________________
મોક્ષમાળા
શિક્ષાપાઠ ર૦. સંસારને ચાર ઉપમા-ભાગ ૨
૪. સંસારને ચેથી ઉપમા શકટચક્રની એટલે ગાડાનાં પિડાની છાજે છે. ચાલતાં શકટચક્ર જેમ ફરતું રહે છે, તેમ સંસારમાં પ્રવેશ કરતાં તે ફરતારૂપે રહે છે. શકટચક્ર જેમ ધરી વિના ચાલી શકતું નથી, તેમ સંસાર મિથ્યાત્વરૂપી ધરી વિના ચાલી શકતું નથી. શકટચક્ર જેમ આ વડે કરીને રહ્યું છે, તેમ સંસાર શંકા, પ્રમાદાદિક આરાથી ટક્યો છે. અનેક પ્રકારથી એમ શકટચકની ઉપમા પણ સંસારને લાગી શકે છે.
સંસારને જેટલી અધઉપમા આપે એટલી શેડી છે. એ ચાર ઉપમા આપણે જાણી. હવે એમાંથી તત્ત્વ લેવું યોગ્ય છે.
૧. સાગર જેમ મજબૂત નાવ અને માહિતગાર નાવિકથી તરીને પાર પમાય છે, તેમ સદ્ધરૂપી નાવ અને
ગુરુરૂપી નાવિકથી સંસાર સાગર પાર પામી શકાય છે. સાગરમાં જેમ ડાહ્યા પુરૂએ નિર્વિધ રસ્તે શેધી કાઢો હોય છે, તેમ જિનેશ્વર ભગવાને તત્વજ્ઞાનરૂપ ઉત્તમ રાહ બતાવ્યો છે, જે નિર્વિઘ છે.
૨. અગ્નિ જેમ સર્વને ભક્ષ કરી જાય છે, પરંતુ પાણીથી બુઝાઈ જાય છે, તેમ વૈરાગ્ય જળથી સંસારઅગ્નિ બૂઝવી શકાય છે.
૩. અંધકારમાં જેમ દિ લઈ જવાથી પ્રકાશ થઈ જોઈ શકાય છે, તેમ તત્વજ્ઞાનરૂપી નિબૂક દવે સંસારરૂપી
દિ. આ પાકા – ૧. “એવી રીતે સંસારને
