Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ janadarzana ane mAMsAhAra. lekhaka:rAju sA heba maNilAla vanamALI zAha,
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadana ane mAMsAhA lekhakaH rAva sAheba maNilAla vanamALI zAha A. I. I. A. ArakITekaTa ane saraveyara, mAnad maMtrI zrI sthAnakavAsI jaina saca rASaphATa prakAza zrI mahAvIra jaina jJAnAya seAsAyaTI-rAjakATa, mata 1000 ki"satata AnA. savata 1995.
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ prAzaka: zrI mahAvIra jainazAnAdaya sosAyaTI. rAjakeTa. zAha bradharsa prInTIMga presa, lallubhAi bilDIMga, zake.
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ nivedana. sAraM, evaM khu nANiNa ahiMsA samayaM ceva, jaM na hiMsai kiJcaNaM / etAvataM viANiA || sUyagaDAMga sUtra. 6 puSpa pAMkhaDI jyAM dubhAya, jinavaranI tyAM nahi AjJAya." meAkSamALA. ahiMsA e ja dhama che, ema zAstramAM ThekaThekANe pAkArI peAkArIne kahenAra are ! ahiMsA e ja jeneA prANa che, evA jainadharmanA AgamagraMthA (sUtra)mAM AvatAM keTalAMka sUtreA agara gAthAonA arthe tathA mama barAbara nahi samajI zakavAthI keTalAka abhyAsIo ke jemaNe para parAthI agara teA gurugamathI zAstranA abhyAsa karela nathI teonA manamAM evIzakAo thAya che ke, - jainadharmamAM prAcIna kALamAM eTale prabhu mahAvIranA vakhatamAM mAMsAhAra pracalita haze. prabhu mahAvIranA vakhatamAM hiMdusthAnamAM mukhya 3 dharmAM pravatA hatA. 1 veda dhama ra bauddha dhama ane 3 jainadhama, A traNa paikInA pahelA vedadhamamAM te te vakhate pazubalidAna ane tene lIdhe mAMsAhAra pracalita hatA. dharmanA nAme cAlatI AvI hiMsaka pravRttinI sAme baMDa uThAvanAra baudhamAM paNa game te kAraNe, game te vakhate eka yA bIjA svarUpamAM mAMsAhAra dAkhala thavA pAmyA,
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ ane tethIja te banne dharmanI atyAre vidyamAna zAkhAomAMnI kAi koi zAkhAmAM mAMsAhAra pracalita che. jyAre jainadhamanI atyAre vidyamAna kAi paNa zAkhAmAM, kirakAmAM, paMthamAM agara teA koi paNa pramANika gaNAtI jaina vyakitamAM mAMsAhAra pracalita nathI. e vAta spaSTa batAvI Ape che ke, jainadhamamAM kAi paNa samaye mAMsAhAra pracalita nahi hatA. je te prAcInakALamAM pracalita hata, tenA sAdhue mAMsAhAra karatA hota ane tenA pravaka khuda mahAvIre mAMsAhAra karela hota teA AvA utaratA kALamAM jainadharmanI koi paNa zAkhAmAM eka yA khIjA rUpamAM mAMsAhAra avazya utarI Avata. paNa tema anela nathI eja spaSTa batAvI Ape che ke, jainadhama mAM kAI paNu kALamAM mAMsAhAranuM astitva hatuM ja nahiM. AvuM sacoTa pramANu hAvA chatAM jyAre AvI zaMkA thAya che ane tenA samarthanamAM zAstrIya draSTAMtA apAya che tyAre te tenuM zAstrIya rIte samAdhAna thavuM ja joie. A zaMkAnuM samAdhAna karavA agAu paNa samatha vidvAnee kAzIza karela ane atyAre paNa thai rahela che, paraMtu A lekhamAM te samagra viSayanuM je pramANe zAstrIya rIte samAdhAna karavAmAM Avela che te pramANenuM samAdhAna hajI sudhI thayela hoya tema mArI jANamAM nahi hovAthI A lekha lakhavA huM prerAyeaA chuM. A prayAsamAM huM keTaleA saphaLa thayA chuM te te! vAcakavarga ja kahI zake. A lekha lakhavAnI preraNA karanAra tathA tene aMge keTalIka mahattvanI sUcanA karanAra mahApurUSa pUjaya zrI javAhiralAlajI mahArAja sAheba hatA. teozrIe saMpUrNa lekha be vakhata kALajI pUrNAMka sAMbhaLyeA hatA tathA prasannatApUrvaka kahela hatu ke, " lekhamAM ApavAmAM Avela dalIaA tathA pramANA vicAravA
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ yogya che tathA jainadharma upara mAMsAhAranuM je kalaMka caDAvavAmAM Ave che te kalaMka utAravAno prayAsa A lekhamAM pUrepUra saphalatA pUrvaka karavAmAM Avela che." lekha kALajI pUrvaka sAMbhaLavA badala tathA tene aMge keTalIka mahattvanI sUcanAo karavA badala teozrIno AbhAra mAnavAmAM Ave che.. mArA A prayAsanuM mukhya sAdhana te sva. DaoNkaTara sAheba narasiMhabhAI trikamajI mahetA ela. ema. enDa esa. nI ne ane TippaNo che. temaNe paNa A dizAmAM ghaNI mahenata karI keTaluMka TippaNa karela hatuM paraMtu temanI prakRti anusAra te temaNe potAnI neMdhapothImAM lakhI rAkhela, prasiddha karela nahi. A lekhamAM temanI seMdhano saMpUrNa upayoga karavAmAM Avyo che eTale A lekhathI jainadharmanI kaMI paNa aMze sevA thaze te tene yaza temane ghaTe che. tathA je vAta temane atyaMta priya hatI te Ama prasiddhimAM Ave che ane temAM huM nimittarUpa thAuM chuM te mane atyaMta AnaMda ane saMtoSa upajAvanArUM che. sva. DaoNkaTara sAhebanA suputra DaoNkaTara kezavalAlabhAIe temanA pitAzrIna sAhityane tathA temanI neMdha tathA TipaNane mane chUTathI upayoga karavA Apyo tathA A lekhanA pracAramAM paNa je sahAyatA ApI te badala temane AbhAra mAnavAmAM Ave che. rAjakoTanI dharmendrasiMhajI ArTasa kolejanA prinsIpAla, prakhara vidvAna zrImAna saMbakalAla naMdakezvara dave ema. e; bI. TI; pI, eca. DI. (laMDana) e e zrI pate jaina na hovA chatAM pitAnA amUlya vakhatane bhega ApI AkhuM pustaka dhyAnapUrvaka vAMcI vicArI je vidvattAbharela upaghAta lakhI ApI jainadharmanI je amUlya sevA bajAvI che te badala teozrIne aMtaranA abhinaMdana tathA AbhAra.
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ khIjA vidvAna muni mahArAjo,niSNAta paMDitA tathA zAstranu zrAvako kejeone A pustakanI eDavAnsa kApIe mAkalavAmAM AvI hatI teoe pustaka sAdyaMta tapAsI tene a Mge peAtAnA abhiprAyA Apela che te sadhaLA mahAnubhAvAnA A sthaLe aMta:karaNapUrvaka AbhAra mAnavAmAM Ave che. temanA abhiprAyA A lekhane cheDe ApavAmAM Avela che, je tarapha draSTi karavA vAcakavargane vinati karavAmAM Ave che. bhAizrI jhaveracaMda jAdavajI kAmadAre prasannacitta A kAmamAM vakhatA vakhata mane je sahAyatA Apela che te badala temane paNa AbhAra mAnavAmAM Ave che. temaja zrI mahAvIra jaina upacAgI sAhitya ahAra pADI te paNa dhanyavAdane pAtra che. chevaTe lekhamAM ApavAmAM AvelA arthI, dalIlA ane pramANA vagere pUratA lakSapUrvaka vAMcavA, vicAravA tathA vane namra vinaMti che. ghaTAvavA vAcaka "malI' rAjakATa mahAvIra jayaMtI jJAneya sAsAyaTI ke je AvuM janatAnI je sevA karI rahela che tA. 2-4-1939 rivavAra rAva sAheba maNilAla vanamALI zAha. mAnad maMtrI zrI sthAnakavAsI jaina saMdha rAjakA Dha.
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ upAddAta. pre!. huna jekakhIe amuka varSo pahelAM peAtAnI zeAdhakhALane aMge evuM vidhAna karela ke jaina sAdhuone amuka sogAmAM mAMsa matsyane AhAra karavAnI chUTa hatI. jaina zAsananA mULagata ahiMsAnA siddAnta sAthe A vidhAnanA virAdha AvatA hAvAthI te tyAnya che ema ane evI bIjI rIte A vidhAnanA pratyuttA apAi gayA che, paraMtu A pustakamAM ApelA pratyuttaramAM kaiMka aMze apUtA hovAthI jainasamAja ane A saMskRtinA anurAgI bhASaene e jarUra AdaraNIya thaze, ema dhArI tene prasiddha karavAmAM AvyeA che. mAMsa matsyAhAratA vivAda janadharmanAM jUnAM traNa sUtreAmAMthI maLI AvatAM amuka vAkayeA ane tenA artha vaividhya upara avalakhe che. e sUtreA AcArAMga, dazavaikAlika ane bhagavatI sUtra che. sadarahu sUtreAmAMthI prastuta carcAne upayAgI vAkayeA nIce pramANe che:(k) maMsaM yA macchaM vA bhajjijjhamANaM pehAe tellapUyayaM vA... [jJAnArAMna. sUtra ] (kha) bahu aTThiya maMsaM vA macchaM vA bahukaMTakaM, assiM khalu hinadditaMtti.... nAnA himAyainnA. [trAcArAMga sUtra 6] (ga) NaM parA bahuaTThieNa maMseNa maccheNa uvaNimaMtejjA... maMsagaM macchagaM bhoccA aTThiyAI kaMTae gAya se ta mAcAya paraMtu kramennA | [sAcArAMga sUtra 60] (gha) bahuaTThiyaM puggalaM, aNimisaM vA bahukaMTayaM / [cavANija sUtra 7] (Ga) se anne pAriyAsie majjArakaDae kukkuDamaMsae tamAdarAdi paNaM aThTho [magavatI sUtra. . ]
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ A vA pikI pahelA ja vAkayane prasaMga evo che ke jyAM mAMsa ane matsya taLAtAM heya, ane pUrIo paNa taiyAra thatI hoya te ghera sAdhue utAvaLe utAvaLe ja mAgaNI karavI nahi, paNa je bImAra sAdhu mATe vaheravAnuM hoya te tyAM javuM. A vAkayamAMthI evo artha thato ja nathI ke sAdhue mAMsa ane matsya mATe javuM. sAdhu pUrIo mATe jaI zake ane sAdhAraNa paristhitimAM Ave gherathI kAMI paNa na letAM ApattinA samayamAM tyAMthI pUrI lAvavAmAM harakata na hoya. Avo artha A khaMDane heAya e tadana svAbhAvika che. A kAraNathI A vAkaya upara jaNAvela AkSepane koI aMze pratipAdana karI zakatuM nathI. (aa ane ja) A khaMDamAM vaghumadiI kaMsa vA che yA vahura sAdhue bhojana mATe na svIkAravuM ema kahyuM che. ane tenA kAraNamAM ema batAvyuM che ke AvI vastumAM khAvA lAyaka bhAga che ane nAkhI devA lAyaka bhAga jhAjhe hoya che. te ja vastunuM pratipAdana AcArAMganA 630 mAM khaMDamAM vistArathI karyuM che. temAM kahyuM che ke je kaI mANasa sAdhune vaghudipa maMda mo mATe nimaMtraNa Ape ane kahe ke "he AyuSyama- zramaNajI, Apa vahudiya maM svIkAraze?" tyAre zramaNe e javAba de ke "bhAI ke bena, mane vahudi maM na khape. je devuM hoya te "nAruM' ne bhAgaja Ape gadiyA nahIM." Ama kahe chatAM je koI mANasa sAdhunA pAtramAM vahurSi parANe nAkhe to tene kaMI kahyA vinA sAdhu ekAnta sthAne jaI maMtat ma9 ne jamI maMdira kADhI laI tene alaga mUkI de. A prasaMgamAM vaparAela zabda (jeno uparanA peregrAphamAM tarajU na karatAM tene mULa mAgadhImAMja lakhyA che) nA artha
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ upara A vivAda AdhAra rAkhe che, mATe tene samajavA prayatna karIe. duTriya samAsamAM uttara pada prakriya che, dRi nahIM e cekhuM jaNAI Ave che kemake vuiM ema ene asamAsI upayoga thaela che. kri (saM. mahitha) eTale hADakuM. (saM. hithI) eTale hADakA jevuM kaThaNa ThaLIo. A artho jeTalA saraLa che teTalAja zAstrIya che e dekhItuM che. Ama di2 no artha ThaLIo che to vaghudidhaM no artha bahu kaLIovALuMja thAya; ane e zabda maMf nuM vizeSaNa hoI mai no artha AmiSa nahIM (kAraNa ke temAM ThaLIAno saMbhava nathI) paNa "phaLano garbha ja thAya, ane "phaLane garbha e mRNa zabdano jUne artha che, e pratipAdana karavAmAM ra. sA. maNibhAIe aneka sacoTa pramANe ApyAM che. A pramANe vadi maMa ne artha "bahu ThaLIovALe phaLane garbha" evo thAya. have eja vAkayamAM che vA vadura zabda Ave che, tene artha zo hoI zake te tapAsIe. A vAkya (g) mAM vA zabda be vakhata vaparAya che. jA zabada nA saMskRtamAM mukhya be artho che. (1) vika95. (2) aupacce. ane A pustakanA lekhaka rA. sA. maNibhAIe A banne arthono upayoga kuzaLatAthI karyo che. vAkayanA anvaya A pramANe che. macchaM vA bahukaMTagaM vA bahuaTThiyaM maMsaM (jo paDigAhejjA) ane tene artha nIce pramANe Apyo che. mAchalAM jevo bahu kaMTaka (bahu kaThaNa bhAgavALo) athavA bahu ThaLIyAvALo phaLano garbha" (na svIkAra.) Ama pahelA vA ne artha aupacyuM ane bIjA vAno artha vikalpa ghaTAvavAthI, ane che ane kaMda nA arthamAM khAsa pheraphAra karyA vagara rA. sA. maNibhAI jainazAsananA mULagata ahiMsAnA siddhAntane anukULa
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ a A vAkayamAMthI lAvI zakayA che. AgaLanA vidvAneAne A artha sUjhayeA nathI e navAi jevuM che. ane tethIja A a rA. sA. maNilAlabhAineAja ane apUrva che e prazaMsApAtra che. bAkInAM A khaMDanAM vAkayeAmAM koi ThekANe eka vA Ave che, tA kASThamAM eke nathI AvatA, paNa e badhAMnA atha uparokaya rIteja luptApamAnA nyAyathI karavA saraLa che eTale e bAbata upara vizeSa kahevAnuM rahetuM nathI. (6) dazavaikAlika vALuM vAkaya te| AcArAMganA nirUpaja che eNTale tenA artha upara jaNAvela rIte karavAmAM jarAya khAdha nathI. dazavaikAlikavALA pAThamAM vadukriya ane vacaM zabdo AcArAMganAja che. animitte (saM. animi. je AMkhanA palakArA na mAre tevuM prANI)e masjI ne! mAtra paryAya zabda che, jyAre pukhtachuM zabda AcArAMgamAM 670 mA khaMDamAM maMtra nA paryAya tarIke vaparAela che. eTale ahiM paNa te maMtraM "kuLanA ga'" nA athamAM levAmAM jarAya kAca rahetA nathI. A pramANe AcArAMga ane dazavaikAlika sUtranAM badhAM vAkayeA nA athaeN nirmAMdha rIte rA. sA. maNilAlabhAie karI batAvyA che. (4) bhagavatIsUtrane lagato khulAso paNa A sandarbhamAM sapU` rIte karyAM che, paraMtu tene vistAra AcArAMga ane dazavaikAlika jeTale nathI karyAM; kAraNa ke bhagavatI sUtravALA prasaMga ane vAkayA viSe bhUtakALamAM ghaNuM lakhAi ane kahevAi gayuM che, eTale te badhAne sAra atre darzAvI satASa mAnyA che. dharmendrasihajI kAleja, rAjakATa tA. 1-8-39 } trya. na. dave. ema. e; khI. TI; pI. eca. DI. (laMDana)
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsA jagatanA sarva dharmonA sarvamAnya siddhAMto to eka sarakhA hoya che, paNa dareka dharmamAM amuka amuka siddhAMta khAsa vizeSa rUpe hoya che, ane te siddhAMtonI sthApanA, pratipAdana ane pAlanA te dharmamAM vizeSa rUpe karavAmAM Avela hoya che. jaina dharmanA AvA khAsa siddhAMtamAM ahiMsA (dayA) syAdvAda tathA karmavAda mukhya hevAthI te dharmamAM te siddhAMtanI chaNAvaTa ane pAlanA vizeSa rUpe karavAmAM Avela che. ahiMsA" e ja jeno mULabhUta maulika siddhAMta che evA jaina dharmanA Agama graMthamAM (sUtrAmAM) amuka amuka sthaLe amuka zabdo AvatA joI keTalAkane evI zaMkA thAya che ke, jainadharmamAM prAcIna kALamAM mAMsabhikSA ane mAMsAhAra pracalita haze. prAcIna kALamAM paNa kaI kaIne AvI zaMkA thaI hoya tema jaNAya che ane arvAcIna kALamAM jarmana vidvAna harmana jekobI tathA pro. hArnela jevAone paNa AvI zaMkA thaI hatI ane teoe te vAta temanA taraphathI prasiddha thaela Agama sUtronA anuvAdamAM pratipAdana paNa karI hatI. hAlamAM pharI tevI kuzaMkA puMjAbhAI ' jaina graMthamALAnA sampAdaka bhAI gopALadAsa jIvAbhAI paTelane paNa thaI ane temaNe te graMthamALAmAM te vAta pratipAdana karI, eTaluM ja nahi paNa jainadharmanA carama tIrthaMkara khuda mahAvIra svAmIe paNa mAMsAhAra karela hato tema pratipAdana karavA jAhera carcA paNa upADI. worridhanatA jAda, . . . "en.
