________________
૧૪૮
પડશક પ્રકરણ [ વ્યાખ્યાન પેલી ઝેરી ગેળી આપી દીધી ત્યારે પેલે પક્ષી દેખવા માત્રથી ઝેર પારખનારે. આપણે મનુષ્યમાં છતાં સૂંઘવામાં કે ગળીવાળું ઝેર હેય તે તે સીંધુ ચાલ્યું જાય-અસર કરે, અર્થાત્ વિષયની દૃષ્ટિએ કીડી, મા જેવી છે તેવી દષ્ટિને આપણે પહોંચીએ તેવા નથી. હવે જે આપણે પરભવને વિચાર ન કરીએ તો આપણે કઈ દષ્ટિવાળા? તમે વિચારવાળા થયા એટલે શાસ્ત્રકારે દીર્ઘકાલિકી સંજ્ઞાવાળા કહ્યા. પણ તત્ત્વષ્ટિવાળા ન કહ્યા. પણ જેઓને પહેલાંની અને પછીની જીદગીને વિચાર હોય તેને વિચારવાળા ગણે છે. એ વગેરેવાળા માટે આ “સંજ્ઞા” શબ્દ રાખે. કેને? તે મારો આત્મા ઉત્પન્ન થવાવાળે છે. આ કેટલાકને માલમ નથી હોતું. હું પૂર્વ પશ્ચિમ વગેરેમાંથી આવ્યો છું અહીંથી જવાને છું. આ વિચાર અને સંજ્ઞા કેટલાકને હેાય છે. માટે કેટલાકને દીર્ઘકાલિકી સંજ્ઞાઓ વિચારવાળા ગયા. છતાં શાસ્ત્રકાર આયદે-ભૂતની ભવિષ્યની જીદગી માટે વિચારે તેને વિચારવાળા ગણે છે. તે જેને ન હોય તેને “સંજ્ઞા નથી હોતી. અહીં ઘ–હેતુવાદિકી કે દીર્ઘકાલિકી ન લીધી. આપણને પૂર્વાપર ભવનું અવલોકન, પૂર્વાપર જીદગીના વિચાર ન આવે પણ અમે મનુષ્ય છીએ. તેમ કહેવા તૈયાર છીએ. તમે મનુષ્ય કેમ? ઓસવાળ, પિરવાડ, શ્રીમાલી તે કુળમાં જન્મ્યા માટે તમે મનુષ્ય શાના? એનો જ પ્રશ્ન મનુષ્યને છે, આ નરભવ તમને કેમ મળ્યો? પેલાને કેમ ન મળે? પણ આ તે વિચારવાળા હોય તે વિચારે. ગયા ભવમાં મનુષ્ય-ગતિ, મનુષ્યઆયુષ્ય ને સાતવેદનીય કર્મ બાંધેલાં છે તેથી તું આ મનુષ્ય થયે છે. કષાયની અત્યંત મંદતા હોય તે દેવ થાય. તીવ્રતા
નથી હોતી. અરિવાળા ગણતની ભા
કલિક
પૂર્વાપર
યાર છીએ તે જગ્યા માટે
