________________
મુનિજીવનની ખાળપાથી-૫
(૫) દંડ દરેક સાધુએ એક ઈંડ અને એક લાઠી ઔપગ્રહીક ઉપધિ તરીકે રાખવાના હોય છે. વળી અહી પાંચ પ્રકારના દંડ પણ કહ્યા છે. (૧) લાઠી તે શરીર પ્રમાણુ લાંખી હાય છે, ભિક્ષા કરતી વખતે ગૃહસ્થ દેખે નહિ તે માટે પડદે બાંધવામાં લાઠીના ઉપયાગ કરાય છે. આ લાઠીની ગાંઠો (પમાં) એકી સખ્યામાં હોય તેા તે શુભ છે.. દંડાસણની દાંડીમાં તા એકી સંખ્યાની ગાંઠ અશુભ અને એકી સ ંખ્યાની ગાંઠ શુભ ગણાય છે.
૧૩૨
(૨) વિલઠ્ઠી તે લાઠી કરતાં ચાર આંગળ ટૂંકી હોય છે. કોઈ ગામમાં ઉપાશ્રય ગામના છેડે હાય તા બહારના ભાગમાં આવેલાં ચાર કે કતરાને ભગાડી મૂકવા માટે અંદર રહીને જ આ વિઠ્ઠી દ્વારા બારણુ ખખડાવાય છે. (૩) દંડ તે ખભા જેટલા જ લાંખા હૈાય છે. ભિક્ષા લેવા જતી વખતે તેના ઉપયાગ થાય છે. તેનાથી પશુ વગેરેના ઉપદ્રવેશને નિવારી શકાય છે. વિષમ માર્ગે ચાલતા ટેકા લઇ શકાય છે.
(૪) વિદૃંડ તે ખગલ જેટલેા ઊંચા હાય છે. વર્ષા કાળે ભિક્ષા જતાં દંડને બદલે આ વિદ'ડ લઈ જવાય છે, કેમકે તે ટૂંકા હાવાથી કપડામાં ઢાંકી લઈને અપકાયની વિરાધના રોકી શકાય છે.
(પુ) નાલીકા તે લાઠી કરતાં પણ (પેાતાના શરીરથી પશુ) ચાર આંગળ વધારે લાંખી હાય છે. નદી વગેરે ઊતરતાં પાણીની અજ્ઞાત ઊંડાઈ માપવા માટે તેના ઉપયાગ થાય છે.
