________________
૧૦૬
ષોડશક પ્રકરણ
[ વ્યાખ્યાન
ભેગ ને ઇન્દ્રિયનાં સુખ હોય છે. તેઓ તેને જ ઈષ્ટ કર્તવ્ય તરીકે ગણી રહેલા હોય તે વખતે પોતે ઉચ્ચાર કરો કે ભેગો છેડવા લાયક. અર્તવ્ય છે. ત્યાગ કરવા લાયક તે જ આત્માને રસ્તો છે. અઢાર કલાકેડ સાગરોપમે “ત્યાગ' શબ્દ કાઢયે હેય તે ભગવાન ઋષભદેવ મહારાજે. તે સમયમાં કહેનાર ન હોય તે માનનાર, વર્તનાર હેય ક્યાંથી? તેવા વખતે પિતે એકલા પણ સાથે ૪૪,૦૦૦ દીક્ષા લેનારા હતા. પણ પહેલવહેલા ત્યાગની ભાવનાવાળા પોતે એકલા તૈયાર થયા. યુગલિયાની છાયામાં ભેગા ઈષ્ટ. સુખ કર્તવ્ય તે વ્યાપેલાં છે. આ પ્રમાણે દુનિયામાં છે ત્યાં ત્યાગ એ ઈષ્ટ કર્તવ્ય અને સુખનું સાધન છે એમ બેલે એ તે વખતે દુનિયાને ગડે લાગે કે બીજું કઈ? ભેગે એ દુઃખ છે અને છોડવા લાયક છે, અનિષ્ટ છે. તે કેટલી મુશ્કેલીવાળું તે કરી દેખાડયું. એટલે ષભદેવ ભગવાને વહેણ નવું શરૂ કર્યું. પ્રાર્શ્વનાથ વગેરે વહેણમાં ભળ્યા છે.
લેક વિરુદ્ધમાં બાકી ન રહ્યું. દુષ્કૃત્ય ખરાબ છે. જે લેક વિરુદ્ધ હોય તે વર્જવું. લેક વિરુદ્ધ કર્યું ? નિંદા. કેઈની પણ નિંદા કરવી તે લેક વિરુદ્ધ ગણાય. તેથી ગુણવાળાની નિંદા વિશેષે ન કરવી. આ ઉપરથી તત્ત્વ શું ? સપુરુષને આપત્તિ આવે તો સહન કરાય છે. અહીં દુષ્કૃત્ય અને લેક વિરુદ્ધ હોય તે તેને પહેલે નંબરે ત્યાગમાં આપ. દષ્ટિ શેની રાખવી સાધની કે સગની?
મૂળ વાતમાં આવીએ. મહાવીર મહારાજા રાજકુળમાં રાજકુંવરપણામાં આવી પરિણતિમાં બે વર્ષ લાગલગટ રહેલા
