________________
ક્યારેય અલગ પડતો જ નથી. જ્ઞાનગુણ વગરના આત્માની કલ્પના જ અસ્થાને
છે.
જ્ઞાનગુણથી વિપરીત આચરણ કર્મબંધનું કારણ બને છે. કાર્પણ વર્ગણાના પુદ્ગલ પરમાણુઓ આત્માના જ્ઞાનગુણને આચ્છાદિત કરે છે. જ્ઞાનગુણ પર આવેલું આવરણ તેનું નામ છે જ્ઞાનાવરણીય કર્મ.
આA,
૧. જ્ઞાનાવરણીય કર્મ :
આત્મા અને કર્મનો સંબંધ અનાદિ, અનંતકાલીન છે. આ અનાદિઅનંતકાલીન ગાઢ મિત્રતાને તોડવા જે પુરુષાર્થ કરવામાં આવે તેનું નામ છે ધર્મ. ધર્મના અનેક પ્રકારો છે. તેમાં સૌથી સહેલો અને સુગમ લાગતો ધર્મ એટલે નિરંજન-નિરાકાર-વિતરાગી-કર્મમુક્ત ભગવાન પ્રત્યે કૃતજ્ઞતાનો ભાવ પ્રગટ કરવા રૂપ પૂજા ધર્મ....!
મુખ્ય રૂપે પૂજા બે પ્રકારે કરવામાં આવે છે. (૧) દ્રવ્ય, (૨) ભાવ. દ્રવ્ય પૂજાના બે પ્રકાર. (૧) અંગ ને (૨) અગ્રપૂજા... અંગપૂજા – અર્થાત્ દેવાધિદેવ પરમાત્માના અંગને સ્પર્શ કરીને કરવામાં આવતી પૂજા તે અંગ પૂજા. અંગ પૂજાના ત્રણ પ્રકાર છે. (૧) જલપૂજા, (૨) ચંદનપૂજા, (૩) પુષ્પપૂજા. અગ્રપૂજા દેવાધિદેવ પરમાત્માની આગળ સમક્ષ ઊભા રહીને કરવામાં આવતી પૂજા તે અગ્રપૂજા. અગ્રપૂજા :
ધૂપપૂજા, દીપકપૂજા, અક્ષતપૂજા, નૈવેદ્ય પૂજા, ફળપૂજા.
આ રીતે અંગ પૂજા-૩ અને અગ્રપૂજા-૫ એમ કુલ આઠ પ્રકારની પૂજા, પ્રતિદિનના શ્રાવક કર્તવ્યમાં સ્થાન પામી છે.
સૌથી પહેલી જલપૂજાથી સૌથી પહેલા જ્ઞાનાવરણીય કર્મનો ક્ષય કેવી રીતે થાય ?
૨૧ : અંતિમ લક્ષ્ય કર્મક્ષય
