________________
પંચમુ : ૪૯ : : ૪૯ :
ગુરુદર્શન આવે છે તે દેશ અથવા સામાન્ય કહેવાય છે અને જે વ્રતમાં કોઈપણ પ્રકારનો અપવાદ કે છૂટ રાખવામાં આવતી નથી તે સર્વ અથવા મહા કહેવાય છે. દાખલા તરીકે એવું વ્રત ધારણ કરવામાં આવે કે “ હું સામાન્ય રીતે સર્વ સંગમાં અહિંસાનું પાલન કરીશ પણ કઈ અસાધારણ સંજોગો ઊભા થાય અને મારા પિતાના પ્રાણ જવાનો વખત આવે તે મને આક્રમકને સામને કરવાની છૂટ રહેશે” તે એ વ્રત દેશ અથવા સામાન્ય કહેવાય; અને એવું વ્રત ધારણ કરવામાં આવે કે “ હું સર્વ સંગમાં અહિંસાનું પાલન કરીશ” તે એ સર્વ કે મહા કહેવાય. આ વાતની વધારે સ્પષ્ટતા મહામુનિ મેતાર્યની જીવનકથા જાણવાથી થઈ શકશે.
મહામુનિ મેતાર્યનું દષ્ટાંત. ક્ષત્રિયપુત્ર મેતા સંસારના સર્વ કામભોગને અસાર જાણું એક દિવસ ગૃહ ત્યાગ કર્યો અને ગુણિયલ ગુરુરાજ આગળ પાંચ મહાવ્રતે ધારણ કરી સાધુજીવનની દીક્ષા અંગીકાર કરી. તેમને વૈરાગ્ય ઉત્કટ હતું, તેમને ત્યાગ અસાધારણ હતે, તેમને કઈ પણ ભૌતિક વસ્તુ પર માયા-મમતા રહી ન હતી. તેઓ દેહને દમવા માટે તથા મનને મારવા માટે બાહ્ય તેમજ અત્યંતર તપશ્ચર્યા કરતા અને દિવસ તથા રાત્રિને ઘણેખર ભાગ સ્વાધ્યાય અને ધ્યાનમાં પસાર કરતા.
એક વખત એક મહિનાના ઉપવાસને પારણે તેઓ સૂઝતે આહાર લેવાને નીકળ્યા અને સાધુજીવનના નિયમ પ્રમાણે ગોચરી
