________________
કલાવતી. આ પૃથ્વીને વિષે રવિ વાલાએ જવલિત, મેરૂપી વાટ અને સમુદ્રજળરૂપી તેલથી ભૂત મંગળદિપવત જંબુદ્વિપ . તેને વિષે વૈતાઢય પર્વતથી બે વિભાગવાળું અને ગંગા સિંધના પ્રવાહથી ષટ ખંડ મંડિત ભારતક્ષેત્ર છે. એમાં દક્ષિણધ ભરતના મધ્ય ખંડને વિષે મંડનરૂપ, રમ્ય ગ્રામ-પુર અને દેશે સંયુક્ત શ્રીમંગલ નામે દેશ હતું. તેને વિષે દક્ષિણાવર્તા શંખ સદ્દશ મનવાંછિત દેનારૂં, લક્ષ્મીએ પરિપૂરિત અને વિશદ વણે ભૂત શંખપુર નામે નગર હતું. જે નગર પ્રસાદ ધ્વજના મિષથી નિરંતર અંગુલી ઊંચી કરી ઘંટા ઘેરે આ પ્રમાણે નાદ કરતું જે “મારી સમાન અને નગર નથી ? તે નગરને વિષે શંખ સરખા ઉજવળ યશવાળો શંખ નામે રાજા હતું. જે શુર છતાં પણ સંતાપી ન હતે. સેમ છતાં કલંકિત નહતો. સુપાત્ર દાનને વિષે ઉદાર, ઘતાદિવ્યસનને વિષે કૃપણ, પરસ્ત્રીથી પરાડ. મુખ અને સર્વ શત્રુઓને વિષે સન્મુખ હતા. તેને અંતાપુર અને પ્રધાનાદિ વગે સંયુક્ત રાજ્ય પાળતાં કેટલાક કાળ નિર્ગમન થ.
અન્યદા મહેલને વિષે બેઠેલા ભૂપતિ પ્રત્યે પ્રતિહારીએ નિવેદન કર્યું કે-ગજશ્રેષ્ટિને પુત્ર દત્ત આવે છે. રાજાની આજ્ઞાથી પ્રવેશ કરી અદ્દભુત ભેટર્ણ મુકી તે રાજાની સમીપે બેઠે. રાજાએ પૂછ્યું, “ભે કુમાર ! તું કુશળ છે ? ઘણે દિવસે કયાંથી આવ્યો.” | દત્ત કહે “દેવના ચરણકમળ વિલેકનથી મને કુશળ વર્તે છે. પરંતુ ચિરાગમન કારણ સાંભળ-અમારી વ્યાપારીઓની એવી રીતિ છે કે પરદેશ ફરી તરૂણ અવસ્થામાં દ્રવ્ય ઉપાર્જન કરવું. કારણ કે કહ્યું છે કે યુધિત થયેલા મનુષ્યથી વ્યાકરણ ખવાતું નથી, તુષાતુર માણસથી કાવ્યરસનું પાન થતું નથી અને