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina dana ane mAMsAhAra, AvI zaMkA prAcInakALamAM paNa keTalAkAne thai che. ane hAlamAM pazcimanA vidvAneAne tathA ApaNA aMgrejI bhaNelA bhAIomAMnA keTalAkAne AvA anuvAdo vAMcIne thAya che. eTale te mAkhata sampU paNe carcI tenI chaNAvaTa karavAnI khAsa AvazyakatA che. agAu paNa A vAta carcAelI hatI ane atyAre paNa tene lagatI carcA thai rahI che tyAre te carcAmAM huM mArA kALA umeravA A lekha lakhI rahyo chuM. 1 dharmane lagatA AvA maulika siddhAMtAnI carcAmAM utaravA pahelAM A nIce jaNAvelI zaratA banne pakSe avasyameva svIkAravI joie, ane jo te svIkArIne carcA karIe te te siddhAMtAnA hAne samajI zakIe temaja tenA Azayane pahoMcI zakIe. " dharmanA mULabhUta siddhAMtathI bAhya dRSTie virUddha jatI vicArasaraNIne vAMcake ane vicAraka evI rIte vicAravI ane baTAvavI joie ke te vicArasaraNI mULabhUta siddhAMtane dhAtaka nIvaDavAne badale pASaka nIvaDe tathA TekA Ape. nyAyanuM A samAnya sUtra che ke, " vyAkhyAnatA vizeSa pratipattinaitti sanehAkSam " arthAt zAstranA arthamAM jyAM saMzaya utpanna thAya tyAM ziSTa puruSo dvArA thaela vyAkhyAnathI vizeSa arthAMne nizcaya karavA joie. zAstramAM saMzaya utpanna thavAthI te alakSaNa thatuM nathI eTale ke te zAstra amAnya thatuM nathI. vaLI A bAbatamAM mahiSa manu kahe che ke " Apa saMpIta, na tu vighttyetmahirSanAM vAkayAne sAMdhI levAM paNa teADavAM nahi." upaniSado ane smRtiomAM vedAMtathI viE jatI dhaNI bAhya visaMgati joine zrI zaMkarAcAya jevA prakhara tArkika peAtAnA brahmasUtra zAMkarabhASyamAM
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsAhAra, "jarAtavidhena velAtA rahyA . tethI vedAMtane virodha na Ave tevI tenI vyAkhyA (nirNaya) karavI" e sUtra ApeluM che (nirNayasAgara presanuM prakAzana pR. 346) ApaNe paNa teja nyAyane anusaravuM joIe. 4 dareka dharma pravartakanAM je acaLa ane zAzvata siddhAMta 35 vacano che te te traNe kALamAM eka sarakhAM ja rahe che te sivAyanAM bIja vacane te samayanA dravya, kSetra, kALa, bhAvane anulakSIne bolAyela hoya ane lAMbA kALa pachI te dravya, kSetra, kALa, bhAva badalI jatAM te vacane atyAranA dravya, kSetra, kALa, bhAvane barAbara baMdha besatA na jaNAya teve vakhate tenA mULabhUta siddhAMtone lakSamAM rAkhI te vacane samajavAM ane tenA artha ghaTAvavA, ane tema karatAM je artha barAbara ghaTI na zake te teTalI ApaNI uNapa samajI mauna sevavuM, paNa mULabhUta siddhAMtane ghAtaka artha te nahi ja karavA joIe. gAMdhIjI jevI AdaraNIya ane vikhyAta vyaktithI paNa gItAnuM bhASAMtara karatAM tenA amuka ke tenA mULabhUta siddhAMta sAthe ghaTAvI na zakAyuM tyAre tyAM AgaLa temaNe potAnI uNapa kabUla karI mauna sevyuM che, ApaNe paNa tema ja vartavuM joIe. . vaLI A vAta paNa ApaNe dhyAnamAM rAkhavI joIe ke, te vakhatanAM prANI, vanaspati, vastuo vagere atyAre keTalIka mejuda heAya ane keTalIka na paNa heya, temanAM te vakhatanAM nAme atyAranAM nAmo sAthe baMdha besatAM hoya ane na paNa hoya, temanAM guNadoSomAM paNa lAMbA kALanA aMtarane lIdhe pheraphAra paNa jaNAto hoya, te prasaMge te prANuM, vastu ane vanaspatinA artha
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina ddana ane mAMsAhAra karavAmAM mULa parUpaNAnA kALane tathA prasaMgane dhyAnamAM rAkhI tenA mULa siddhAMtane upakAraka jaNAya tevA artha karavA joie. ATalI hakIkata dhyAnamAM rAkhI have ApaNe mULa bAbatanI carcA karIe. pahelAM te| jaina Agama sUtreAmAM AvI dekhItI rIte zakAzIla hakIkatA kayAM Avela che ane kevA saMjogomAM Avela che tene vicAra karI pachI tenI carcA karIe. AcArAMga ane darAvaikAlika sUtrAnA piMDeSaNA (piMDa= AhAranI, eSaNA doSAdoSa nirIkSaNa) vALA adhyayanamAM AvI hakIkata Avela che, tathA bhagavatI sUtramAM eka sthaLe Ave ullekha maLI Ave che. te sivAya bIje sthaLe jaNAtA nathI. - prAcIna kALamAM eTale prabhu mahAvIranA vakhatamAM vadharmamAM yajJanI aMdara pazuonI Ahutie tathA A pazubalidAnane lIdhe mAMsAhAre janatAmAM eTaluM teA prAbalya meLavyuM hatuM ke te joine prabhu mahAvIra ane buddha jevAnA AtmA kakaLI uThayA ane A banne mahAna vyaktioe tenI sAme peAtAneA pAkAra uThAvyuM| ane ahiMsA eja paramadharma hAi zake evI udghoSaNA karI. prabhu mahAvIre potAnA sAdhuone bhikSAcarI karIne nirvAha karavAnuM karamAvela hovAthI AvA kALanI aMdara gRhasthane dhera bhikSAcarI mATe jatAM tyAM te| bhakSya ane abhakSya banne cIjo hoya te teve prasaMge sAdhue kema vartavuM te khatAvavA pUratA ja ullekha che. ane tyAM AvA zabdo zAstrakAre vAparela che. A zabdo ja A bhrama pedA karavAnA kAraNarUpa che. have ApaNe AvA dareka prasaMganuM savistAra vivecana karIe.
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ jana darzana ane mAMsAhAra. jaina sutromAM AvI zaMkAzIla hakIkata mukhyatve traNa sthaLe AvelI che. 1 AcArAMga sUtranA bIjA grutaskaMdhanA piDesaNuM nAmanA adhyayanamAM maMtra ane macha ne lagatI hakIkata Ave che. te bAbata. 2 dazavaikAlika sUtranA pAMcamA piDesaNu nAmanA adhyayanamAM puruM tathA jifmane lagatI hakIkta Ave che te ane, 3 bhagavatI sUtranA 15mA zatakamAM bhagavAna mahAvIra ane ge zAlakano prasaMga Ave che te prasaMge suve cArA tathA makaraHv kudaiag ne lagatI hakIkata Ave che te bAbata. upara jaNAvelI traNa bAbato sUtromAM AvelI joI ane te sUtronA amuka TIkAkAree karelA arthone pUrepUrA samajaNa pUrvaka vAMcyA vagara jemaNe paraMparA ke gurUgama vagara pustako dvArA ja jJAna meLaveluM hoya che tevAone A zaMkA ubhave che. prathama to AcArAMga ane dazavaikAlika jevA sAdhunA AcArane lagatA pramANabhUta ane sarvamAnya sUtronI aMdara Ane lagatI je vAta Avela che tenI carcA ApaNe karIe. AcArAMga sUtra, AcArAMga sUtranA dvitIya zrutaskaMdhanA piMDesaNu nAmanA adhyayanamAM khAsa vivAdagrasta A traNa sUtra che. se bhikkhU vA (2) sejaM puNa jANejA, bahu aTThiyaM maMsaM vA, macchaM vA bahukaMTagaM; -assi khalu paDigAhitaMsi
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsAhAra, appe siyA bhoyaNajAe, bahu ujjhiyadhammie tahappagAraM bahu aTThiyaM maMsaM macchaM vA bahukaMTagaM lAbhe saMte jAva No paDigAhejA / (629) se bhikkhU vA (2) jAva samANe siyA NaM paro bahuaTThieNa maMseNa maccheNa uvaNimaMtejA "AusaMto samaNA, abhikaMkhasi bahu aTThiyaM maMsaM paDigAhettae ? " eyappagAraM NigdhAsaM seAccA Nisamma se puvvAmeva AlAejA, AusA-tti vA bhaiNitti vA NA khalu me kappai se bahu aTThiyaM maMsaM paDigAhettae / abhikakhasi me dAuM, jAvaiyaM tAvaiyaM poggalaM dalayAhi, mA aTThiyAI / " se sevaM vadaMtassa paro abhihaTTu aMtA paDiggahagaMsi bahu aTThiyaM maMsaM paribhASattA Niharchu dalapajA; tahappagAraM paDiggahagaM parahatthaMsi vA parapAyaMsi vA aphAsUyaM aNesa Nijja lAbhe saMte jAva No paDigAhejA / se AhaJca paDigAhie siyA, taM No "hi" tti vaejA, No "aNahi" tti vaejA setta mAyAe egaMta - mavakkamejA, (2) ahe ArAmaMsivA ahe uvastayaMsi vA appaMDae jAva appasaMtANae maMsagaM macchagaM bhozcA aTThiyAI kaMTae gahAya se ta mAyAe egaMta-mavakkamejjA / ahe jjhAmathaMDilaMsi vA nAva pamajiya ( 2 ) pariTThavejA / (630) 66 se bhikkhU vA (2) jAva samANe se jaM puNa jANejjA maMsaM vA macchaM vA bhajjijjamANaM pehAe tellapUyayaM vA AesAe uvakkhaDijjamANaM pehAe No khaddhaM kharddha uvasaMkamittu obhAsejjA / Nannattha gilANaNIsAe / ( 619 ) (AyArAMga sUtra pro. hevavANu pA 134 - 135 - 131)
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ jana darzana ane mAMsAhAra, upara jaNAvela sUtramAM mukhya vAMdhAvALI hakIkata to "vahu kadiya mAM jA, a$ vA vadura' tathA maMta thA dizA6i iMTA dAya............pariNA A be che, ane teno artha jainadharmanA maulika ahiMsAnA siddhAMtane baMdha besata thaI zake to pachI te AkhA prasaMgano artha te pramANe ghaTAvI zakAya ane je tema ghaTAvI zakAya te jainadharmanA sAdhuo mAMsAhAra karatA evI je kuzaMkA ubhI thAya che te dUra thAya. pahelAM to A dareka zabda zabdano pRthapha pRthapha artha karIe, ane te zabdanA je artha ahIMyAM karavAmAM Ave te arthanA samarthanamAM zabadakoSanAM ke siddhAMtanAM je pramANe hoya te sAthe sAthe ApIe ane pachI tene pUro artha karI te AkhA prasaMgane ghaTAvIe. uduHghaNuM, jhAjhA. $= mAchaluM. yadi = ThaLIyA, goTalI. vA=peke, jema, nA arthamAM. masa = phaLane gara, gIra, narama bhAga. du= ghaNuM, jhAjhA. thA = ane, athavA. ra = kAMTA, kaThaNa bhAga. upara dareka zabdonA je arthe karavAmAM AvyA che tenAM pramANe have ApIe.. du = dhaNuM, jhAjhA e artha sarvamAnya che. maritha (saM ta) = 1. A bone hADakuM 2. The kernel or a stone of a fruit. goTalI, ThaLIyo. ( ApTakRta saM. e. DikSanerI pAnuM 103)
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsAhAra, saMskRta bhASAnA A gariza zabda uparathI mAgadhI bhASAmAM be zabdo AvelA che. 1 kadi 2 digaM. di = hADakuM (jainAgama zabda saMgraha pAnuM 36). madi = geTalI, ThaLa (jainAgama zabda saMgraha pAnuM 36) di eTale hADakuM ane madia eTale ThaLIyo evA arthamAM sUtromAM te zabdo vaparAelA che te nIce pramANe. rAdi = hADakuM. 1 bhagavatIjI sUtra zataka rajuM uddeze 5 tuMgIyA nagarInA zrAvaka kevA che te bAbata zAstrakAra kahe che ke, TTi miga mALurAjarattA hADa hADanI mijajAo jenI dharma upara premarUpI rAge karIne raMgAyela che. 2 jJAtAjI sUtra adhyayana paheluM meghakumAranuM zarIra kevuM che te kadi janma vakha (lohI mAMsa rahita) hADakAM tathA cAmaDIthI ba. 3 ThANAMgAjI sUtra, trIje ThANe cothe udeze. tao pitiyaMgA pannatA taM0 aThThi mijA kesa makuma na hADakAM, hADakAMnI majajA tathA kezAdika e traNa bApanA aMga kahyAM che. 4 ThANAMgajI dazame ThANe daza prakAranI dArikanI asaphAya kahI che tyAM di, mera, tefNapa ityAdi. hADakAM, mAMsa, lohI vagere. diThaLIyA, 1 pannavaNAjI sUtra vanaspatino adhikAra
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsAhAra. phalaM duvihA pannatA taM0 egaThThiyA (ega + aTThiyA) bahubIyA. jIvAbhigama sUtra (bAbUchavALuM pAnuM 5 ) rukkhA duvihA pannatA taM0 egaTThiyA ya bahubIyA ya. 3 AcArAMgajI sUtra (pro. ravajI devarAjavALuM sUtra 599) saaTThiyaM sakaNuyaM sabIyagaM. 4 dazavaikAlika sUtra (paMjAbI upAdhyAya AtmArAmajI mahArAjA kRta pAnuM 382) pAMcamuM piMDesaNuM adhyayana gAthA 84. tattha se bhuMjamANassa, aTThiaM kaMTao siyA / taNakaTTha sakkaraM vAvi, annaM vAvi tahAvihaM // 84 / / upara je li zabda mATe sUtronA cAra dAkhalAo ApelA che temAMno trIjo ane ethe dAkhalo to AcArAMga ane dazavaikAlika sUtrane che ane te paNa vivAdavALA piMDesaNu nAmanA adhyayana mAMhene ja che. ane tyAM teno artha dareka AcAryoe tathA TIkAkAroe ThaLIye ema karela che. eTale madi zabda ThaLIyAnA arthamAM Agama graMthamAM vaparAyela che ema jarUra siddha thAya che. mAMsa (saMskRta) = 1 Flesh. snAyune lAge. The flesh of fish 710011011 Rallyal lo . 3 The fleshy part of a fruit. phaLane gara, gIra athavA narama bhAga. (AkRta saM. aM. DIkSanerI pAnuM u53)
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10 jaina darzana ane mAMsAhAra. saMskRta bhASAnA A mAMsa zabda uparathI mAgadhI bhASAmAM maMtra zabda banyo che. maila (mAgadhI) = 1 mAMsa, paramATI. 2 phaLanA gara, narama bhAga, (pALasadda-mahaSNuvA pAnuM 824 ane 1274.) matta eTale kULanA gara, gIra e arthAMmAM sUtramAM vaparAyela che te nIce pramANe. pannavaNAjI sUtra (haidrAbAdavALuM pA. 51 me vanaspatikAyanA adhikAramAM 12 mI gAthA. biMTa sakaDAhaM eyAi havaMti ega jIvassa; patteya pattAA, lesara malesara minA. // 22 || e AkhA adhikAramAM phaLanA narama bhAga-garane "maM" zabdathI ja sakhAdhela che. phaLanA narama bhAga mATe A sivAya bIjA zabdo vAparelA hAya tema jaNAtuM nathI. mAgadhI ke saMskRta bhASAmAM mULanA gara eTale narama bhAgane prANInA snAyunA lecAnA nAma pramANeja sakhAdhela che, eTaluM ja nahi paNa aMgrejI bhASAmAM, aMgrejI vanaspati zAstra (Botany) mAM temaja vaidyaka zAstramAM paNa tevIja rIte sakhAdhela che. aMgrejI bhASAmAM. Flesh. eTale mAMsa te zabdanA artha nIce pramANe thAya che. (1) The muscular part of an animal. prANInA snAyuo.
