Atmanand Prakash Pustak 028 Ank 05

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Catalog link: https://jainqq.org/explore/531326/1

Page #1

pulloissa
૫૦ ૨૮ મું.
માર્ગશિષ અંક પ મે.
પ્રકારાક, શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા
ભાવનગ૨.
વીર સં.૨૪૫૭ આત્મ સં'. ૩૫વિ.સં.૧૯૮૭
NO)
૯ચ રૂા. ૧
૨૦ ૪ અના,

Page #2

વિષયાનુક્રમણિકા.
* ૧૦૧
- ૧૦૨
૧૦૩
૧ જીવન સફલતા ... ... ... ( અભિલાષિ )... .. ૨ શ્રી મહાવીર જિન સ્તવન. ( ૪૦ ૭૦ સુરવાડા) ૩ શ્રી તીર્થકર ચરિત્ર. ( મુનિ શ્રી દર્શનવિજયજી મહારાજ )... ... જ દ્રવ્યગુણુપર્યાય વિવરણ. ( શંકરલાલ ડાહ્યાભાઈ કાપડીયા ) ... ૫ શાસનરસિક શુદ્ધ મુનિઓ કેવા હોય ? (સગુણાનુરાગી મુનિશ્રી કપૂ રવિજયજી ) ૧૦૯ ૬ જ્ઞાતિ અને તેનો ઉદય. ...(કલ્યાણ માઈ દલસુખભાઈ ઝવેરી બી. એ. )... ૧૧૦ ૭ ખરા પંડિત કેવા હે ય ? ( સદ્દગુણાનુરાગી યુનિટી કપૂ રવિજયજી મહારાજ ) ૧૧૫ ૮ જેને અને કેળવણી. ( નરોત્તમ બી. શાહ ) ... ... ... ૧૧૬ ૬ શ્રી શત્રુંજય તીર્થોદ્વાર પ્રબંધ. .. ••• ••• •••
૧૧૯ ૧૦ સંત સમાગમ દુલ ભ. (સદ્ગુણાનુરાગી શ્રી કપૂ રવિજયજી મહારાજ ) ૧૨૨ ૧૧ પુસ્તકાલય વિષે કંઈ ક. ... | ... ... ગાંધી ...
૧૨૩ ૧૨ કલકત્તા લાયબ્રેરી ની વીઝીટ.
૧૨૪
શ્રી ચંદ્રપ્રભુસ્વામીનું ચરિત્ર. પ્રભુજીના પ્રથમ ગણુંધર દત્તની પૂર્વભવનું અલૌકિક વૃત્તાંત, શ્રી ચંદ્રપ્રભસ્વાગીના ત્રણ ભવોનું સુંદર અને મને હર ચરિત્ર, સાથે દેવોએ કરેલ પ્રભુના જન્મમહોત્સવ વગેરે પંચકલ્યાણકાનું અને તે વખતની અપૂર્વ ભક્તિનું રસિક, ચિત્તાકર્ષક અને વિસ્તારપૂર્વક વર્ણન, પ્રભુજીએ દાન, શીયલ, તપ, ભાવું, બારવ્રત અને તવા ઉપર અપૂર્વ દેશના સાથે જણૂાવેલ અનેક કથાઓ, વિવિધ ઉપદે. શથી ભરપૂર એકંદર ત્રીશ બેધપ્રદ કથાઓથી ભરપૂર આ ચરિત્રની રચના છે. કિં. રૂા ૧-૧૨-૦
લખા:શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા-ભાવનગર,
સુચના–આ માસિકમાં આવતા લેખો માટે તેના લેખક જવાબદાર છે અને તે માંહેની હકીકત માટે અમે સમ્મત જ હોઈએ તેમ માનવાનું નથી.
(માસિક કમીટી. )
ભાવનગર ધી “ આનંદ ” પ્રીન્ટીંગ પ્રેસમાં–શાહ ગુલાબચંદ લલુભાઈએ છાપ્યું.

