________________
૧૧૩
આપને ચિત્તને વિષે ધારણ કર્યા છે, દ્રષ્ટિએ અનેકવાર જોયા છે તોપણ વિરહાગ્નિવડે આ શરીર દધ્ધ થઈ ગયું ' એમ કહી રતિવિલાસમાં ચતુર તે સ્ત્રીએ લજાને ત્યાગ કરી તે રાત્રિને વિષે રાજાને અત્યંત રંજન કર્યો, પરંતુ નૃપતિ તેની કામકલાને વિષે ચાતુરી જોઇને શંકિત થયો. ગુણે કેટલીએક વખત દોષને અથે થાય છે. તેવી રીતે આને વિષે રહેલી ચતુરાઈએ રાજાને સંશય પમાડે. રાત્રીના છેલ્લા પ્રહરમાં રાજા વિચાર કરવા લાગ્યા કે આ સ્ત્રી મહીલા નથી પરંતુ પ્રઢ રમણિક છે; એનું ચરિત્ર અને વિજ્ઞાન વિચિત્ર છે. કુલવતી નારીઓને પતિના પ્રથમ સંગમે આવી ચતુરાઈ અને શૈર્ય ક્યાંથી હોય ? માટે નિશ્ચયે એ દુશિલા છે. હું એને વધ કરું કે શું કરું ! એમ કેપાક્રાંત થઈ ગયે. વળી વિચાર્યું કે પુરુષોને સ્ત્રી અવધ્ય છે, માટે બીજે ઉપાય ક. એમ ધારી કોધાતુર થયેલો ત્યાંથી નીકળે. તરતજ મંત્રીને બેલાવી હુકમ કર્યો કે આ દુષ્ટાત્મા સ્ત્રીને નાશ કરે. ”
મંત્રીએ તેણુને સાથે લઈ એકાંત સ્થાનમાં રાખી. વિચારવા લાગ્યો કે “ આ સંસારમાં મનુષ્યના વિચિત્ર ચરિત્ર હોય છે, તેઓને રાગદ્વેષ નચાવે તેમ નાચે છે. રાગાંધ મનુષ્ય છતાં દોષને દેખતો નથી અને અછતા ગુણને દેખે છે. ઠેષાંધ તેથી વિપરીત રીતે પ્રવર્તે છે. કેપ પરિતાપના ઘાતથી જર્જરિત અંગવાળા ભુપતિને મારે મતિ સંજવિની દઈને સજજ કરે, એ મારી ફરજ છે” એમ ધારી રૂદન કરતી તેણીને આશ્વાસન આપી, બુદ્ધિ વડે પતિને બેધ કરવા રાજસભામાં ગયે.
સભામંડપને વિષે આવેલા કુસ્થાનગત ગુણસમુહવત પ્રભાત સમયના દિપવત ઉદ્યોતે અદીપ્યમાન, વિસ્મય અને ધ મિશ્ર, આ શું ? આ શું ! એમ વિચારમાં બેઠેલા રા