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsAhAra, (2) Soft pulpy substance of fruit. phaLano narama bhAga, gara. (3) That part of a root, fruit &c. which is fit to be eaten. kaMda, phaLa vageremAM je bhAga khAI zakAya che te bhAga. ( English Dictionary by J. Ogilvie. - L.L.D. page 292 ) aMgrejI vanaspati zAstramAM. phaLanA narama bhAga-garane The fleshy part of a fruit ema kahela che. vaidyaka zAstramAM. vaidyaka zAstranA pramANarUpa gaNAtA "bhAva prakAzamAM A bAbatane lagato nIce pramANe spaSTa ullekha che. "jema garbhamAM asthi, mAMsa vagere hoya che, tema vanaspatinA phaLamAM paNa asthi, mAMsa vagere hoya che. jema AMbAnA nAnA phaLamAM mAMsa, ThaLIye, majajA, chAla, kesara, aMkura ane bITIyuM ekI vakhate utpanna thAya che paNa jhINAmAM jhINuM hevAne lIdhe dekhAtAM nathI paNa jyAre puSTa thAya che tyAre skuTa dekhAya che tema manuSyanA garbhamAM sarva avayavo eka vakhate utpanna thAya che, paNa jhINAmAM jhINuM hevAne lIdhe dekhAtA nathI jyAre meTA thAya che tyAre ja dekhAya che." (bhAva prakAza bhASAMtara prathama khaMDa pA. 150)
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsAhAra vaLI "suzrutasaMhitA'mAM pR. 327 me bijerAnA guNanuM varNana karatAM bijerAnA "garIne mATe mAMsa zabda vAparela che. tvak tiktA durjarA tasya vAta kRmi kaphApahA / svAdu zItaM guru snigdhaM mAsaM mArutapittajit / / upara jaNAvyA pramANe sathi ane mAMsa zabda prANuM tathA vanaspati banne zAstramAM sarakhA arthomAM vaparAyela che. zAstrakAroe prANuM ke tenA amuka bhAgane amuka nAmathI saMbodhyA pachI tevAM lakSaNa, rUpa ke guNa vALI vanaspati ke tenA tevA bhAgane saMbodhavAno prasaMga Avyo tyAre teoe navo zabda nahi jatAM samajaNa pUrvaka teja zabda vanaspati mATe paNa vAparelA che, kAraNa ke teja kahevAno Azaya barAbara sAcavI zakAya ane samajAvI zakAya. saMskRta ke mAgadhI bhASAmAM Ama samAna lakSaNa, guNa ke rU5 uparathI ekaja zabda jude jude sthaLe vaparAyela che ema nahi, kintu dareka bhASAmAM te pramANe upayoga thayela che. daSTAMta tarIke;Stone=patthara te uparathI 1 Stone of a mango kerInI goTalI. 2 Stone in bladder patharI athavA pANavI. Skeleton=hADakAMnuM piMjara, hADapiMjara te uparathI 1 Skeleton of a leaf 12110710. 2 Skeleton of a Building makAnanuM khokhuM.
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina ddana ane mAMsAhAra, ga = matsya = 13 strIne garbha. te uparathI kULanA gara, roTalAne garala.. matsyagaMdhA = 1 mAchalAnA jevI gadha che jenI tevI strI, 2 jaLapIpara. mAluM. te uparathI matsyagaMdhA, matsyAkSI, matsyaDI. matsyAkSI = 1 mAchalAnA jevI AMkhA che jenI tevI strI, 2 eka jAtanI preA. kAMTA matsya DI = 1 mAchalAnAM IMDAM, r mAchalAnAM IMDAM jevA jene raga ane AkAra che te eTale khAMDa. kaTaka, mULa. te uparathI tALavAneA kAMTA, ghaDIyALanA kAMTA. = A uparathI eTaluM jarUra siddha thAya che ke maMsa zabda jema prANInA snAyunA locA mATe vaparAya che tema phaLanA gara, gIrane mATe paNa vaparAya che. ane te yathArtha che. 1 ane 2 athavA. A atha samAnya che. vAka mao = mAluM. A a` paNa sarvamAnya che. vA= 1 samuccaya, 2 mAphaka, peThe, jema, vanA amAM. (ApyuMkRta sa. a. DIkSanerI pA. 839) (jainAgama zabda saMgraha pAnuM 680) (amarakASa pA. 288 kSeAka 248) vA zabdane pahele atha samuccaya te sUtramAM 14 sthAnakanA sacchima manuSyeAnA nAmeAnI pAchaLa vaparAyela che uccAresu vA, pAsavaNesu vA.
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 kaMTaka kaMTaya jaina dazana ane mAMsAhAra, khIjo a mAka, peDe, jema, zrva nA arthamAM sUtramAM nIce pramANe vaparAyela che. . adhyayana 41 mI gAthA. macchuM yA = mAchalAnI peThe, mAchalAnI jema. vahu = ghaNA, jhAjhA, A asamAnya che. jeMTaTM (saMskRta) = 1 Athorn kAMTo. 2 A fish-bone mAlAnA kAMTA. saMskRta bhASAnA A aMja zabda uparathI mAgadhI bhASAmAM Ta, jaina tathA jaMya e traNa zabdo AvelA che. 1 uttarAdhyayanajI sUtra 14 muM nAhaM rame pakkhiNi paJjare vA 2 sUyagaDAMga sUtra cha uN adhyayana. havenu thA, vesu vA, puttu thA, nAgeku vA. kAMTA athavA kaheNu bhAga ( jainAgama zabda saMgraha pAnuM 221 ) ( pAia--sadda-mahaSNuvA pAnuM 264 ) have te padanuM padaccheda karI upara jaNAvelA artho pramANe tenA artha karIe. bahu aTThiyaM maMsaM vA, macchaM vA bahukaMTagaM. tathA A padamAM mailuM e nAma che ane vadhu duSTa, vadhu Tarna e e maMttanA vizeSaNA che. ane macchuM vA e vahu Tana je vizeSaNa che tenuM dRSTAMta tarIke upamAna vizeSa che, upara pramANe letAM te padanA atha` nIce pramANe thAya.
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina darzana ane mAMsAhAra 15 "phaLanA gara (gIra athavA narama bhAga) ke jemAM ghaNA DhaLIyA che athavA mAchalAnI peThe jemAM ghaNA kAMTA athavA kaheNuM bhAga che." ane A asvIkArIeA vivAdavALA sUtra 629 nA artha nIce pramANe thAya. huM bhikSu ke bhikSaNI! vaLI eTalu paNa jANajo ke, je phaLanA garamAM ghaNA ThaLIyA hAya athavA mAchalAnI peThe jemAM ghaNA kAMTA eTale kaThaNa bhAga heAya AhAra maLe teA temAM khAvA lAyaka bhAga thADA ane phUMkI devA lAyaka bhAga ghaNA che ema jANI te grahaNa karavA nahi." eve uparanA 629mA sUtramAM varNavelA AhAra aceta, kAmuka ( nirdoSa ) tathA eSaNika che paNa temAM khAvA ane pheMkI devA lAyaka bhAga ghaNA hovAne levAthI pazcAt doSa lAge te kAraNe tene levAnI AjJA zAstrakAre ApI che, paraMtu Asuka ane eNika hAvAthI kAi dAtAra tevA AhAra ApavA mAge ane sAdhue nA sAdhunA pAtramAM te AhAra nAkhI de to tene prasaMge vavuM tathA te AhAranuM zuM karavuM te vidhi A 630 mA sUtramAM vadhyuM vela che. lAyaka bhAga theADe lIdhe tene AhAra aprAsuka gaNI nahi te AhAra aceta, bahuja AgrahapUrNAMka kahevA chatAM dAtAra sAdhue kema have ApaNe 630mA sUtranA a karIe. A sUtra uparanA 629mA sUtranA anusaMdhAnamAM ja AveluM zabdo tA eja che. ane hAvAthI have pharI karavA zabdone je rIte A sUtramAM che ane te banne sUtreAmAM vAMdhA vALA te zabdone zabdA upara karela AvazyakatA rahetI nathI, paNa te
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1 jaina darzana ane mAMsAhAra. mUkavAmAM Avela che, tene lagate theDe khulAso karavAnI jarUra che te karIne pachI ApaNe te AkhA sUtrane artha karIzuM. A sUtranI aMdara vAMdhA vALA zabdo jenI nIce lITI dorela che te nIce pramANe mUkavAmAM Avela che. bahu aThieNa maMseNa maccheNa uvaNimaMtejjA 'AusaMto samaNA, abhikaMkhasi bahu aTThiyaM maMsaM :paDigAhetae ?' uparanA 29mA sUtranA anusaMdhAnamAM A sUtra hovAthI maMtranuM je vistArathI svarUpa te sUtramAM varNavela che te AmAM nahi varNavatAM phakata vALi maLa che eTalA zabdo zAstrakAra vApare che. ahIMyA zaMkA e thAya ke, uparanA 29 mA sUtramAM to mAruM pachI AvatA vA zabdane ruva nA arthamAM laI maghA eTale mAchalAnI peThe ema artha ghaTAbe paNa ahIMyAM macheka ja zabda che tenA pachI vA zabda nathI to te mAchalAnI peThe ema kema ghaTAvI zakAya ? A zaMkAnuM samAdhAna eTale ke uparanA sUtramAM vistArathI varNana karela hovAthI ane te sUtranA anusaMdhAnamAM ja A sUtra hovAthI ahiyAM pharI varNana karavA jarUra rahetI nathI. eTale zAstrakAre TuMkamAM ja majhena zabda vAparela che. tathA zabdanA aMtamAM AvI rIte vAta na lIdhela hoya te paNa te laI zakAya che tevo vyAkaraNane niyama paNa che. purvajJAti nAmanA sUtra uparanA bhASyamAM mahA bhASyakAra pataMjali kahe che ke- maMtaLarg vati ta Are athA abrahmadattaM brahmadattamItyAha tena gamyate brahmadatta vdymmAtAtti. zabda ke padane cheDe "a" na vAparelo hoya chatAM paNa laI zakAya che. jemake, A brahmadara che eTale kharekhare brahmadatta
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ janadarzana ane mAMsAhAra, nathI, paraMtu brahmadatta jevo che. ahiM brahmadatta pachI vA zabda nahi vAparela hovA chatAM vyAkaraNanA uparanA niyama pramANe vAM laI zakAya che. tema mA zabda pachI vA zabda nahi Avela hovA chatAM te laI zakAya che, tema laIe to duTTipaLa kaMi maccheNa uvaNimaMtejjA "AusaMtA samaNA, bahuaTThiyaM maMsaM jittag? e sUtrano artha nIce pramANe thAya. | he AyuSyamAna zramaNa ! bahu ThaLIyAvALo athavA mAchalAMnI peThe bahu kaThaNa bhAga vALo phaLane gara che te tame grahaNa karaze? ahIMyAM e paNa khAsa dhyAnamAM rAkhavAnuM che ke, zAstrakAra vadivNa zabda baMnenA nA vizeSaNa tarIke vApare che A Tripa zabda kriya zabdanI trIjI vibhaktinA evacananuM rUpa che nahi ke TTi zabdanuM ane makri eTale ThaLIyo ema ApaNe upara siddha karela che eTale ahIMyAM paNa vadujhaddipa seja eTale bahu ThaLIyAvALo phaLano gara ema avazya siddha thAya che. - bIje khulAse - te AhArano upabhoga karatI vakhate maMsa mAM meza digaDuM raNa dAya........... paddhiA ema je zAstrakAra kahe che tene lagato karavAnI jarUra che te karI pachI ApaNe AkhA sUtrane artha karIe. dAtAra jayAre nimaMtraNa kare che tyAre mane majA zabda vApare che ane khAvAnI AjJA ApI che tyAre maMtra maracha zabdo vAparelA che. ahIMyAM maMna tathA makache zabdo nahi vAparatAM te zabdane " pratyaya lagADela che te zA mATe? ane te zuM sUcave che? A ja pratyaya uparathI thayela nA pratyaya pratikRti ke svarUpanA arthamAM vaparAyela che. eTale ke, hADakAvALA mAMsamAM tathA kAMTAvALA mAchalAMmAM jema khAvA lAyaka bhAga mAMsa hoya che ane
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ 18 jainadarzana ane mAMsAhAra, pheMkI devA lAyaka bhAga hADakAM tathA kAMTA hoya che tema A phaLanA garanI aMdara je khAvA lAyaka bhAga mAMsa rUpe gara che te khAIne tathA pheMkI devA lAyaka bhAga kAMTA rUpe je ThaLIyA tathA kaThaNa bhAga che te phekI de. ema zAstrakAranuM sUcana che. zAstrakArane Ama kahevAnuM prayojana eTaluM ja ke sAdhujIe te phakata pu8i (gara) nIja mAgaNI karI hatI, paraMtu dAtAre ThaLIyA tathA kaThaNa bhAga mizrita gara tenA pAtramAM nAkhI dIdho to tenuM have zuM karavuM te zaMkA sAdhune avazya thAya tenA khulAsA rUpe upara pramANe gara khAvAnuM ane ThaLIyA tathA kaThaNa bhAga paraThavAnuM-pheMkavAnuM zAstrakAra pharamAve che. ahIMyAM zA zabdano artha bAhya paribhegA karIne ema nahi letAM teno pracalita artha "khAIne ema levAmAM Avela che. trIjo khulAso - je padArthane thoDo bhAga upayogamAM AvI zakato hoya ane meTo bhAga tyAjya hoya ane te banne bhAgane saMbaMdha avinAbhAvI saMbaMdha na hoya, paraMtu saMgI sabaMdha agara te nAntarIyaka saMbaMdha hoya, tevA padArtha tarIke bhasya (mAchalAM) nuM udAharaNa prAcIna saMskRta sAhityanA prakhara vidvAna purUSoe Apela che. pataMjali kRta "mahAbhASyamAM bhASyakAra A pramANe udAharaNa Ape che. kazcit mAMsArthI matsyAn sazakalAn sakaNTakAna Aharati nAntarIyakatvAt sa yAvadAdeyaM tAvadAdAya zakalakaNTakAni kastUti . . (4-1-92) temaja emanA pachI ochAmAM ochA 900 varSa bAda thaelA vAcaspati mizra paNa banyAya sUtra uparanI temanI tAtparya mImAMsA' nAmanI TIkAmAM Aja udAharaNano prayoga kare che.