Page #3

Wi
E
T૧} શ્રી »©©e « હતી આદતમાન પ્રકાશ. |
એ જ રીy w
__ यदुत भो भद्राः सद्धर्मसाधनयोग्यत्वमात्मनोऽभिलषद्भिर्भवद्भिस्तावदिदभादौ कर्तव्यं भवति यदुत सेवनीया दयालुता न | विधेयः परपरिभवः भोक्तव्या कोपनता वर्जनीयो दुर्जनसंसर्गः विरहितव्यालीकवादिता अभ्यसनीयो गुणानुरागः न कार्या શૌર્યદ્ધિ ની મિમિન થાયઃ પરામના परिहनेव्यो धनादि गर्वः ।। ततो भविष्यात भवतां सर्वज्ञापज्ञ सद्धर्मानुष्ठानयोग्यता ॥
- ૩૫મિતિ માઇઝ 1-રામ ઘાય. !
Non
red
a new week
જાન
-
- - -
-
-
-
પુરત ૨૮
વીર . ૨૪ ૨૭. માર્ષિ . આમ સં. ૨૬. {
મંત્ર મો.
000 .00*) Page #4

=-C
=6
6
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ
©©-=- ભાવના જાગૃતિ સમય (પ્રભાત)–
( ૨ ) તું કેણ ? ને આવ્યાજ ક્યાંથી ? ફજે તારી શું અહીં ? અવલોક આ અવનિ વિષે વૈચિત્ર્યતા વશ કયાં રહી ? સમ વિષમ આ વ્યકિત ગત “ફલ પૂર્વકૃત ” સમજી હવે,
ગ્રહી સાર કર વ્યવહાર જીવન સફલતા જ્યાં સંભવે. વિ. સં. ૧૯૮૭ માગશર
(અભિલાષી. )
=-
9
-
IEET ETE ELBE
મહાવીરજિન સ્તવન.
Will
(ULR
Lullah Na Jilla /IECE EDITI|| lili T H E Billy V SHETNEEEEETIN
@@=C =90=96
(દેશી-વડ વડે વાલમને ) અવધારો અવધારો વિનતડી અવધારે રે; ત્રિશલાનંદન તારો.
વિનતડી એટેક. સૂત સિદ્ધારથ શુભ ગુણ ધારી; હાલો જીનંદ વીર વારે
વિનતડી. ૧ ધીર ધરી શરથીર બનીને; ઉપસર્ગ સહ્ય અપારે
વિનતડી. ૨ ક્ષમા દયા શુભ શસ્ર સજીને; મેહુ મહામë માર્યો–
વિનતી. ૩ આઠ કરમનો ગર્વ ઉતારી; વીર શુભ નામ સહાયે–
વિનતી. ૪ મેં પ્રભુજી મેહ વશ પડીને; કીધાં કુકર્મ હજારે–
વિનતીપ અવસર પામી શરણે હું આવે; પાપી જાણું ન નિવારો
વિનતડી- ૬ સમ નજરેથી નાથ નિહાળે; એ છે તમારે ધારે–
વિનતડી૭ સેવક પર કરૂણું શુભ લાવી; નિજ જવાહીર દેખાડે–
વિનતડી. ૮
ઝછત્ર સુરવાડા, -= -Q s-ઉઉ==ણ-ઉ = ©===ઈ
=@@=@
=
=

