Page Text
________________
૧: શ્રી ઋષભદેવ સ્તવન
řî
રહે વગેરે અનેક કષ્ટો ખમે, પશુ એ જો પ્રીતિ શી ચીજ છે, કોની સાથે કરવાની છે, શા માટે કરવાની છે, એનાં પરિણામ છે—એ વિચાર્યા વગર કરે તે એના પ્રયાસ નકામા થાય, અને એની ધારણા ભ્રષ્ટ થાય. સમજ્યા વગર થતી ક્રિયામાં આ જ માટી અગવડ છે. પ્રાણી લાંબા થઈ જાય છતાં એને પ્રયાસપૂરતા ઇષ્ટલાભ ન મળે. એવી પ્રીતિને પ્રીતિનાં વલખાંને બરાબર ઓળખવાં જોઈએ, પ્રીતિના આખા વિષયને વિચારવા જોઇએ અને અજ્ઞાનકષ્ટ કે બાળઆચારથી ચેતવું જોઇએ. બાહ્ય પ્રીતિ શરીર પૂરતી છે, શરીરનો નાશ થતાં એના છેડો આવે છે અને એવી પ્રીતિ તે સ'સારવિડ બનાને વધારે છે, રખડપાટાને ટેકો આપે છે અને મનને દુર્ધ્યાન કરાવે છે. ખાદ્ય પ્રીતિનું આ સ્વરૂપ છે, સમજ્યા વગરના કષ્ટસહુનનાં આ પિરણામ છે અને વસ્તુ-અજ્ઞાન અને આત્મસ્વરૂપના અણુજાણપણામાં આ રીતે પ્રાણી સ'સારને વધારી મૂકે છે. આ બાહ્ય મોહને—અજ્ઞાન-કષ્ટ, સમજણુ વગરના પ્રેમને—હજુ વધારે આરીકાઇથી વિચારીએ. (૩)
કોઈ પતિ રજણ અતિ ઘણા તપ કરે રે, પતિ રંજણ તનુ તાપ; એ પતિ રજણ મેં નવિ ચિત્ત ધર્યા રે, રજણ ધાતુ-મિલાપ. ઋષભ૦ ૪
અથ—કેટલાંક માણસો પતિ ( પરમાત્માનાથ )ને રીઝવવાને અંગે ઘણાં આકરાં તપ કરે છે અને એવા પ્રકારના રંજન સારું (આતાપના, સ્નાન વગેરે) શરીરનાં કષ્ટો પણ ખમે છે. ( આનંદધન કહે છે કે) આવા પ્રકારનાં રંજનને પણ મેં મનમાં સ્થાન આપ્યું નથી. હું ધાતુના મેળાપ જેવું એકરૂપ થનાર રજન હેાય તેને જ રંજન કર્યું. (૪)
ટા—વળી, કેટલાંએક પ્રાણી પતિને રજવા–રાજી કરવાને ઘણાં તપ કરે છે—દ્રવ્ય સંવરાક્રિક. એમ કરી પતિ–કતને રાગી કરવા. તે તનું-શરીરને તાપ હેાય. એવા પતિર’જન તે મે ચિત્તમાં નથી ધર્યાં, પણ મે' શુદ્ધ ચેતના રૂપ પરમાત્મા, તે મેં ધર્યો છે. કાણુ આત્મા પતિરજન, તે કહું છું. જે ધાતુએ ધાતુ મળે, વીતરાગને વીતરાગપણે મળે તે ધાતુમિલાપ. બીજો તેા તનુ તાપ જાણવા. ઋષભ જિનેશ્વર પ્રીતમ માહરા. (૪)
પાઠાંતર—રજણ – રંજન. ધણા – ધણું. તનું – તન. કરે રે – કરઈ. મેં – મઈ. ધર્યાં – ધ.... મિલાપ – મેળાપ. રે – બન્ને પ્રતમાં બન્ને સ્થાને નથી. (૪)
શબ્દા—કાઈ = કેટલાંક ( પ્રાણી ). પતિર ંજણ = નાથને રીઝવવા માટે. અતિ ધણા = બહેાત, ખૂબ, સારી પેઠે. તપ = તપસ્યા, ઇંદ્રિયદમન, લાંધણ, ઊપવાસ, એકાસણાં, પતિરંજણ = પરમાત્માને રાજી કરવા સારુ તનું તાપ = કાયાને કષ્ટ આપવુ' તે. એ = એવા પ્રકારનું. પત્તિર’જણ = નાથને રાજી કરવાનું. મેં = મ્હેં, લેખકે, આન ને. નવિ = નહિ. ચિત્ત ધર્યું` = મનથી સ્વીકાયુ, કબૂલ કર્યું... રંજણ = ખરું રિઝામણ. ધાતુમિલાપ = સાત ધાતુના મેળાપ જેવું એકરૂપ હાય તે. ધાતુ સાત છે : રસ, રક્ત, માંસ, મેદ, અસ્થિ, મજ્જા અને શુક્ર; અથવા સોનું, રૂપું, ત્રાંબુ, કથીર, જસત, સીસુ' અને લાટુ. એ ધાતુઓના ભેડાણ જેવુ'. (૪)
| SR No. | 005730 |
| Book Title | Anandghan Chovisi |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Motichand Girdharlal kapadia, Ratilal D Desai |
| Publisher | Mahavir Jain Vidyalay |
| Publication Year | 1985 |
| Total Pages | 540 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 12 MB |