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ 19 jenadana ane mAMsAhAra. tasmAtmAMsA va kaNTakAn uddhRtya mAMsamaznannAnartha kaNTakajanyamApnotItyevaM prekSApAna duHkhamuddhRtyendriyAdisAtaM purNa mAsa. | (4-1-54). A uparathI ema spaSTa samajAya che ke A masya (mAchalAM)nuM udAharaNa te vakhatanA kALamAM kahevata rUpa (Proverbial) thaI paDeluM hovuM joIe ane tethI ja jaina vADmayamAM jaina zAstrakAroe paNa AcArAMga tathA dazavaikAlika sUtranI A vivAdavALI gAthAomAM teja matsyanA udAharaNano prayoga karela che. ceAthe khulAso:- A banne 629 ane 630mA sUtromAM je zabdo vaparAela che te alaMkArika arthamAM udAharaNa rUpamAM vaparAela che. gRhastha jyAre nimaMtraNa kare che tyAre kahe che ke yahudi mAM vijJag? tyAre sAdhujI tenAja alaMkArika zabdomAM javAba Ape che ke vastu ke pUru ? vahukti eNe hiiAra. mane tevuM levuM kalpa nahi. have je gRhastha kharekhara mAMsa (flesh)ja ApavA mAMDayuM hota to sAdhujI emaja kaheta ke e mane nahi joIe, kemake huM mAMsAhArI nathI. paraMtu Ama na kahetAM teo ema kahe che ke miNi je vAuM. jAvaiyaM tAvaiyaM poggalaM dalayAhi, mA aTThiyAI." - ahIM e vAta tarapha khAsa dhyAna kheMcavuM ucita jaNAya che ke gRhastha jyAre nimaMtraNa karyuM tyAre alaMkArika zabdone prayoga karela, ane sAdhue tene javAba tenAja zabdamAM Apela hate khare, paraMtu jyAre bhikSA tarIke teo zuM grahaNa karI zake te sUcavavAno vakhata Avyo tyAre te te alaMkArika zabdono prayoga nahi karatAM vastuvAcaka pAruM zabdano prayoga karela che. Ama bhinna zabda vAparavAnuM prayojana e che ke gRhastha AmatraNa
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ 20 jenadana ane mAMsAhAra. karatI vakhate je zabda prayoga karela te alaMkArika hevAthI gerasamaja utpanna kare tevo hato ema teo jANatA hovAthI te gerasamaja na thAya te khAtara kharuM zada vAparela hato. pAMcame khulAse- sAdhujInI mAgaNI te phakata jaruM eTale gara-gIra-narama bhAga ApavAnI hatI, nahi ke ThaLIyA ke kaThaNa bhAga ApavAnI. chatAM jyAre dAtAra sAdhujInA pAtramAM bane cIja mizrita che tevo gara nAkhI de che tyAre svAbhAvika te prasaMge sAdhujIne roSa thAya. gocarI prasaMge AvA prasaMge bane tyAre sAdhue kema vartavuM te batAvavA zAstrakAra pharamAve che ke, te che hi" tti vapasiA, "di tti vapajhAhe muni ! tuM bhaluM karyuM ke bhalAthI aneruM eTale bUruM karyuM" ema kazuM bolIza nahi. paNa khAmoza pakaDaje. uparanA khulAsAo lakSamAM rAkhIne have ApaNe te AkhA sUtrane artha karIe je nIce pramANe thAya che. vaLI kadAca munine koI nimaMtraNa kare ke "he AyuSyamAna zramaNa ! tamane bahu ThaLIyAvALe athavA mAchalAMnI mAphaka bahu kaThaNa bhAga vALe phaLane gara (gIranarama bhAga) joIe che? AvuM vAkya sAMbhaLIne munie tarata ja javAba Ape ke, "he AyuSyamAna yA bahena ! mane bahu ThaLIyAvALe gara nathI joItA paraMtu tame mane te devAja cAhatA he te tenI aMdara jeTalo gara che, te Ape, paraMtu ThaLIyA na Apo" ema kahyA chatAM paNa gRhastha pitAnA vAsaNamAMthI te bahu ThaLIyAvALe garu lAvIne ApavA mAMDe te munie tenA hAthamAMthI ke vAsaNamAMthI te grahaNa karavo nahi,
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ jenadarzana ane mAMsAhAra. agara kadAca te gRhastha te Ahara muninA pAtramAM jhaTa nAMkhI de to munie te gRhasthane che te bhaluM karyuM agara te bhalAthI anerUM eTale bhUruM karyuM ? ema kazuM kahevuM nahi, kintu te AhAra laI, ekAMta sthaLamAM jaI jIva jaMtu rahita Aga ke upAzrayanA aMdara besIne gara khAIne ThaLIyA ane kaThaNu bhAga nirjIva sthaDila (pRthvI-jamIna) para pAMjI pramAI, pAThavI AvavA. (630) uparano artha svIkArIe to eTaluM nakkI thAya che ke, A Akho prasaMga vanaspatinA AhArane lagato che. paNa mAMsa ke mAchalAMnA AhArane lagato nathI. ane te artha jaina dharmanA ahiMsAnA maulika siddhAMtane poSaka hovAthI svIkArya che, paraMtu tema svIkAra karavA pahelAM ahIMyAM e paNa zaMkAnuM samAdhAna karavuM joIe ke, upara 629 mI ane 630 mI gAthAmAM varNana karela che te bahu ThaLIyA vALa agara bahu kAMTA eTale ke khAI na zakAya tevA kaThaNa bhAga eTale ke chAla ke chotarAM vALo gara je je vanaspatimAM hoya te vanaspatinAM udAharaNa Apo. ane te vanaspati paNa sAdhu vargane grahaNa karI zakAya tevI phAsuka, eSaNika tathA aceta hevI joIe. nIce ApelA dAkhalAothI spaSTa thaze ke, te dareka cIjomAM garanI sAthe ThaLIyA agara to khAI na zakAya tevo kaThaNa bhAga, chAla ke chotarAM che, ane te phekI devA lAyaka che, paraMtu te dareka cIja te phAsuka, eNika tathA aceta hevAthI sAdhu vargane grahaNa karI zakAya tevI che.
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra. moTAM pAkelAM boranuM zAka. * temAM ThaLIyA che. guMdAnuM zAka. .. ... .. temAM ThaLIyA che. zaragavAnI zIMganuM zAka. ... temAM chetarAM che. guMdAnuM athANuM. . .. temAM ThaLIyA che. khArekanuM athANuM. . . temAM ThaLIyA che jALIvALI kerInuM athANuM . ... kaThaNa chotaruM che. zekelI maganI, ceLAnI, tuveranI agara vAlanI zIMga. . .. .. temAM chatAM che. zekeluM bAjarAnuM DuMDuM. .. . .. temAM DuMDuM che. zekela makAIno DaDe. ... ... ... ... temAM DuMDuM che zekelA zIMgaDA. .. * temAM chAla tathA kAMTA che. chAla sahitanuM pAkuM keLuM . . .. . temAM chola che chAla sahitanI kerInI cIra. .... ... ... temAM chAla che. tarabuca, papaiyuM, mosaMbI, nAraMgI, vagerenI bI vagaranI chAla sahitanI cIra. .. . ... temAM chAla che. phaNasa tathA bAramAmAM thatA durIananI bI vagaranI chAla sahitanI cIra. ... ... temAM chAla tathA kAMTA che. zeraDInA mAdaLIyA (nAnA TukaDA) .. .. . temAM chotarAM che. ToparA kAcalI sahitane TukaDo. . .. temAM kaThaNa kAcalI che. uparanA dAkhalAothI zAstrakAra AvI vanaspati mATe A vAta kahe che, te spaSTa samajAya tema che. have ApaNe prANavAcaka artha atre kema ghaTI zakatA nathI te paNa jarA tapAsavuM joIe jethI te vAtanuM paNa samAdhAna thAya. - 1 uparanA sUtramAM maMttanuM vizeSaNa vadurmAiM vaparAyela che ane mAgadhI bhASAmAM ddhi e zabda hADakA mATe vaparAya che vAlI mananI
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ 23 jainadarzana ane mAMsAhAra. ane digaM e ThaLIyA mATe vaparAya che. kayAMya paNa rASTi e haLIyA mATe ke dila e hADakA mATe vaparAyela nathI eTale rAdi (ThaLIyA) e vizeSaNa je mane lAge che te maMtra paramATI nahi, paNa phaLane gara emaja nakkI thAya che, kANu ke ThaLIyA paramATImAM hotA nathI, paNa kuLamAM ja hoya che. A uparathI A vanaspatinA adhikAranI vAta che ema nakkI thAya che. - 2 have te vAta bIjA daSTibiMduthI vicArIe. khAvA mATe taiyAra karelAM mAMsa ke mAchalAMmAM hADakAM tathA kAMTA thoDA ane mAMsa jhAjhuM hoya te vAta to mAMsa khAnAra sau koI kahe che, paNa ahIMyAM to vahuddhiAM ane vahura evA zabda zAstrakAra vApare che. je prANInA mAMsanI A vAta hoya te upara jaNAvyA pramANe te zabdo baMdha besatA nathI. madirA ne badale sakriza vAparavuM joItuM hatuM, paraMtu prANune badale upara je vanaspatinA udAharaNo ApelA che te vanaspatinI vAta laIe te vastumAM zabda barobara ghaTI zake che. 3 vaLI sAdhujI gRhasthane vahorAvavAnuM kahe che tyAre "mAruM yadi mAM sakriya" ema kahe che. je A mAchalAMnI vAta che ema svIkArIe te mAchalAMmAMthI kAMTA alaga thaI zakatA nathI, te te sAthe ja rahe che ane cUsIne ja khavAya che eTale ka pa da ? e vAta ghaTI zakatI nathI. paraMtu vanaspatinA adhikAranI vAta laIe to upara ApelAM udAharaNa vALI vanaspatinA ThaLIyA agara kaThaNu bhAga jarUra alaga pADI zakAya tema che. te uparathI paNa A vanaspatinI vAta che ema nakkI thAya che.