Page #5

શ્રી તીર્થકર ચરિત્ર.
૧૦૩
અગિઆર અંગેમાં નિરૂપણ કરેલ
શ્રી તીર્થકર ચરિત્ર. (ગતાંક પૃષ્ઠ ૮ થી શરૂ.)
P
uru
,I
..
E
OTOBODE
ARBA
તે છે કાલે અને તે સમયે હે ગૌતમ! મેં ત્રીસ વર્ષ સુધી ગ્રહવાસમાં
રહીને માતાપિતા દેવગત થયા પછી એ પ્રમાણે આચારંગના | બીજા શ્રતસ્કંધના પંદરમા ભાવના અધ્યયનને વિષે કહ્યા
પ્રમાણે “માતાપિતા જીવતાં દીક્ષા નહિ લઉ” આ અભિગ્રહ
' પૂર્ણ થયે જાણે સુવર્ણ ત્યાગ કરી, બલને ત્યાગ કરી, ઇત્યાદિ-યાવત્ એક દેવદુષ્ય વસ્ત્રને ગ્રહણ કરી મુંડ-દીક્ષિત થઈને ગૃહસ્થાવાસને ત્યાગ કરી પ્રત્રજ્યાને સ્વીકાર કર્યો. તે વખતે તે ગામ ! હું પહેલા વષને વિષે અમાસ અમાસ: ક્ષમણુ કરતાં અસ્થિગ્રામની નિશ્રાએ પ્રથમ વર્ષાકાલમાં રહેવા માટે આબે, બીજા વર્ષે માસ માસક્ષમણ કરતાં કરતાં અનુક્રમે વિહાર કરતાં, એક ગામથી બીજે ગામ જતાં જ્યાં રાજગૃહ નગર છે, જ્યાં નાલંદાને બાહ્યા ભાગ છે અને જ્યાં તંતુવાય-વણકરની શાલા છે ત્યાં આવ્યું, આવીને યથા એગ્ય અવગ્રહને ગ્રહણ કરી તંતુવાયની શાલાના એક ભાગમાં વર્ષારૂતુમાં રહો. ત્યાર બાદ હે ગૌતમ ! હું પ્રથમ માસક્ષમણને સ્વીકાર કરી વિહાર કરવા લાગે તે સમયે મંખલિપુત્ર ગોશાલક ચિત્રપટ હાથમાં ગ્રહણ કરી મંખપણાવડે-ભિક્ષાચરપણુવડે આત્માને ભાવિત કરતાં અનુક્રમે વિચરતો, યાવત એક ગામથી બીજે ગામ જતે જ્યાં રાજગૃહ નગર છે, જ્યાં નાલંદાને બાહ્ય ભાગ છે અને જ્યાં વણકરની શાલા છે ત્યાં આવ્યું, ત્યાં આવીને તંતુવાયની શાલાના એક ભાગમાં રાચરચીલું મૂકયું. મૂકીને રાજગૃહનગરમાં ઉચ્ચ, નીચ અને મધ્યમ કુળમાં આહારને માટે જતા, યાવત્ બીજે ક્યાંઈ પણ વસતિ નહિ મળતા તે તંતુવાયની શાલાના એક ભાગમાં જ્યાં હું રહેલું હતું ત્યાં વર્ષારતમાં રહેવા માટે આખ્યા. ત્યારબાદ હે ગૌતમ ! હું પ્રથમ માસક્ષમણના પારણાને દિવસે તંતવાયની શાલાથકી બહાર નીકળી નાલંદાના બહારના ભાગનાં મધ્ય ભાગમાં જ્યાં રાજગૃહ નગર છે ત્યાં આવ્યો. રાજગૃહ નગરમાં ઉચ્ચ, નીચ અને મધ્યમ ફળમાં યાવત્ આહાર માટે ફરતાં મેં વિજયનામે ગાથાપતિના ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો. તે વખતે તે વિજયનામે ગાથાપતિએ મને આવતાં જોયે, મને આવતાં જોઈને પ્રસન્ન અને સંતુષ્ટ થઈ તે તુરત આસનથી ઉઠ, ઉઠીને જલદી સિંહાસનથી

