________________
ખવતી પણ હતી. હેને સ્વરૂપની દૂર દૂર દેશમાં પ્રશંસા થઈ રહી હતી, આ સ્ત્રીરત્નને પામીને રાજા શ્રેણિક પિતાને પરમ ભાગ્યવાન સમજતો હતો. રાજા શ્રેણિકને એક “અભય કુમાર નામક પુત્ર હતે. અભયકુમારની બુદ્ધિનો વૈભવ ત્યાં સુધી વધેલ હતો કે- મહેતા મહેટા લોકો પણ તેમની સમ્મતિ પૂર્વક કામ કરતા હતા. કેઈ કવિએ ઠીક જ કહ્યું છે કે- “તે દિ ન વાઃ લક્ષ્યતે” જે તેજસ્વી પુરૂષ છે, તેઓના વિષયમાં મહટી અવસ્થામાં જ્ઞાન થશે, એ અનુમાન નથી લગાવવામાં આવતું.
રાજા શ્રેણિકની રાજધાની રાજગૃહ નગરીમાં “નાગ” નામને એક સારથી રહેતો હતો. પ્રાચીન સમયમાં સારથીનું કાર્ય આજકાલની માફક નીચ કાર્ય નહેાતું ગણાતું. મહેતા મહેતા પ્રધાન પુરૂષે સારથાનું કાર્ય કરતા હતા, પ્રાચીન લડાઈઓમાં અનેક કૃતવધ અને યશસ્વી લેકેનું સારથી બનીને સંગ્રામ સ્થળ પર આવવુંજ, સારથી પદનું મહત્વ સચિત કરે છે, જહેવી રીતે સેનાના સમૂહના નાયકને મહારથી કહેતા હતા, તહેવીજ રીતે રથને લઈ યુદ્ધવિદ્યાની રીતિથી ચલાવવાવાળો તથા સમય સમય પર શસ્ત્રવિધિને બતાવવાવાળે પુરૂષ સારથી પદ પર નિયત કરવામાં આવતો હતે. “સારથી તે સમયની સેના વિભાગમાં એક પ્રતિષ્ઠિત પદ ગણવામાં આવતું હતું,
એ રીતે આ અનુમાન સહજ સિદ્ધ છે કે- “સારથીના પદ પર નિયુક્ત થવાવાળો પુરૂષ સાધારણ મનુષ્ય નહિ થઈ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