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra. 4 A AkhuM adhyayana AhAra ane pANIne ja lagatuM che, ane tenA varNanamAM vivAdavALA sUtranAM pahelAMnAM badhAM sUtromAM vanaspatinAja AhAranI vAta Ave che. A dazamA adhyayananA agiyAre uddezAmAM dhoka mArganI eTale ke hamezAM levAtA AhAra ane pANInI tathA apavAda mArganI carcA karavAmAM AvI che. je AhAra levAmAM sAdhune vicAra thaI paDe, bhUla thavAno saMbhava jaNAya, je levAthI pitAnA saMyamadharmane bAdhA pahece tevI vicAravA yogya AhArane emAM vicAra karavAmAM Avyo che. ane tevA zaMkAzIla praznonA khulAsAo paNa karavAmAM AvyA che, ke je khulAsAo sAdhu sAdhvIne potAnI hamezanI dinacaryAmAM mArga darzaka thAya. je sAdhune mAMsa ane mAchalAM levAM kalpatAM hota to jema pANI, vinaspati, phaLa, kaMda vagere mATe judA judA uddeza ApelA che tema Ane mATe paNa ekAda uddezo ApavAmAM Avata. ane te uddezAmAM tenuM savistara varNana karavAmAM Avata. pahelAM to tene haMmezanA levAnA AhAra tarIke ane pachI tenA apavAda rUpa prasaMgenuM varNana zAstrakAra karata. paNa Ama acAnaka vanaspatinA adhikAramAM mUkI de che tema mUkata nahi. vaLI hamezane mAMsa ane mAchalAM khAvAno rivAja hota ane tevAM hamezanA prasaMganI A vAta heta te A 629-630mAM sUtramAM mAMsanuM je varNana karavAmAM Avela che tevuM varNana karavAnI jarUra rahetI nahi. kAraNa hamezA vaherAvavAnI cIjonuM varNana sAdhujI pAse karavAmAM AvatuM nathI. eTale A kaI khAsa prasaMganI vAta che ane te vanaspati vALA adhyayanamAM AvatI hovAthI vanaspatine ja lagatI che. 5 vaLI e paNa khyAla karavo joie ke, je zAstrakAra saceta, kAco pAka ke dezavALo evo vanaspatino AhAra grahaNa
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra 5 vastunA nakAmA bhAgane thAya, tevI zAstrakAra thatAM mAMsa karavAnI paNa sakhta manA kare che tathA paravavAmAM paNa koi ekendriya jIvane paNa pIDA na rIte pAMjI pramAIne pheMkavAnI AjJA Ape che, teja teja sthaLe are teja padamAM paMcendriya jIvanA vadhathI ane mAchalAM khAvAnI AjJA Ape te vAta zraddAne teA zuM paNa buddhine paNa grAhya thai zake tema nathI. zAstrakAra apavAda rUpa prasagAmAM paNa eveA AhAra grahaNa karavAnI chUTa Apeja nahi ane Apela paNa nathI. jo chUTa hoya te risaha khamavAnI jarUraja na rahe. ane 'pirasaha'' nAmanuM je adhyayana Apela che tenI paNa zI jarUra? vaLI zAstrakAra je mAMsane azucI rUpa gaNI tenI asajhAya gaNe che, teja mAMsane levAnI tathA khAvAnI AjJA Ape te saMbhavIja kema zake? have AnAja anusaMdhAnamAM maMnna ane masjI ne lagatI hakIkata dazavaikAlika sUtramAM Ave che te ahIMyAM carcI laIe ke jethI khannenA anA saMpUrNa khulAsA thai jAya. dazavaikAlika sUtranI hakIkata. dazavaikAlika sUtranA pAMcamA adhyayanamAM zAstrakAre AcArAMga sUtranA A AkhA 10mA piMDesaNA adhyayanane navA pheraphAra sAthe varNavela che. AcArAMga sUtranA vivAdavALA 629-630 mA sUtramAM jaNA vela maisa tathA maccha vALI hakIkata tathA 613mA sUtramAM jaNAvela asthimaM tathA si~puna vALI hakIkata zAstrakAre dazavaikAlika sUtranA pAMcamA adhyayananI 73 ane 74mI gAthAmAM A pramANe gu thela che. bahuaTThiyaM puggalaM, aNimitaM vA bahukaMTayaM / asthiya tinu* vika, 3jhulaiMDa ya vidhi | 7rU II
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra, 26 appe siyA bhAyaNajAe, bahuujjhiyadhammie / ditiaM paDiAikkhe, na me kappai tArisaM // 74 // AcArAMga sUtramAM AvatA matta zabdane badale ahiMyAM punachuM ane maccha ne badale nimitte zabda vAparela che. ane AcArAMga sUtra pramANeja vaduSkriya tathA vaDuca e e vizeSaNA lagADelAM che. A gAthAmAM punaruM tathA animinuM e e zabdo navA AvelA heAvAthI prathama tenA zabdArtha karIe. puTS ( sa'skRta ) = paramANu. (ApyuMkRta sa. a, DIkSanerI pA. 623) A pudgala zabda uparathI mAgadhI bhASAmAM punajI tathA temaja zabdo AvelA che. poggala / 1 vaNu, gaMdha, rasa, sparzavALuM pudgala nAmanuM eka puggalaM mUrta dravya. (jainAgama zabda saMgraha pA. 552 tathA 565) 2 rUpavALA padArtha (pAia-sad-mahaSNuvA pA. 762.) animitta = mAluM. (ApyukRta sa. a. DIkSanerI pA. pa9 ane pAia-sa -mahaSNuvA pA. 40.) vA = peThe, mAphaka, jema Dva nA athamAM. animitte ya = mAlAnI peThe, pukhtaja zabdanA mULa atha teA rUpa, gaMdha, rasa, sparzavALA padArtha eTaleAja thAya. eTale te game te padArthane mATe kahI zakAya. kULanA gara mATe, prANInA mAMsa mATe ke game te cIja mATe te zabda vAparI zakAya. tyAre te kayA arthamAM vaparAela che e zA uparathI nakkI karI zakAya ? tenA nirNaya tA tene lAgelA vizeSaNu uparathI karI zakAya. ahiMyAM punarUM zabdane vaTTuDDiya tathA yahu Mpha e e vizeSaNamAM lAgelAM che. ane vahu Taca
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra. 27 66 '' "" je vizeSaNa che tene animinuM vA dRSTAMta tarIke upamAna vizeSaNa lAgela che, dina eTale ThaLIyA e viSe vivecana agAu thai gayuM che. eTale te svIkArIne uparanA vaduSkriya ghummaruM, sanimitta vAvatu MTaca e sUtrane akarIe teA eTale thAya ke, bahu ThaLIyAvALuM athavA mAchalAMnI peThe bahu kAMTAvALu pudgala " e tA nirvivAda vAta che ke ThaLIyA haMmezAM phaLanA garamAMja hAya che eTale te pudgala te kuLanA gara ema spaSTa siddha thAya che. AvA gara koi dAtAra bahena ApavA mAge te sAdhue kahevuM ke na me kappai tArisaM " " mAre mATe te levA lAyaka nathI. zA mATe levA lAyaka nathI te prazna upasthita thAya teA zAstrakAra kahe che ke, alpe siyA mevAnApa vaTuMAiya dhammapa eTale temAM khAvA lAyaka bhAga thADA che ane phekI devA lAyaka bhAga ghaNA che mATe levA lAyaka nathI. zAstrakAre ATaluM kahIne A vAta cheADI dIdhI nathI, paNa ke jemAM AvA bahu ThaLIyAvALA ke bahu kaheNu hAya che te jaNAvavA khAtara teja gAthAnI khIjI lITImAM tenAM spaSTa udAharaNA paNa Apela che. jevAM ke, granthiyuM, tivruGga viSNu, 3 vaMduM ya zivahi A badhAM vanaspatinAM ja nAmeA che. eTale A vanaspatinA adhikAra che ema spaSTa siddhu thAya che. evAM kaLA kayAM bhAga vALA gara ahiMyAM ema zaMkA karavAmAM Ave ke, A kLAnAM nAmeA dRSTAMta tarIke vaparAyela che tevA dRSTAMtavAcaka spaSTa zabda gAthAmAM nathI. eTale pahelA padanA dRSTAMta tarIke tene nahi letAM tenA anusaMdhAnamAM svataMtra zabdo tarIke levA joIe. Ama svataMtra zabdo tarIke levAthI paNa arthamAM jarA paNa pharaka paDatA nathI. paraMtu dRSTAMta tarIke levAthI a vadhAre majabUta thAya che. vaLI
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28 jenadarzana ane mAMsAhAra, bIjA padamAM varNavelA phaLamAM pahelA padamAM varNavelA garanA jevoja gara athavA kaThaNa bhAga hovAthI tene daSTAMta tarIke levAnuM sabaLa kAraNa maLe che tathA A gAthAo padyamAM hovAthI ane pada pUrNa thavAthI tevo dRSTAMtavAcaka zabda mUkela paNa na hoya. giriM nahehiM khaNaha ayaM dantehiM khAyaha / . jAya teya pAehi haNaha je bhikkhu avamannaha / / . (utarAdhyayana sUtra a. 12 gAthA 26 mI.) uparanI gAthAmAM daSTAMtavAcaka spaSTa zabda nahi hovA chatAM te levAmAM Avela che. tema ahIMyAM paNa levo joIe. ane tema levAthI artha vadhAre spaSTa tathA majabUta thAya che. AvA spaSTa khulAsAvALo artha hovA chatAM ane zAstrakAra udAharaNo sAthe vanaspatine spaSTa ullekha kare che chatAM tene mAMsa ane mAchalAMnI vAte kalpavI te narI ajJAnatA nahi te bIjuM zuM kahevuM? - AcArAMga tathA dazavaikAlika sUtromAMno A vivAdavALA adhikAranA khulAsAnI cAvI be zabdomAM ja che 1 di eTale ThaLIye ane 2 magche tathA mami pachI Avato vA eTale peThe, jema. A be zabdonA artha barAbara pakaDAya te pachI AkhI gAthAne vanaspativAcaka artha baMdha besata thaI jAya che, ane te be zabdonA je artha atre karavAmAM Avela che te zAstrokata tathA koSanA pramANayukta paNa che eTale te svIkArya che. AvA spaSTa arthe hovA chatAM atyAra sudhInA AcAryo ke TIkAkArene te kema na sUjhayA ane tamane atyAre kema sujhe che? tema gaNIne A vAta gauNa gaNavAnI ke uDAvI mUkavAnI nathI
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra. 29 paNa vicAraNIya che. duniyAnI AvI dhaNI guMcAnA ukela Ama sAmAnya mANasathI paNa ghaNI vakhata mahAna zAdha sAmAnya mANasathI ane najIvA thai hatI eTale A bAbata para pukhta abhiprAya bAMdhavA bhalAmaNa che. thAya che. varALayaMtranI uparathI ja prasaMga vicAra karI pachI have ApaNe jaina zAstramAM mAMsAhArane niSedha karela che tevAM zAstrIya pramANeA raju karI uparanI vAtane majabUta karIzuM. 1 je sAdhue mAMsa khAtA hota ane dirA pItA hota te sUyagaDAMga sUtramAM, dazavaikAlika sUtramAM tathA praznavyAkaraNa eTale madya mAMsa sUtramAM sAdhuone " amanayaMttattine." nahi khAnArA evuM vizeSaNa Apela che te kema bane ? A bhava tathA 2 uttarAdhyayanajI sUtramAM mAMsa khAnAra parabhavamAM du:khI thAya che ane akALamaraNe marI dhrutimAM jAya che tevuM vaNna che. // hiMse bAle musAvAI mAille pisuNe saDhe / bhuMjamANe suraM maMsaM seyameyaMti mannaI // 9 // kAyasA vayasA matte, vitte giddhe ya itthIsu / duhao malaM saMciNai, sisunAgo va maTTiyaM // 10 // adhyayana 5 gAthA 9-10 itthI visaya giddhe ya, mahAraMbha pariggahe / bhuMjamANe suraM maMsaM parivRDhe paraMdame " utta. adhya. 7 gAthA 6
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ - jainadarzana ane mAMsAhAra. 3 ThANAMgamAM cothe ThANe jaNAvela che ke, cAra kAraNe jIva narakanAM karma bAMdhe. 1 mahAraMbha, 2 mahA parigraha, 3 paMcekiya jIvane vadha ane 4 kuNimahAreNuM eTale mAMsAhAra. 4,uvavAI sUtramAM paNa mAMsAhAra karanAra nArakIne yogya karma bAMdhI naraka gatimAM utpanna thAya che te pATha che. 5 bhagavatIjI zataka 8 uddeze 9 me gautama svAmIe bhagavAna mahAvIrane naraka gatine yogya kArmANa zarIra prayoga baMdhanuM kAraNa pUchela che. tene uttara ApatAM bhagavAne kahela che ke, he gautama ! mahAraMbha, mahA parigraha, mAMsAhAra tathA paMcaeNkriya jIvanA vadhathI nArakInA AyuSyane yogya kArmANa zarIra prayoga baMdha thAya che. 6 sAdhuone to zuM paNa zrAvakane paNa mAMsa ane madirA khAvAM kalpatAM nathI, je kalpatAM hota to zrAvakanA sAtamA vratamAM 26 bolanI je maryAdAnuM varNana karela che ane jemAM zrAvakanA bhogapabhegamAM AvatI dareka cIjane samAveza karela che temAM mAMsa, madirA, IDAM vagerene samAveza jarUra karata, paNa tevo ullekha temAM karela nathI. eTale zrAvako te cIja khAtA nahetA ema cekasa thAya che. vaLI teja vratanA aticAromAM ci + osahi bhakkhaNayAe, dupoliya + osahi bhakkhaNayAe vagere pATha che temAM je yadi zabda vAparela che tene artha dhAnyanI jAta bAjarI, juvAra vagere (nAgama zabda saMgraha che. 218) thAya che. eTale ke zrAvakane dhAnya khAnAra kahela che nahi ke mAMsa khAnAra. je dharmanA zrAvake dhAnya khAnAra heya teja
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra, 31 dharmane zramaNe tathA Asa puruSo mAMsa khAnAra hoya te saMbhavIja kema zake ? upara jaNAvela zAstranA pramANethI siddha thAya che ke, jenAgomAM mAMsAhArano niSedha karela che. ane te vAta jainadharmanA mULabhUta ahiMsAnA siddhAMtane maLatI tathA susaMgata che. - have ApaNe A carcAnA anusaMdhAnamAMja AcArAMga sUtranA 619 mA sUtranI carcA karIe. temAM vivAda vALo pATha nIce pramANe che. __ se bhikkhU vA (2) jAva samANe senaM puNa jANejjA maMsaM vA macchaM vA bhajijjhamANaM pehAe tellapUyayaM vA AesAe uvakkhaDijamANaM pehAe ko khaddhaM khaddhaM uvasaMkamittu obhAsenjA Nannattha gilANaNIsAe / (619) A sUtramAM mukhyatve be zabdonA artha karavAnI khAsa jarUra che te karI pachI ApaNe A sUtrano artha karI tenA AzayanI carcA karIe. mAra (+ mA5) = yAcanA karavI, mAgavuM. (pAI-sad-mahaeNa pA. 250) stha = 1 ATaluM vizeSa. 2 A nahi ke te nahi paNa eTaluM (1) So much in particular. 2 Not this or that but this much. (ardhamAgadhI koSa bhA. 2 je pA. 610.)
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ janAzana ane mAMsAhAra. A sUtrano artha A pramANe che. he bhikSa ke zikSaNa vaLI eTaluM paNa jANaje ke je sthaLe mAMsa ane mAchalAM taLAtAM hoya te joIne ane pariNuM mATe telamAM purI taLatI hoya te joIne tevA sthaLe munie utAvaLA utAvaLA jaIne yAcanA karavI nahi, paraMtu ke glAna eTale bImAra muni mATe (tevA sthaLe javAnI jarUra hoya to jaine yAcanA karavAne) AgAra. (619) have ApaNe ahiyAM zAstrakArane A sUtramAM kahevAno Azaya zo che te tapAsIe. pahelAM te A sUtra niSedhAtmaka che paNa vidhAnAtmaka nathI e vAta dhyAnamAM rAkhI A sUtrano vicAra karavo joIe. je sthaLe mAMsa ane mAchalAM taLAtAM hoya agara to pareNA mATe telamAM pUrIo taLAtI hoya tevA sthaLe munie utAvaLA utAvaLA jaIne yAcanA karavI nahi ema zAstrakAra pharamAve che, paraMtu kAraNavazAta koI bimAra munine mATe purIonI jarUra hoya ane tevI purIo je ghera mAMsa ane bhAchalAM taLAtAM hoya tyAMja maLI zake tema hoya te prasaMge te sthaLe munie kema javuM ane kema yAcanA karavI te dekhADavA pUrate AmAM ullekha che. bImAra muni mATe lAvavAnI hovAthI muni utAvaLo utAvaLo jAya ane yAcanA kare te svAbhAvika che, paNa tema karavAthI dAtAranA ke janatAnA mana upara muni mATe lolupIpaNAnI ke khAvAnA gRddhipaNAnI chApa paDe ane te chApa munine mATe ucita nahi ema samajIneja zAstrakAranuM A pharamAna che ke he muni !