Page #6

૧૦૪
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ ઉતરી પાદુકાને ત્યાગ કરી એક સાડીવાળું ઉત્તરાસંગ કરી, અંજલિવડે હાથ જોડી સાત આઠ પગલાં મારી સામે આવ્યું. મારી સામે આવીને મને ત્રણવાર પ્રદક્ષિણ કરી, વંદન અને નમસ્કાર કર્યો, વંદન અને નમસ્કાર કરી “મને પુષ્કળ
અશન, પાન, ખાદિમ, અને સ્વાદિમ આહારથી પ્રતિભાભીશ-સત્કારીશ ”—એમ વિચારી તે સંતુષ્ટ થા, પ્રતિલાભતાં પણ સંતુષ્ટ થયો. પ્રતિલાળ્યા બાદ પણ સંતુષ્ટ થયો અને ત્યાર પછી તે વિજય ગાથાપતિએ દ્રવ્યની શુદ્ધિથી, દાયકની શુદ્ધિથી, અને પાત્રની શુદ્ધિથી તથા ત્રિવિધ-મન, વચન, કાયાની શુદ્ધિથી અને ત્રિકરણ શુદ્ધિથી દાનવડે મને પ્રતિલાભવાથી દેવનું આયુષ્ય બાંધ્યું, સંસાર અલ૫ કર્યો અને તેના ઘરમાં પાંચ દિવ્ય પ્રગટ થયાં. તે આ પ્રમાણે-(૧) વસુધારાની વૃષ્ટિ (૨) પાંચ વર્ષના પુષ્પોની વૃષ્ટિ (૩) દવજારૂપ વસ્ત્રની વૃષ્ટિ (૪) દેવદુંદુભિનું વાગવું અને (૫) આકાશને વિષે “ આશ્ચર્યકારી દાન આશ્ચર્યકારી દાન ” એવી ઉદ્યોષણ. ત્યારબાદ રાજગૃહ નગરમાં ગંગાટકત્રિકમાર્ગ યાવતું રાજમાર્ગમાં ઘણું માણસે પરસ્પર એમ કહે છે, યાવત એવી પ્રરૂપણ કરે છે કે “ હે દેવાનુપ્રિય ! વિજયગાથાપતિ ધન્ય છે, હે દેવાનુપ્રિય ! વિજય ગાથાપતિ કૃતાર્થ છે, હે દેવાનુપ્રિય ! વિજયગાથાપતિ પુણ્યશાળી છે, હે દેવાનુપ્રિય ! વિજયગાથાપતિ કૃતલક્ષણ છે. હે દેવાનુપ્રિય ! વિજયગાથાપતિના ઉભય લોક સાર્થક છે અને વિજયગાથા પતિનું મનુષ્ય સંબંધી જન્મ અને જીવિતનું ફળ પ્રશંસનીય છે, જેના ઘરને વિષે તેવા પ્રકારના સાધુ-ઉત્તમ અને સૌમ્ય આકારવાળા-શ્રમણને પ્રતિલાભવાથી આ પાંચ દિવ્ય પ્રગટ થયા (૧) વસુધારાની વૃષ્ટિ, યાવત (૫) “આશ્ચર્યકારી દાન આશ્ચર્યકારી દાન ”-એવી ઉદ્યોપણ તે માટે તે ધન્ય છે. કૃતાર્થ છે, કૃતપુણ્ય છે. કૃતલક્ષણ છે અને તેના અને લોક સાર્થક છે, તેમજ વિજયગૃહપતિનું મનુષ્ય સંબધી જન્મ અને જીવિતનું ફળ પ્રશંસનીય છે ” ત્યાર બાદ તે મંખલીપુત્ર ગોશાલક ઘણા માણસે પાસેથી આ વાત સાંભળી અવધારી જેને સંશય અને કુતૂહલ ઉત્પન્ન થયા છે એ તે વિજયગૃહપતિના ઘેર આવ્યું, આવીને તેણે વિજયગૃહપતિના ઘરને વિષે વર્ષેલી વસુધારા, નીચે પડેલા પાંચ વર્ણોના પુષ્પ તથા ઘરથી બહાર નીકળતાં મને અને વિજયગૃહપતિને જોયા; જેઈને પ્રસન્ન અને સંતુષ્ટ થઈ તે ગોશાલક
જ્યાં હું હતો ત્યાં આવ્યા, ત્યાં આવીને મને ત્રણવાર પ્રદક્ષિણા કરી, વંદન અને નમસ્કાર કરી તેણે આ પ્રમાણે કહ્યું. હે ભગવન! તમે મારા ધર્માચાર્ય છે અને હું તમારો ધર્મશિષ્ય છું. તે વખતે હે ગૌતમ ! મેં મંખલિપુત્ર ગૌશાલકની આ વાતને આદર ન કર્યો, તેમ સ્વીકાર ન કર્યો, પરંતુ હું મૌન રહ્યો, ત્યારબાદ હે ગૌતમ ! હું રાજગૃહ નગરથકી નીકળી નાલંદાના બહારના મધ્ય ભાગમાં થઈ
જ્યાં તંતુવાયની શાલા છે ત્યાં આવ્યો, ત્યાં આવી બીજા માસક્ષમણને સ્વીકાર કરી વિહરવા લાગ્યું. ત્યાર પછી તે ગૌતમ ! બીજા માસક્ષમણના પારણને

