________________
પંચાંગ-વિવરણ
૧૪૫ સૂર્યને ઉગવાનું શું કામ? પૃથ્વી પકવ ધાન્યનાં ખેતરેથી શભિત થયા પછી પાણીના ભાર વડે નીચે નમેલાં એવા વાદળાએથી શું કાર્ય ? પ્રજન? તાત્પર્ય કે કંઈજ નહિ,
વિવેચન ઑત્રકાર સૂરિજી અખલિત ધારાયે સારભૂત શબ્દોથી તેત્રની રચના કરી રહ્યા છે અને તેમાં વિવિધ ઉપમાઓ. વડે અને રંગ પૂરી રહ્યા છે. તેમણે શ્રી જિનેશ્વરદેવને સૂર્ય કરતાં વધારે મહિમાશાળી સિદ્ધ કર્યા અને એક અલૌકિક ચંદ્રનું રૂપક આપ્યું. હવે તેઓ કહે છે કે હે નાથ ! તમારા મુખરૂપી ચંદ્રના પ્રકાશથી આ જગતને સમસ્ત અંધકાર નાશ પામી ગયા છે. હવે રાત્રિએ ચંદ્રને ઉગવાનું પ્રયોજન શું? અને દિવસે સૂર્યને ઉગવાનું પ્રયોજન શું? તાત્પર્ય તમે સમસ્ત અંધકારને નાશ કર્યા પછી તેમને અંધકારને નાશ કરવાનું રહેતું નથી, એટલે તેમને આ પ્રકારને ઉદય નિષ્ફળ છે. પૃથ્વી પાલાં ધાન્યના ખેતરેથી શોભી ઉઠે, પછી જળભરી વાદળીઓનું કામ શું હોય છે? તાત્પર્ય કે તેમનું આગમન નિશ્ચયેજન છે, તે જ રીતે ચંદ્ર અને સૂર્યનું પૃથ્વી પર ઉગવું નિપજન છે.
અહીં તાત્વિક કથન તે એ છે કે શ્રી જિનેશ્વરદેવ પિતાના અતિ સુંદર મુખમાંથી નીકળેલી સાતિશયા વાણી વડે લોકોના હૃદયમાં વ્યાપેલા મોહ, મિથ્યાત્વ કે અજ્ઞાનરૂપી અંધકારને નાશ કરે છે, જ્યારે ચંદ્ર અને સૂર્ય તે દ્રવ્ય અધિકાર
૧૦
