपेऽप्यसङ्ख्यातकस्य भावादिति ॥ अथ परमाण्यादीनेव सैजत्यादिना निरूप
यन्नाह-'परमाणु' इत्यादि, इह सर्वेषामल्पबहुत्वाधिकारे द्रव्यार्थचिन्तायां परमाणुपदस्य सर्वैजत्वनिरेजस्यविशेषणात्
दीप अनुक्रम [८९१-८९२]]
~189
