________________
આનંદઘન પદ - ૭૯
૧૬૭
પદ - ૭૯
(રાગ - જયજયવન્તી)
ऐसी कैसी घरवसी, जिनस अनेसीरी ॥ याही घररहिसें जगवाही, आपद है इसीरी. ||
છેલી. ૧ परम सरम देसी घरमेंउ पेसीरी, याही तें मोहनी मैसी ॥ નતિ સંજીરી. છે.
છે. રા कौरीसी गरज नेसी, गरज न चखेसीरी (नलखेसरी) | आनन्दघन सुनो सीबंदी, अरज कहेसीरी. ||
ફરી. રૂા. - ઐસી કેસી ઘર વસી જિનસ અને સીરી.
યહિ ઘર રહિ મેં જોગવાહી, આપદ હૈ ઈસીરી. ઐસી...૧. જે ઘરમાં સારી એટલે શ્રીદેવી - લક્ષ્મી વસે છે તેના નામ પ્રમાણે ગુણ સંપન્ન વ્યાખ્યા આ પદમાં યોગીરાજ કરી રહ્યા છે તેઓ અહિંયા ચાર પ્રકારની લક્ષ્મી બતાવી રહ્યા છે. (૧) ગૃહ લક્ષ્મી (૨) ધન લક્ષ્મી (૩) ભાગ્ય વિધાતાભાગ્ય લક્ષ્મી અને (૪) કેવલ્ય લક્ષ્મી (મોક્ષ લક્ષ્મી)
આ ચારે પ્રકારની લક્ષ્મી માનવ દેહમાં વસેલી છે અને તે આત્મા સાથે સંબંધ ધરાવી રહી છે. પછી તે આત્મા ગૃહસ્થ વેશે ગૃહસ્થી હોય કે સાધુ વેશે રહેલ સંન્યાસી - જોગી - જતિ - ફકીર - બાવા હોય તે દરેકના ઘરમાં વસેલી છે. તે લક્ષ્મીને આ પદમાં જિનસ અને સીરી નામ આપી તેની કર્તવ્ય પાલના કેમ કરવી તે સમજાવવાનો હેતુ તેઓશ્રીનો જણાય છે.
યોગીરાજ પોતાના ચેતન એવા આત્માને સંબોધીને પોતાના વિચારો અહિ રજુ કરે છે. જે માનવીને ફકત એવી ગૃહલક્ષ્મી એટલે ગૃહિણી - ઘરની સ્ત્રી હોય તે પણ સંસારના બંધનોમાંથી બહાર નીકળવા દેતી નથી તો આ ચારચાર લક્ષ્મી હોય તેનું શું થાય તેની વિચારણા કરે છે.
રાગમાં ક્ષણિક અભેદતાનું સુખ છે તો પ્રેમમાં ત્રિકાળ અભેદતાનું સુખ છે.
