________________
દેશવિરતીપણું અથવા પ્રભુ પૂજા, સામાયિક આદિ સંસારમાં ભટકાવનાર છે
સમકિતી આત્માને સમ્યકત્વ થતાં જ સંસાર ખારો લાગે છે, વિષયો ભુંડા લાગે છે, કષાયે ચોર લુંટારા લાગે છે. અનાદિકાલીન આહાર, મૈથુન, પરિગ્રહ અને ભય એ ચારે સંજ્ઞાને વશ બનેલ આત્મા એમાંથી છુટવા મથે છે, છુટવા પ્રયત્ન કરતાં જે ભાનભુલે બને તો સમ્યક્ત્વ ચાલ્યું પણ જાય છે.
આહાર સંજ્ઞાને કાબુમાં રાખવા તપને ઉપદેશ કરેલ છે. પરંતુ તપનું પરિણામ પેદા થવું કઠીન છે. તપ કરાશે પરંતુ રસના ઉપર કાબુ નહિ હોય તે પારણું ઉત્તર પારણામાં ઈષ્ટ અનિષ્ટની પંચાતમાં પડી ખાયાના રાગને પિષવાનું જ કામ કરશે. પોતે માને છે કે હું તપકર્મ નિજર માટે કરું છું, પરંતુ નિજરને બદલે ચીકણું કર્મ બાંધુ છું એ ખ્યાલ નિરંતર સાવધ રહે તે જ આવે છે, પણ ખાવા બેઠે એટલે ઈષ્ટ વસ્તુ પ્રત્યે રાગ, અનિષ્ટ પ્રત્યે દ્વેષ થાય તે એ તપ કરવા છતાં કમબંધનું કારણ જરૂર થાય છે. રાગ, દ્વેષ, ઈષ્ટ, અનિષ્ટ પ્રત્યે ના થાય, એ તપકમ નિજારાનું કારણ બને છે, માટે જ તપ સહેલું નથી. બીજી સંજ્ઞા મૈથુનની છે, એના નાશ માટે શીલ કહ્યું છે. શીલના પરિણામ ન આવે અને શીલ પાળે, તે ચક્રવતીના ઘોડા પણ મરીને સ્વર્ગનાં સુખ ભેગવે છે. એ ઘેડા મૈથુન સેવતા નથી, સેવતા નથી એટલે ઈચ્છાથી નહિ, પરંતુ ચક્રવતીને બેસવાના ઘડા હોઈ એને મૈથુન સેવવા દેતા નથી, એટલે અનિચ્છાએ પણ શીલ પળાવાય છે. તેમ જી પણ શીલ પાળવાના મર્મને સમજી, શીલના પરિણામને પામે તે એને મૈથુન સેવન એ અનિષ્ટ લાગે છે. બાકી શીલ