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadana ane mAMsAhAra, 33 tene sthaLe utAvaLA utAvaLA jaIne tAre yAcanA karavI nahi. ahiyAM zAstrakAra bannatya zabda vApare che, ane tene a "A nahi ke te niha paNa eTalu"' 'Not this or that but this much" ema thAya che. eTale bImAranA nimitta sivAya Ave sthaLe jaine yAcanA karavAnI zAstrakAra manA kare che. paraMtu khImAra muni mATe tene sthaLe javAnI ane yAcanA karavAnI jarUra paDe tA dhImethI tyAM jai peAtAne kalpatI cIjanI yAcanA karavI, te sivAya javuMja nahi, ema zAstrakArane kahevAnA Azaya jaNAya che. ahiyAM mukhya vAta AvA prasaMge AvA sthaLe munie kema javuM te pUratIja che. ahIMyAM munie zuM levuM ane zuM na levuM te vAta taddana gauNa che. gRhasthane dhera te munine grahaNa karavA yeAgya ane na grahaNa karavA yAgya aneka cIjo hoya, tyAM mAMsa ane mAchalAM hoya tema pUrIe paNa hAya ane te batAvavA khAtara ja ahiMyAM mAMsa ane mAchalAMnI sAthe pUrIonI vAta zAstrakAre mukelI che. muni peAtAne grahaNa karavA yAgya cIja grahaNa kare ane na grahaNa karavA ceAgya cIja na grahaNa kare, paraMtu gRhasthane ghera nahi grahaNa karavA yeAgya cIjonuM astitva hovAthIja muni tyAM jAya te te tevI agrAhya cIja mATe ja tyAM jAya che tema kalpavuM te teA tadana bhUla bhareluM ja gaNAya. vaLI bImArane mATe lAvavAne A prasaMga hAi pUrIe ja anukULa gaNI zakAya ane teTalA zAstrakAre pUrIonA ullekha karyo che. khAtaraja aMtamAM AcArAMganA 562mA sUtranI gheADI carcA karI laie. AcArAMga sUtranA 543 thI 562 sudhInA sUtrAmAM jamaNavAra (saMghuDI) ne lagatA adhikAra che. adharaNInA, maraNanA, vivAhanA ke prItibheAjananA jamaNavAra-ane te paNa e prakAranA-sAdA nirA
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ 34 jainadarzana ane mAMsAhAra. miSa bhajanavALA tathA mAMsa, matsya, tathA madirAvALA AmiSa bhojanavALA-ne lagata adhikAra che. AvA jamaNavAramAM munie bhikSArthe javuM ke kema? tathA tyAMnAM AhArapANI grahaNa karavAM ke kema? tene khulAso A sUtramAM zAstrakAra kare che. zAstrakAra spaSTa zabdomAM pharamAve che ke je sthaLe jamaNavAra heya te sthaLe ke te raste paNa munie javuM nahi temaja tyAMthI AhArapANI paNa grahaNa karavAM nahi kAraNa ke AvA sthaLe javuM, tathA tyAMnAM AhArapANI levAM te banne saMyamadharmane aneka rIte vighakartA che, ane karmabaMdhanA heturUpa che. AvI spaSTa zabdomAM manAI karyA pachI 56ramAM sUtramAM zAstrakAra tevA sthaLe thaIne javAnI AjJA Ape che te zAstrakArane kahevAno hetu zo che te tapAsIe. pa61mA sUtramAM zAstrakAra kahe che ke "munine gRhasthanA vAsa tarapha bhikSArthe jatAM, tene evuM jaNAya ke ahiM mAMsa, matsya, ke madirAvALuM vivAhabhejana, mRtakabhajana, yA prItibhojana che, ane te sthAna tarapha javAnA rastAmAM bIja, vanaspati, ThAra, pANI, ke jhINAM jIvajaMtuo ghaNuM heya, athavA tyAM AgaLa bauddhadharmanA zramaNa, brAhmaNa, vaTemArguo, raMka bhikSuka ke bhATa cAraNo AvelA heya, ke AvavAnA heya, ane tethI tyAM bahu bhIDa thavAnI hoya, ke jethI munine bhikSArthe agara te paThana pAThana, sarjAya dhyAna, ke dharmopadeza mATe te raste thaIne javuM AvavuM muzkelI bhareluM hoya, te tevA sthaLe thaIne catura munie javAno vicAra mAtra nahi karo." have A pachInAja pa6ramA sUtramAM zAstrakAra kahe che ke, "munine gRhasthIonA vAsa tarapha bhikSArthe jatAM, tene evuM jaNAya ke ahIM mAMsa, matsya, ke madirAvALuM vivAha bhejana, mRtakabhejana, ke prItijana che, ane te sthAna tarapha javAnA rastAmAM kazI vanaspati, jaLa ke jIvajaMtu na hoya, temaja tyAM zramaNa brAhmaNadikanI bhIDa paNa
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ jinadarzana ane mAMsAhAra. 34 na heya, ane javuM AvavuM sulabha hoya to catura munie bhikSArthe agara paThana pAThana, sAya dhyAna, ke dharmopadeza mATe te raste thaIne javuM." - have ApaNe A dekhItA paraspara virodhI sUtre bAbata vicAraNa karIe. saMvaDI=(1) jamaNavAra, jJAtibhojana vagere (2) jamaNu nipajAvavAnuM sthAna, (paMTho) (3) vivAhano prasaMga. (jenAgama zabda saMgraha pA. 721). uparanA 561 sudhInA sUtromAM to zAstrakAre je sthaLe jamaNavAra hoya tevA sthaLane lagatI vAta kahI, paraMtu pa6ramA sUtramAM jamaNavAravALA sthaLanI nahi, paraMtu jamaNa nipajAvavAnuM sthAna-paMThA ne lagatI vAta karI che. sAdhue jamaNavAramAM te naja javuM. paraMtu rastAnI bAjuparanA makAnamAM tevuM jamaNa nipajAvavAnuM sthAna-paMThe Avela hoya to munie zuM karavuM tene khulAso A sUtramAM karela che. saMvAda nA kaSakAre je arthe ApelA che, temAM A banne artho che. ane bIjo artha 5 The-A 5ramA satramAM laIe to te sthaLanuM je varNana tyAM karela che te barobara ghaTI zake che. kAraNa ke jamaNavAra rastA para hoya, paraMtu paMThe rastAnI bAju para AvelA makAnamAM hoya, ane tene lagatI badhI sAdhana sAmagrI tathA vyavasthA paNa te makAnamAMja hoya, rastA para na hoya, ane tethI ja rasto tadana nirdoSa hoya, ane munine javuM AvavuM sulabha hoya te zAstrakAre te raste javAnI AjJA Apela che. paraMtu te kene? dareke dareka munine nahi paraMtu-voutta-prajJAvaMta-catura munine ane te paNa bIjA rastAnA abhAveja. (2) A bhikSAnA prasaMganuM varNana che. eTale bhikSA levAnA sthAne paThana pAThana, sajuya dhyAna, ke dharmopadeza karavAnI vAta ja na hoya, paraMtu zAstrakArane Azaya e jaNAya che ke bhikSArthe to nahi javuM eTaluM ja nahi paraMtu sAya dhyAna jevA dhamakaraNane
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra 34 ba kAma mATe paNa he muni ! te raste thaine tAre javuM nahi. A uparathI spaSTa thaze ke AvI abhakSya vastuvALI jamaNavAramAM javAnI ke tyAMnI bhikSA grahaNa karavAnI te ahiM AM vAtaja nathI. jaina dharmanA sAdhu sAdhvInA AcArane lagatAM pramANabhUta gaNAtAM AcArAMga ane dazavaikAlika jevAM sUtreAmAM je je vivAdagrasta gAthAo tathA prasa MgeA che tenI vistArathI ane judA judA draSTibiMduthI chaNAvaTa karIne ahIM ema siddha karela che ke jainadhama mAM ke tenA anuyAyIomAM mAMsa, matsya ke madirA jevI agrAhya, ane abhakSya cIja grahaNa karavAnI agara teA khAvAnI kayAMya paNa AjJA Apela nathI. paraMtu sakhta manAi karela che. --bhagavatI sUtra-- bhagavatImAM gAzAlakanA adhikAra che teneA Tuka sArAMza:geAzAlaka prathama bhagavAna mahAvIrane ziSya hatA ane bhagavAna mahAvIra pAse keTaleka vakhata rahyo hatA, paraMtu pAchaLathI te temanAthI chUTA thayA hatA. chUTA paDayA bAda teNe tejoesyA sAdhI tathA aSTAMga nimitta bhaNIne huM satA chuM evI prasiddhi karavA mAMDI. eka vakhata te zrAvastI nagarImAM AvyA ane tyAM peAtAne sana tarIke oLakhAvavA lAgyA. lAmAM A vAta carcAvA lAgI. pAchaLathI te ja nagarImAM prabhu mahAvIranuM padhAravuM thayuM. grAmavAsIoe gozAlakanI A sanapaNAnI vAta gautamasvAmIne puchI, gautame prabhu mahAvIrane pUchyuM, ane prabhue gezAlakanI AkhI jIvanakathA kahI saMbhaLAvI, tathA teNe sanapaNuM... (jinapada) prApta karyuM nathI tema paNa kahyu. gAzAlakanuM A jIvanacaritra leAkAmAM carcAvA lAgyu, ane karNopaka te vAta geAzAlakanA kAna para AvI eTale te ghaNA krAti thayA. kreAdhathI khaLyeA jatyeA vakhata te prabhu mahAvIranI pAse AvyA, ane tyAM eka
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra, 35 potAnuM kharUM svarUpa chupAvavA prayatna karyAM, tyAre bhagavAne te khullu karyuM, AthI te gusse thayA. A joi e sAdhue tene samajAvavA gayA eTale tenA para teolezyA mUkta tene bALIne bhasma karyAM. bhamavAne tene samAvyA paNa nahi samajatAM bhagavAna upara paNa tejAlephsA mUkI. A tejolezyA bhagavAnane sparzI paNa zarIramAM pravezI nahi paraMtu pAchI karI geAzAlakanA zarIramAM pravezI gai. A vakhate geAzAlake prabhune kahyuM ke, mArI tejolezyAnA pratApe tuM cha mahinAnI aMdara pittajavaranA dAhathI pIDAi kevaLajJAna prApta karyAM vagara maraNa pAmIza. tyAre bhagavAne kahyuM ke, huM te hajI 16 va jIvavAnA dhyuM, paraMtu tuM pAte tArIja teolesyAnA pratApe sAtamI rAtrie pittajavaranA dAhathI pIDAi kevaLajJAna prApta karyA vagara maraNa pAmIza. A tejolezyAnA pariNAme bhagavAna mahAvIrane pittajavara tathA lehInA jhADA thai AvyA. A joine Ama vargane tathA keTalAka sAdhuone dhaNIja ciMtA thavA lAgI ke zu gozAlakanuM kahevuM kharU paDaze ? prabhu upara atyaMta jene rAga hatA tevA siMha nAmanA aNugAra je jaMgalamAM dhyAna karatA hatA, tyAM temaNe paNa A vAta sAMbhaLI, eTale tene ghaNAja aksAsa thayA ane teo ghaNA du:khI thai raDavA lAgyA. bhagavAne peAtAnA jJAna vaDe A jANyuM eTale tene peAtAnI pAse khelAvI sAttvana ApyuM. tayA Ama vargonI ane sAdhu vanI A ciMtA dUra karavA mATe siMha munine kahyuM ke, he siMha ! tuM meMDhika gAmamAM jA ane tyAM revatI gAthApatnIe. e pAkA taiyAra karela che. eka mArA mATe tathA eka bIjo. je pAka mArA mATe banAvyA che tenuM kAma nathI, paraMtu bIjo je pAka che te lai Ava. " bhagavAne te pAka Asakita ""
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ 36 jainadarzana ane mAMsAhAra, rahitapaNe khAdhe ane pIDA zAnta thai. ahiMyAM uparanA pAkanA saMbaMdhamAM je zabdo zAstrakAre vAparela che tenA mATe te koine vAMdhA nathI, te te saune mAnya che, paraMtu te zabdonA arthamAM vAMdhA che. te arthAM vivAdagrasta che, eTale tenI carcA karI tene niSNuya karavAnI jarUra che. A carcA karavA pahelAM eka vAtane khulAsA karavAnI jarUra che. tejolesyA te kAi alaukika cIja nathI. te eka prakAranI labdhi che. zaktivizeSa che, ane te labdhi. amuka prakAranA tapathI meLavI zakAya che, jema ceAganA prayAgathI amuka prakAranI zakitao prApta thai zake che, ane tenA prayAga zarIra upara paNa thai zake che, tevIja rIte A labdhi paNa prApta thai zake che ane tenA prayAgathI zarIra baLIne bhasma thai zake che. eTale je tejolezyAne alaukika gaNIe teA pachI te AkhA prasaMgane alaukika gaNI tenI carcA ja na karavI joie te te| temAM zraddA rAkhI te prasagane jainadharmanA ahiMsAnA siddhAMtane khAdhA na thAya tevI rIte dhaTAvavA joie ane mAnavA joie, paraMtu upara kahyuM tema tejolezyAne eka zaktivizeSa gaNIe tA tene prayAga zarIra upara thai zake che. ane te prayAgathI zarIra baLIne bhasma thai zake che, agara amuka prakArane vyAdhi paNa pedA thAya che. ane te zArIrika vyAdhi hovAthI tenA laukika upacAra paNa thai zake che. ApaNe paNa tene laukika gaNI tenI ahIMyAM carcA karIzuM. mULa sUtramAM A vAMdhAvALA pATha nIce pramANe che. tattha NaM revatIe gAhAvatiNIe mama aThThAe duve kavAyasarIrA uvakkhaDiyA tehiM no aTTho, atthi se 66
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ jenadarzana ane mAMsAhAra, 37 anne pAriyAsie majjArakaDae kukuDamaMsae tamAharAhi vpa do." | (bhagavatI sUtra za. 15 pR. 686.) jainazAstranA nava aMga zAstronA TIkAkAra mahAna samartha vidvAna abhayadevasUrie kramavAra aMgasUtranI TIkA racI che prathama ThANAMgajI sUtranI TIkA karatAM tenA navame ThANe prabhu mahAvIranA vakhatamAM nava jaNAe tIrthakara gotra bAMdhyuM tene lagatA pATha che te nava jaNAe zA zA kAraNe tathA zuM karavAthI tIrthakara gotra bAMdhyuM teno tyAM ullekha che. tyAM revatI gAthApatnIe paNa uparano vivAdavALo AhAra prabhune vahorAvavAthI tIrthakara getra bAMdhyuM te pATha che. te prasaMgane varNavatAM TIkAkAra abhayadevasUrie vivAdavALAM sUtrane nIce pramANe artha karela che. "tatA nara che...............martha TUMkamAi phare upaskRte, na ca tAbhyAM prayojanaM, tathA'nyadasti tadagRhe parivAsitaM mArjArAbhidhAnasya vAyonivRttikArakaM kukkuTamAMsakaM bIjapUraka-kaTAhamityartha :, tadAhara, tena na: prayojanamiti" "tuM nagaramAM jA ane revatI nAmanI gAthApatnIe mArA mATe be koLAnAM phaLo saMskAra karIne taiyAra karyA che tenuM prayojana nathI, paraMtu tenA gharamAM mAjara nAmanA vAyunI nivRtti karavAvALo bijerA phaLane garbha che te laI Ava; tenuM bhAre prayojana che." (ThANugaLa sUtra 691 pR. 456-57.) ThANugamAM temaNe A vivAdavALA zabdonA vanaspativAcaka artho vistArathI carcA karIne karela che, eTale te carcA ahIMyAM pharI karavAmAM AvI nathI. ane te ja arthe temane mAnya
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ 38 . jenadarzana ane mAMsAhAra, hatA, kAraNa ke te jaina dharmanA mULabhUta ahiMsAnA siddhAMtane baMdha besatA hatA. Aja TIkAkAra abhayadevasUrie ThANAMgajInI TakA lakhyA bAda bhagavatIjInI TIkA lakhI ane temAM jyAre tenA paMdaramA zatakamAM A gozAlaka vALo prasaMga Avyo tyAre temaNe te sthaLe ThANuMgajImAM pote je artha karela hato, ane je temane mAnya hati te artha pharI ahIM karyo. paraMtu eka niSpakSa TIkAkAra; tarIke tenA vakhatamAM paNa koI koI vyakita A zabdomAMthI upalaka daSTie phalita thato prANavAcaka artha paNa mAnatA haze te batAvavA khAtara temaNe jaNAvyuM ke, "ma vArtha jimate " eTale ke "A saMbhALato artha paNa koI koI mAne che." TIkAkAranA vakhatamAM paNa janatAmAMnA keI koI Ane prANIvAcaka artha paNa mAnatA haze te vAta jaNAvavA khAtara temaNe te paNa potAnI TIkAmAM jaNAvI. paNa te vAta temane mAnya nahotI. kAraNa ke, je te vAta temane mAnya heta te te chUcamAvAI kayo? kema artha thAya? kema saMbhave? vagere carcA karIne te artha spaSTapaNe jaNAvata, paNa tevI koI paNa carcA ke artha karela nathI, eTale te artha temane mAnya nahote e nakkI che. temane je artha mAnya hato te te temaNe ThANAMgajImAM spaSTatApUrvaka vistArathI carcA karI artha karela che ane ahIMyAM paNa teja artha karela che. eTale teja vanaspativAcaka artha saue svIkAro joIe. uparanA sUtramAM vAMdhA vALA 3 zabda Ave che. jAya, mAra ane paisA tenA je vanaspativAcaka artho sapramANa maLI zake te pachI kaMI paNa vadhe rahI zake nahi.
