________________
આહુત
વન જ્યોતિ
કિરણ ૧૫ મું. ચ્યવન—કલ્યાણક
ગુરુ—મગન! તીર્થંકર પ્રભુનાં કેટલાં કલ્યાણકો હોય છે ?
મગન—ગુરુજી! એ મને યાદ નથી.
૧૨.
ગુરુએ તો તું શીખી ગયો છે. કેમ ભૂલી ગયો? ચંદુ! તને તો યાદ છે ને ? ચંદુ—હા, જી. તીર્થંકરોનાં પાંચ કલ્યાણકો હોય છે.
ગુરુ—કર્યાં કર્યાં?
ચંદુ(૧) ચ્યવન-કલ્યાણક, (૨) જન્મ-કલ્યાણુક, (૩) દીક્ષા-કલ્યાણુક, (૪) કેવલજ્ઞાન–કલ્યાણક અને (૫) નિર્વાણ-કલ્યાણક. ગુરુ—વિદ્યાર્થીઓ! આજે હું તમને ચ્યવન-કલ્યાણક વિષે કેટલીક વિશેષ હકીકત સમજાવવા માગું છું તે તમે ધ્યાન દઇને સાંભળજો.
તીર્થંકરો આગલા ભવમાં દેવ—ગતિમાં હોય છે. એવું તો ભાગ્યે જ મને કે તેઓ નરક—ગતિમાં હોય. તેમનું દેવ તરીકેનું કે નારક તરીકેનું આયુષ્ય પૂર્ણ થતાં તેઓ મનુષ્ય તરીકે, માતાની કુક્ષિમાં આવે છે. એમનું આ પ્રમાણે ગર્ભમાં આવવું તે ચ્યવન–કલ્યાણક' કહેવાય છે. એ પ્રસંગે ત્રણે લોકમાં થોડા વખત માટે દુઃખ દૂર થઇ જાય છે અને બધી દિશામાં પ્રકાશ ફેલાઇ જાય છે. આ પ્રમાણે એ પ્રસંગ ખધા જીવોને કલ્યાણકારી નીવડે છે. તીર્થંકર ગર્ભમાં આવતાં તેમની માતા (૧) બળદ, (ર) હાથી, (૩) સિંહ, (૪) લક્ષ્મી દેવી, (૫) માળા, (૬) ચંદ્ર, (૭) સૂર્ય, (૮) ધજા, (૯) કુંભ, (૧૦) પદ્મ સરોવર, (૧૧) ક્ષીરસમુદ્ર, (૧૨) વિમાન, (૧૩) સ્રોનો ઢગલો અને (૧૪) ધૂમાડા વગરનો અગ્નિ એમ ચૌદ સ્વપ્નો જુએ છે. નરકમાંથી કોઇ તીર્થંકર માતાની કુક્ષિમાં આવ્યા હોય તો તેમની માતા વિમાનને બદલે ભવન જુએ છે.
દરેક કલ્યાણુક વખતે ૬૪ ઇન્દ્રોનાં આસનો કંપે છે. ચ્યવન-કલ્યાણક વખતે પણ તે કંપે છે. એથી એ ઇન્દ્રો તે સંબંધમાં વિચાર કરે છે અને અવધિજ્ઞાન વડે પ્રભુના કલ્યાણકની હકીકતથી જાણીતા બને છે.
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
