________________
પ્રકરણ ૧૩ મું
૧૯૩
કેર આવશે અને તે સર્વ અધરિયા જ વાત હશે. ૩૫૦૦ની સંખ્યાવાળા સંઘના આંકડા ૬૦૦૦ સુધી ગમે તે બોલાશે.
આંકડાની ગેરહાજરીમાં દશ વર્ષે કેટલા વધ્યા તેની સાથે સંધને કાંઈ લેવાદેવા નથી એવી સ્થિતિ થઈ ગઈ અને તેથી સંખ્યા ઘટતી ગઈ તે વાતે સંઘના વિચારમાં કદી ચિંતા ઊભી કરી નથી. આર્થિક પરિસ્થિતિમાં વ્યાપારધંધામાં સંઘે સમુચ્ચયે પ્રગતિ કરી કે પશ્ચાદગતિ કરી તે વિચારવાનું સંઘને હોય જ નહિ એવી નિવૃત્તિ સંઘે ધારણ કરી એની પ્રાથમિક ફરજમાંથી મુક્તિ મેળવી છે.
સંઘ મળવાના બે જ પ્રસંગે બહુધા રહ્યા છે. કોઈ સંઘ જમણનું આમંત્રણ આપે તેને સ્વીકાર કરવા અને અમુક ગુના બદલ અથવા અંગત દેષથી કોઈને સંઘ બહારની સજા કરવા.
સંઘના ફેંસલાઓએ જનતામાં વિશ્વાસ ફેલાવ્યો નથી અને ભય ફેલાવ્યું છે તે માત્ર અંગત અગવડને અંગે, પણ વસ્તુ પરીક્ષણ તેના ત્યાજ્યત્વ કે સ્વીકારના ધોરણે બહુધા ફેંસલા અપાયા નથી.
સંઘ પાંખમાં લેનાર વડીલ–પિતાના સ્થાનને બદલે વહીવટ કરનાર પેઢીનું રૂપક બની ગયો છે.
આ તો ઘણાં ઉપર ઉપરનાં કારણો અત્રે નોંધ્યાં છે. તે અને બીજે અનેક કારણોને લઈને પ્રચલિત બંધારણ નવયુગને આકર્ષક લાગશે નહિ.
સંઘની નવીન રચના ઉપરનાં કારણોને લઈને સંધબંધારણની રચના હાથ ધરવામાં આવશે.
અહીં એક વાત સ્પષ્ટ કરવાની જરૂર છે. અત્યાર સુધી સંધ' શબ્દ એક ગામ અથવા શહેરના જૈને અથવા વધારે ૧૩