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ jenadarzana ane mAMsAhAra, A zabdonA A sthaLe saMskRta ke mAgadhI zabdakoSa pramAzenA pracalita artha levA nahi joIe. kANuM ke ahiyAM to te davA tarIke vaparAyela che. eTale tenA artho vaidyakIya zabdake pramANenA levA joIe. ane tyAM je tenA vanaspativAcaka artho yathArtha rIte maLI zake che te ApaNe jarUra svIkAravA joIe. vaidyakIya zabdake saMskRta bhASAmAM hAI uparanA zabdonA saMskRta paryAyavAcI zabdo jANavA joIe, je A pramANe che. kavAya = kapota majAra = mArjAra kukuDa = kukkuTa maMsae = mAMsa reta = 1 pArAvata. pArAvata nAmanuM vRkSa thAya che ane te vRkSanA phaLane paNa pArAvata kahevAmAM Ave che. | (suzruta saMhitA pRSTa 338 phaLa varga) 2 kuSmAMDa phaLa = sapheda koLuM. A artha kapota ane koLuM bannenA sarakhA varSe hevAthI TIkAkAre te pramANe lIdhela che. ane samAna lakSaNa, guNa ke rUpa hovAne lIdhe ekaja zabda prANavAcaka temaja vanaspativAcaka hoI zake che. jemake - makA = 1 mAchalAMnA iMDAM. 2 mAchalAMnA IDAM jevo jene raMga tathA AkAra che te, eTale khAMDa, sAkara, karavA = 1 uMdaranA kAna. 2 uMdaranA kAna jevAM jenAM pAna che
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ 40 kAla cilla jainadarzana ane mAMsAhAra. tevI vanaspati. = 1 ziyALa. kuhana = 2 kAla nAme vanaspati. = 1 samaLI 2 cilla nAmanI vanaspati. 1 uMdara 2 kuhuna nAmanI vanaspati che. maMDakI = 1 deDakI 2 ma ukI nAmanI vanaspati che, AvA aneka zabdo ApI zakAya che. A uparathI eTaluM siddha thAya che ke prANIvAcaka dekhAtA zabda vanaspatinA arthamAM paNa va5rAela hAya che. eTale naiAtanA je artha AADaja eTale kALu' ema TIkAkAre lIdhela che te yathArtha che ane e atha laie teja juve ane sarIrA e anne zabdo phaLanI sAthe mareAbara ghaTI zake che. surve thAyattarIyA = e kUSmAMDa kULa eTale e sapheda nAnAM kALAM, mAda= vanaspati vizeSa e arthamAM sUtramAM paNa vaparAela che. adhikAramAM 1 pakSavaNAjImAM prathama pa6mAM vRkSanA 'makkAra' zabda nIce pramANe vaparAela che. " vatthula pAragamajjAra poivalIya pAlakkA' 99 2 bhagavatI sUtranA 21 mA zatakamAM paNa "mannA' zabda vanaspatinA arthamAM vaparAyela che. " abbhasahavAyANaharitagataM dulejjagataNavatthula AgamajJAOA vihriya" ityAdi.
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra, 3 ratnacitraka nAmanA cheDa (rAnidha'Tu) 4 khaTAza (hemacaMdrAcArya) 5 biDAlI = bhUmi kUSmAMDa siMdhu pR. 889 ) 6 eka prakAranA vAyu. majArakaDae = 41 = 1 mAjA raskRta (saMskRta) = mAAra nAmanI vanaspatimAMthI banAvela; mAjArathI sa`skAra karela; mAra nI bhAvanA Apela. 2 mAra nAmanA vAyunA sAntyanAthe taiyAra karela. "" bhAMyakALuM ( vaidyaka zabda tADha:- " vaDapa '' zabda mAravAnA ke haNavAnA amAM mAgadhI bhASAmAM vaparAyela heAya tema jANuvAmAM nathI eTale ahIM tenA arthe vanaspatimAM pakAvela, vanaspatithI banAvela, vanaspatinI bhAvanA Apela je levAmAM Avela che te yacAtha che. Ta - 1 suniSaSNu nAmaka zitivAra zAka, cAra pattAvALA bhAjI, (vaidyaka zabdasiMdhu pR. 259) (bhAva prakAza, pUrvabhAga, zAka vibhAga) zAli = semala vRkSa (vaidyaka zabda siMdhu pR. 259) (bhAva prakAza, pUrva bhAga, zAka vibhAga) 3 mAtuliMga = bijorA maMsa = kuLanA gara. (A lekhamAM agAu siddha karela che) dhADamalapa = bijArAnA phaLanA gara-gIra. nATa:- ahIMyAM chuTanA pahelA artha sunirNA nAmanI zAka bhAjI e je levAmAM Avela che te laie
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra. te te bhAi AvA dardonI aMdara upayogI che. ane te artha laIe te mArane artha khaTAza thAya che te le joIe, kAraNa ke khaTAza nAkhIne bhAjInAM zAka banAvavAno rivAja ghaNe sthaLe che, ane AvI khaTAza (dahIM) te A rogamAM atyaMta phAyadAkAraka che. paraMtu A Tu zabdanI sAthe maMtraNa zabda che te zabda zAkabhAjInA arthamAM barAbara ghaTI zakato nathI, kAraNa ke bhAjImAM gara heya nahi, gara te phaLamAM heya, eTale bIje ke trIjo artha ghaTI zake che. 2 bIjo artha zAlmali eTale semala vRkSa. A vRkSane phaLa thAya che ane temAM gara paNa hoya che. paNa te gara bahu uSNa hovAthI A darda upara upayogI nathI eTale te artha paNa ahIM baMdha besato nathI. 3 trIje artha mAtuliMga arthAta bijerA e dareka rIte baMdha besate che. tenA phaLamAM gara hoya che, ane te gara AvAM dadI upara upayogI paNa che, eTale suka ne artha bijerAne gara-gIra ema thaye. ane TIkAkAre paNa teja artha lIdhela che eTale ApaNe paNa teja artha svIkAravo joIe. noTa- ahIMyAM guru zabdana bijerA artha kema thayo te jarA spaSTa karavAnI jarUra che. ra zabdane strIliMgavAcI zabda surA thAya che. ane te chuTA zabda uparathI madhuTiva zabda banyo che. A madhurUdadizA zabdamAM madhu te vizeSaNa che. te vizeSaNavAcI zabda cheDI daIe
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ 43 janadazana ane mAMsAhAra, to kuTirA zabda rahe che. eTale sukura ane diva e banne paryAyavAcI zabdo thayA. ane te banne paryAyavAcI hovAthI tenA artho paNa samAna che. have madhuTiva eTale mAtuliMga eTale bijerA (vaidyaka zabdasiMdhu) (rAjavallabha trIjo pariccheda pRSTa 708) eTale kuTira ne artha paNa birA thAya che ane te artha TIkAkAre paNa grahaNa karela che. prANavAcaka paryAya zabdo jyAre vanaspatimAM vaparAya che tyAre dareka paryAyavAcaka zabdane vanaspatimAM sarakhe ja artha karavAmAM Ave che. jemake, kumAra ane kanyA A banne paryAya zabdo che ane teno artha kuMvArI chokarI thAya che. A banne zabda vanaspatimAM vaparAya che tyAre tene artha guvAra thAya che. dhUrta ane pitA e paryAya zabda che ane tene artha dhUtAre thAya che. ane te banne vanaspatimAM vaparAya che tyAre tene artha patR thAya che. A nyAye rAta ane pitta paryAyavAcI zabdo hovAthI te bannene artha pArAvata vRkSanuM phaLa ema thAya che. tathA kura, ludarA tathA kuTiyA e badhA paryAyavAcI zabdo hovAthI tene artha paNa sarakho ja thAya. eTale kuThThara ne artha bIjoruM e uparanA nyAye barAbara che. upara jaNAvyA pramANe vivAdavALA zabdonA vanaspativAcaka artho vaidyaka zabadakeSomAMthI maLe che. ane tenA auSadha tarIkenA guNo paNa prabhune thaelA roga upara upayogI che tema vaidyaka graMthathI siddha thAya che. vaLI TIkAkAre paNa vanaspativAcaka arthe svIkArelA che. eTale te artho svIkAravA joIe. vaLI A lekhanI zarUAtamAM jaNAvyA pramANe zAstramAM jaNAvela te vakhatanI
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ 44 jainAna ane mAMsAhAra, vanaspati atyAre mAjIda hoya ane na paN hAya, tenAM te vakhatanAM nAmeA atyAranAM nAmeA sAthe adha esatAM hAya agara na paNa hoya, lAMbA kALanA aMtarane lIdhe tenA guNadoSAmAM paNa phera jaNAtA hAya. A badhuM banavuM taddana svAbhAvika che. AvI paristhatimAM pazu upara jaNAvyA pramANe vanaspativAcaka a| sabaLa pramANA sahita maLatA hoya chatAM tene na svIkArIe te! te durAgraha nahi teA khIju zuM? have ApaNe prANIvAcaka artha kema ghaTI zakatA nathI te vAta paNa vicArIe. (1) prANInuM mAMsa AvA dAhaka roganI aMdara upayeAgI hAya tema vaidaka zAstra kayAMya paNa kahetuM nathI. (2) kAi vAtanA niya karatAM pahelAM te vAtane lagatA AjubAjunA saMjogonA pazu vicAra karIne niNaeNya karavA joie. lekhanI zarUAtamAM jaNAvyA pramANe prabhu mahAvIre prANIhiMsA virUddha pracaMDa khaMDa uThAvela hatuM te mahAvIrane peAtAnA mAnanIya siddhAMtanI paNa kadara na hoya te kema saMbhave ? (3) pAtAnA pratispardhIthI thaela vyAdhi maTADavA mATe AvI prANIhiMsAthI banela cIja pote vApare te vAta kema mAnI zakAya? peAtAnA rAganA upazamananA dhaNA nirdoSa upAyA jANI zake teTaluM jJAna / avazya prabhu mahAvIramAM hatuM ja, eTale te peAtAnA siddhAMtathI virUddha jatI cIja magAve, ane te tenA upayAga kare, te vAta suna purUSAnA hradayane spa karI zakatI nathI. (4) mAMsAhAra te naraka gatimAM lai janAra che, ema Theka ThekANe zAstromAM pokAranAra pote ja mAMsAhAra kare te kema sabhave,
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ janadAna ane mAMsAhAra, 45 ane Avo mAMsAhAra karIne paNa nirvANapada prApta kare, te kema banI zake! (5) revatI gAthApanI je dhanADhayanI strI hatI, ghaNuM ja DAhI ane samaju bAi hatI, te AvuM ucchiSTa mAMsa rAMdhe, rAMdhIne vAsI rAkhI muke, ane bhagavAnane vahorAve te kema saMbhave! vaLI je pote rAMdhe, eTale khAya paNa kharI. AvuM mAMsa khAnAra revatI AvuM vAsI mAsa vaherAvavAthI devagati pAme ane tIrthakara gotra bAMdhe te kema bane! zAstrakAra to ThANAMgajImAM kahe che ke A supAtra dAnanA pratApe revatI gAthApatnI devagatimAM gaela che ane AvatI covIzImAM tIrthakara thaze. AvI paraspara viredhI vAtone kema ghaTAvI zakAze! eka vAtano viparIta artha letAM ghaNI vAte viparIta thAya che, eTale te vAta svIkArya na ja hoI zake. A uparathI ema nakakI thAya che ke prabhu mahAvIre je auSadha lIdhela te vanaspatinuM hatuM paNa prANInA mAMsanuM nahi hatuM. -prAcIna TIkAkArochevaTe A lekha baMdha karatAM pahelAM A sUtranI TIkAo lakhanAra prAcIna TIkAkAro ke jene A vivAdagrasta arthe karavAmAM Azraya levAmAM Ave che tenA viSe paNa thaDe vicAra ahIM karI laIe. mahAvIra svAmI pachI lagabhaga 80 varSa bAda A sUtro pustakArUDha thayAM, tyAM sudhI to kaMThastha hatA. sUtro pustakArUDha thayA bAda TIkAo racAyuM eTale mahAvIra prabhu pachI ghaNA saikAone kALa vyatIta thayA bAda TIkAo lakhANa hatI. TIkA lakhanAra TIkAkAre samartha vidvAna, dharmanA jANakAra tathA hADahADanI majAe dhamanI lAgaNI vALA hatA, chatAM paNa chaghastha hatA, sarvajJa nahi hatA te vAta to nirvivAda che. ane
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra, pitAnA chavAsthapaNAne lIdhe koI paNa ThekANe khalanA thatI hoya tema jaNAya che te deSa pitAne che paNa prabhunI vANIne nathI te spaSTa khulAso TIkAkAroe piteja karela che. eTale TIkAkAranA chadmasthapaNAno paNa ApaNe vicAra karavo joIe. AcArAMga sUtranA TIkAkAra zilAMka AcAryo tathA dazavaikAlika sUtranA TIkAkAra haribhadrasUrie sUtromAM AvatA A vivAdagrasta zabdonA artho jenadharmanA mULabhUta siddhAMtane baMdha besatA karavA mATe pitAnI buddhine ThIka ThIka kasIne kazIza karI hatI. pRthvI, pANu jevA chakAya jIvanI dayA pALanAra, kIDIonI karuNu khAtara kaDavI tuMbIne AhAra karanAra, agara pitAnA mAnanIya siddhAMta khAtara pAMcaso pAMcaso ekI vakhate, hasate moDhe, ghANImAM pIlAI marI phITanAra jaina sAdhuo anivArya saMgamAM paNa mAMsa ane mAchalAM khAya te vAta to temane gaLe naja utarI. tema sUtrenA te bhAgane keTalAka atyAre kSepaka ke vicAraNIya gaNe che tema gaNavAnI dhRSTatA paNa temaNe na ja karI, paraMtu pitAnI buddhine kasIne mULa siddhAMtanA hArdane jeTaluM najIkamAM najIka jai zakAya teTaluM javAno prayatna karyo, paraMtu koI paNa ThekANe mAMsa khAvAne artha te karela ja nathI. bhagavatI sUtranA TIkAkAra abhayadevasUrie te vanaspativAcaka artha ja svIkAryo che ane te pramANe TIkAmAM paNa artha karela che. eTale TIkAkAronA mata pramANe paNa jaina sAdhuo mAMsa bhikSA agara mAMsAhAra karatA tema kayAMya paNa siddha thaI zakatuM nathI. TIkAkAre pratye saMpUrNa pUjanIya buddhi hovA chatAM vivAdagrasta sUtronA temaNe je artho karyA che te sivAya bIjA artho naja hoI zake tema te naja kahevAya. eTale A lekhamAM jaNAvelA
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ jainadarzana ane mAMsAhAra, 47 arthAM temanA karelA arthAthI vadhAre adhakhesatA che ema jaNAya te te avazya svIkAravA joie. 66 jaina dharmanA prakhara abhyAsI svargastha bhAi vADIlAla motIlAla zAha temanA taraphathI bahAra paDela dazavaikAlika sUtranA ' (1) tamArA vicArathI jUThThA mAnatA; kadAca tamArA (ra) zabdone na vaLagI rahe| kalyANanI cAvI che. na prathama pAnApara sUcanA kare che ke: paDe, eTalA badhA mUrkha ema kadI na karatAM khIjA vadhAre vyAjakhI paNa hAya. paraMtu hetu ane rahasyane tapAseA, tyAMja (3) sane zAntipU`ka sAMbhaLeA, vicAre ane pachI ja nizcaya bAMdheA. " eja nyAye A lekhamAM vivAdavALA zabdonA je arthA karavAmAM Avela che te taraph sampUrNa lakSa ApI tene vicAravA ane dhaTAvavA, ane ema kasoTIe caDAvyA bAda je te zAstrokta tathA zAstrane baMdha besatA jaNAya te grahaNa karavA bhalAmaNa che. huM pAte alpazruta hAvAthI sUtreAnA artha karavAmAM ke ghaTAvavAmAM prabhunI vANInA viparIta artha mArA ajANapaNAne lIdhe thayela hAya teA te badala temanI kSamA yAcI A lekha pUrNa karUM chuM. mahulI" rAjakoTa.) rA. sA. maNIlAla vanamALI zAha. mahAvIra jayati maMtrI, sthAnakavAsI jaina meATA saMdha-rAjakoTa, tA. 1-4-1939
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ vidvAna munirAja, niSNAta paDatA, tathI zara zrAvakAe A pustakane mATe Apela abhiprAyA. corcion jainadharmadivAkara jainAgamaratnAkara sAhityaratna jainamuni upAdhyAya zrI AtmArAmajI mahArAjakI sammati. lekhaka mahodayane jainAgama meM Aye hue katipaya mAMsa viSayaka saMdigdha pAThoMko spaSTa aura parimArjita karane meM jo zrama kiyA hai tathA usameM unako jo saphalatA prApta hui hai tadartha ve anekAneka sAdhuvAda ke pAtra haiM / jainAgamoMmeM ese aura bhI bahutase saMdigdha pATha haiM jinakA spaSTIkaraNa nitAnta Avazyaka hai, jainAgamoM ke saMdigdha sthaloMkA sapramANa spaSTIkaraNa karanekA hamArA cirakAla se vicAra calA AtA hai, tadartha hamane AgamoMke katipaya saMdigdha pAThoMkI saMkalanA karake usako jaina saMpradAya ke pratiSThita sAdhu munirAjoM tathA vidvAn sadgRhasthoMkI sevAmeM vicArArtha upasthita bhI kiyA, parantu zokase kahanA paDatA hai ki isa viSayakI ora kisI bhI vidvAnne adhika dhyAna denekI udAratA nahI dikhAi | harSa hai ki prastuta pustaka ke lekhaka mahodayane isa ora dhyAna de kara AgamoMmeM Aye hue mAMsAdi zabda kI sapramANa aura samucita upapatti tathA spaSTIkaraNa karake jainAgama kA mAMsavidhAnake samparkase achUtA bata
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ lAkara unakI svAbhAvika nirmalatAmeM praviSTa hue ajJAna janita Agantuka malako dhokara jo prazaMsanIya kAma kiyA hai usake liye koI bhI taTastha vyakti unako dhanyavAda diye vinA nahIM raha sakatA / hamAre bicArameM to lekhaka mahodaya ko apane vivecanIya viSayameM pUrI saphalatA prApta hui hai, unakI kalpanAmeM jahAM navInatA hai vahAM prAmANikatA aura hRdayaMgamitA bhI hai| yadi anya vidvAn bhI isa aura draSTipAta karanekA zrama kare to jaina zAsanakI yaha sabase adhika sevA hai / bAla brahmacAriNI viduSI mahAsatIjI zrI pArvatIjI mahArAjakI sammati. isa samaya jaba ki kai dezI tathA paradezI ajaina vidvAnoM dvArA aura kaI anajAna jainiyoMdvArA bhI AcArAGga dazakAlika tathA bhagavatIjI Adi sUtroMkI gAthAoMkA ThIka artha na samajhakara arthakA anartha ho rahA hai, samaya meM isa pustakakI samAjako bahuta hI AvazyakatA thI / Apane isa pustakako chapavAkara jaina samAjaparase bahuta baDA kalaGkako utArane kI ceSTA kI hai, jisake lie sArI samAjako ApakA kRtajJa honA cAhie / agara esI pustakakA hindI bhASA va urdUmeM anuvAda karake chapavA diyA jAve to aura bhI jyAdA lAbha ho sakatA hai / thoDe likhe ko vizeSa jAnanA /
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ 3 bhAratabhUSaNa paNDita munizrI ratnacandrajI zatAvadhAnIjI mahArAjakI sammati. lekhakane isa viSaya meM khUba zodhakhAlapUrvaka likhA hai / jainadharmakI mUla prakRtiko jo samajhatA hai vaha isa prakArakI zaGkAhI nahIM kara sakatA hai ki jainadharma meM mAMsAhArakA khAdyarupase sthAna hai| kisI kAla vizeSameM mAMsAhArakA rivAja mAnane meM bhI aneka bAdhAeM aura paraspara virodhI kathana upasthita hoNge| aTThi, mAMsa, kaMTaka Adi zabdAMkA jo artha kiyA gayA hai vaha ThIka hai / revatIdAna samAlocanA " meM isa viSayapara prakAza DAlA gayA hai / pustaka paThanIya hai| 66 4 zrImAna paoNMDita pravara dharmavijayajI mahArAjasAhebanI sammati, jainadhama mAM mAMsAhAra niSedha mATe tameAe je je sapramANa muddAonuM Alekhana karyu che te Aja sudhImAM lakhAyelA te bAbatanA lekhAne vadhu puSTi ApanArUM che, temAM paNa IMglIza DIkSanerInA je sAtha lIdhA che te AjanA varga mATe vadhu hitAvaha che. bhASApaddhati eTalI suMdara, sarala ane rAcaka che ke sAmAnya prajJAzIla paNa temAMnuM navanIta tAravI zake che. niSpakSa dRSTie A pustikAnuM vAMcana thAya ane vicArAya te harAi vyakti
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ "jainadharmamAM mAMsAhAranuM asaMbhavapaNuM" sApha sApha kabula karI zake tema che. tamArA A prazaMsanIya prayAsa mATe anudana thAya che. pUjyazrI hastimalajI mahArAja sAhabakI sammati Www lekhaka mahAzayane zrI AcArAGga sUtra, zrI dazavakAlika sUtra aura zrI bhagavatI sUtra ina tIna sUtroMmeM Ae hue mAMsAhAra sambandhI zaGkAsthaloMke upara khUba parizramake sAtha vivecana kiyA hai x x x vidvAn lekhakakI yaha paribhASA bahuta acchI hai x x x lekhakane apanI zaktikA isa viSayameM pUrA upayoga kiyA hai x x x isa viSayake zaGkAzIloMko yaha pustaka upayogI hogii| haSi saMpradAyAcArya pUjyazrI devajItraSijI mahArAja sAhebanI sammati. kitAba sArI che. prasiddha karavAmAM upayogI che. hindImAM bahAra paDe te paNa sAruM che. jainadivAkara prasiddha vaktA paM. munizrI cothamalajI mahArAjakI sammati ww - lekhakane bahuta parizrama kara yaha pustaka likhI hai, isake lie sthAnakavAsI samAjake lie baDI gauravakI
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ bAta hai / jina zabdoMkA anya logoMko bhrama ho rahA thA unake lie yaha pustaka bahuta hI lAbhadAyaka aura upayogI hai| AzA hai isa pustakase AbAla vRddha sabhI lAbha utthaaveNge| lekhakakA prayatna stutya hai| banArasa hiMdu yunivarsiTInA jaina tatvajJAnanA phesara paMDitaratna sukhalAlajIne abhiprAya. prastuta viSayamAM nIkaLela sAhitya meM bahu thoDuM vAMcyuM che. temAM tamAruM ja lakhANa vadhAre sAdara vAMcyuM che. bezaka emAM samabhAva, saphalatA ane pakSa rajuAtanI Dhaba - e badhuM hadayagrAhI che. keTalIka dalIla paNa navI ane vicAraNIya che, tethI A viSaya upara vicAra karanArAone A pustaka kAmanuM che ja. nizcaya ane vyavahAra daSTi vacce zo phera, bemAM zuM saMbaMdha, bannenI zarUAta kaI bhUmikAmAM ne tene vikAsa tathA AvAM badhAM ja utsargopavAda vALAM sthaLone ukta banne daSTie ze khulAso - e badhuM avazya vicAravAnuM che ja. hiMsA ane ahiMsAnI - bhajyAbhaDhyanI tAtvika carcA ati spaSTatAthI prAcIna jaina zAstromAM thaI che. enA prakAzamAM paNa prastuta mudo vicAravAnuM che ja. pratyeka prAntamAM kALabhede ane deza paradezanI navI navI jAtionA prAthamika ne pachInA rivAja paNa aitihAsika dRSTie jovAnA che. ApaNe vartamAna jaina saMskAra prathamathI ekaja sarakho che ke temAM anekavidhatA hatI e ItihAsa vinA na jaNAya tethI punaH zAstrIya ane aitihAsika
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ daSTie vistRta lakhAya ke lakhAvAya te A pustikA ora prakAza Apaze. chatAM che te yogya ja che. " nA magvurat" (pAkata zabdakoSa ) nA kartA kalakattA vizvavidyAlayanA saMskRta tathA prAkRta bhASAnA adhyApaka nyAya vyAkaraNatItha 5. harageviMdadAsa trIkamacaMda zeThane abhiprAya. zrI AcArAMga sUtra, dazavaikAlika sUtra ane bhagavatI sUtranA amuka pAThone laine keTalAka vidvAna jainadarzanamAM mAMsAhAranA vidhAnane je bhrama sevI rahyA che te bhramane dUra karavA mATe "jaina darzana ane mAMsAhAra" nAmanA ApanA laghu paNa mahattvapUrNa pustakamAM je akATa pramANe ane dalIlo sAthe sundara, spaSTa ane sacoTa khulAsAo ApavAmAM Avela che te vAMcyA pachI tevA bhrama mATe koIpaNa vyAjabI sthAna rahetuM nathI, rahI zakatuM nathI. Ape ApelA khulAsAomAM keTalAka navIna paNa susaMgata ane AdaraNIya che. kharekhara A dizAmAM Apane A prayatna navIna prakAza pADanAra heIne saphaLa ane stutipAtra che. goMDala saMpradAyanA vidvAna paMDita munizrI puruSottama mahArAjane abhiprAya. "pustaka maLyuM, purepuruM dhyAnapUrvaka vAMcyuM. A pustaka lakhI tame jainadharmanI ati uttama sevA bajAvI che. pustaka sAdhu vargane
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ manana karavA ceAgya temaja tenA keTalAka arthAM te yAda karavA cAgya che. temAM paNa 'vA' zabdane vikalpamAM tathA aupamyamAM sudaramAM sudara rIte ghaTAvI je tadana navAja prakAza pADela che te te anupama ja che. A viSayanuM vAMcana ghaNI vakhata karavA chatAM A artha amAne teA sujhayeA ja nahi' te navAi jevuM che. tamArA jevA bhaNelA paraMtu nivRtti pAmelA bhAie jyAre dhamAM Ama rasa letA thaze tyAre jainadhama mAM navA ja prakAza paDaze, 15 11 zAstrajJa paMDita munizrI gabbulAlajI mahArAjakI sammati maiMne isa pustakakA AdyopAnta manana aura vicAra - pUrvaka vAMcana kiyA, isa parase maiM una bhAiyoMko yaha kaha denA cAhatA hUM ki, jinhoMne jainadharmake maulika tattvoMkA yathAyogya abhyAsa nahIM karanese sasaleke sira sIMga ugAne ke samAna jaina dharmake carama tIrthaMkara mahAvIra bhagavAna aura unake pavitra mArga para calanevAle sAdhuoMke lie mAMsAhAra kA sevana karanA kahane vAle isa pustakako acchI tarahase vAMcana kareMge to khudakA binA samajhase kaha diye gaye jaina dharmake anuyAyiyoM para AkSeparupa vacanoMpara jarura pazcAttApa hogA, ora lekhaka apanI pavitra lekhanIse likha jaina dharmIyAMse jarura kSamA maaNgegaa| isake sivAya jijJAsu ke lie yaha pustaka atIva uttama hogI, kyoM ki lekhaka zramaNopAsaka jaina rA. maNilAla vanamALI zAhane madhyastha bhAvase vicArapUrvaka sapramANa likhA hai / isase *
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra merI antarAtmAse zrI mahAvIrakI prathA (dhanesiNaM maMDua ) se prerita ho kara lekhakako dhanyavAda diye vinA nahIM rahA jaataa| isake sAtha 2 lekhakane apanA stutya parizrama karake jainadharmakI bhArI sevA bajAi, phira aise aneka vivAdagrasta praznoMkA khulAsA likhate raheM to jarura dharmakI kharI prabhAvanA kara AtmakalyANa jarura karegA / 12 eTAda sapradAyanA pUjayazrI mANekacaMdajI mahArAja sAhebanI sammati. - ame A pustaka athathI iti sudhI akSare akSara vAMcela che. temAM sUtrA ghaNI rIte samajIne dAkhala karyAM che ne temAM kAMi paNa AkSepa karyAM vagara Ape paTela gaeNpALadAsanI tamAma gerasamajUtI vALI dalIlone sacoTa radIyeA Apela che. anya jainadarzanIyAe paNa tene ghaNA prathak prathak javA ApelA che je amArA vAMcavAmAM AvelA che. te badhA karatAM A pustakanI ApanI sarala te asarakAraka dalIle vAMcI amene satApa thaela che. ApaNA jaina vargamAM AvuM suMdara pustaka paheluM ja ghaNIja kALajIpUrvaka bahAra paDela che te khAte Apane ame mubArakabAdI ApIe chIe. 13 zrImAn seTha baradabhANajo sAhaba pitaliyA ratalAma kI sammati. Apake sUcanA anusAra maiMne sArA nibaMdha bahuta dhyAnake sAtha paDhA va bhAizrI bAlacaMdajI zrImAlako bhI paDhAyA /
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ Apane apanI sadbuddhi, dhArmika jJAna aura vivekakA acchA paricaya diyA hai| nibaMdhakI viSayazailI ati rocaka va bhAvotpAdaka hai / Ajataka isa viSaya meM jitane mI lekha pragaTa hue haiM aura hamAre dekhanemeM Aye haiM una sabakA sArAMza bhI isameM A gayA hai aura prastAvanA bhI acchI hai / alAve koi 2 artha va yuktiyeM bhI sapramANa Apane isameM dI haiM jo pahile hamAre dekhanemeM nahIM AI / vAstava meM ese nibaMdhase jo galataphehamI va bhrama paidA huA hai vaha jarura dUra honA cAhiye / yadi koi nyAya draSTipUrvaka saMbaMdha se arthapara vicAra kareM aura yadi koi uparI draSTise zabda ke saMbaMdha, Azayako na samajha kara yA usapara lakSa na dekara kevala zabda kA hAlameM pracalita eka hI artha pakar3a kara TIkA kare to unakI haTha buddhi hai, unake liye upAya hI nahIM hai / 14 zrImAn dAnavIra seTha agaracaMdajI maidAnajI seThiyA baMbaI adhivezana ke presIDanTa sAhabakI sammati " jaina darzana aura mAMsAhAra" pustaka paDhI / Apane isa viSaya meM sapramANa prakAza DAla kara eka baDI AvazyakatAkI pUrti kI hai evaM jainadharmapara lagAye jAne vAle asatya Aropako dUra kiyA hai / ApakA prayatna suMdara evaM stutya hai / hameM vizvAsa hai ki isa pustaka ke pracAra se logoMkA etadviSayaka bhrama dUra ho jAyagA, evaM ve jainadharma kI ora vizeSarupase AkRSTa hoMge / *
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ zAsA zeTha dAmodaradAsa jagajIvanabhAi dAmanagaravALAnI sammati. Ape ghaNuM pustakanA AdhArene ullekha karIne nibaMdha lakhavAmAM khuba parizrama uThAvyo che, ema mAruM mAnavuM che. mULabhUta siddhAMtathI Ape upADayuM che te satya ja che ke eka pAMkhaDI paNa jyAM dubhAya tyAM jaina matanI saMmati hoI zake nahIM. zrI harSacaMdra kapuracaMda dezI nyAya vyAkaraNatIrtha saMpAdaka jaina prakAzanI sammati pustikA AghopAMta vAMcI, temAM Apela pramANe tathA dalIle nirvivAda che. * * * eka yA bIjA rUpe A pustikA vartamAna carcAnA javAba rUpe che ane je saraLatA ane samajaNapUrvaka vicAra karavAne avakAza hoya te jarUra vicAra parivartana karAve tevuM sacoTa dalilapUrvakanuM temAM vastu nirUpaNa karavAmAM Avela che. A prayAsa stutya che.
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
_