Page #7

શ્રી તીર્થકર ચરિત્ર.
૧૦૫ વિષે તંતુવાયની શાલાથી નીકળી નાલંદાના મધ્યભાગમાં થઈ જ્યાં રાજગૃહ નગર છે ત્યાં યાવત-ભિક્ષા માટે જતાં આનંદગૃહપતિના ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો. ત્યારબાદ તે આનંદગ્રહપતિ મને આવતે જોઈ ઇત્યાદિ બધે વૃતાંત વિજયગૃહપતિની પેઠે ( સૂ. ૩ ) જાણુ; પરન્તુ એટલું વિશેષ છે કે “ મને અનેક પ્રકારની ભજન વિધિથી પ્રતિલાશીશ”—એમ વિચારી તે આનંદ ગૃહપતિ સંતુષ્ટ થા ઈત્યાદિ. બાકીનું વૃતાન્ત પૂર્વે કહ્યા પ્રમાણે જાણવું, યાવ-હું ત્રીજા માસક્ષમણુને સ્વીકાર કરી વિહરવા લાગ્યા. ત્યારબાદ હે ગૌતમ ! મેં ત્રીજા માસક્ષમણના પારણને વિષે તંતુવાયની શાલાથી બહાર નીકળી યાવત્ ભિક્ષાએ જતાં અનન્દગૃહપતિના ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો. ત્યારબાદ તે અનન્દ ગ્રહપતિએ-ઇત્યાદિ સર્વ વૃતાન્ત વિજયગૃહપતિની પેઠે ( સૂ૦ ૩) જાણુ, પરન્તુ એટલું વિશેષ છે કે તેણે મને સર્વ કામના ગુણયુકત ભજનવડે પ્રતિલા. બાકીનું બધું પૂર્વ પ્રમાણે જાણવું. ત્યાર પછી હું ચેથા માસક્ષમણનો સ્વીકાર કરી વિહરવા લાગ્યા. હવે તે નાલંદાના બહારના ભાગથી થોડે દૂર એક કેલ્લાક નામે સન્નિવેશ હતો. અહી સન્નિવેશનું વર્ણન જાણવું. તે કેટલાક સન્નિવેશને વિષે બહલ નામે બ્રાહ્મણ વસંત હતે તે ધનિક, યાવત-કોઈથી પરાભવ ન પામે તે હતો. તે રૂદ-ઈત્યાદિ બ્રાહ્મણોના શાસ્ત્ર તથા રીત-રીવાજમાં કુશળ હતો. ત્યારબાદ તે બહલ નામે બ્રાહ્મણે કાતિક ચાતુર્માસની પ્રતિપદાને વિષે પુષ્કળ મધુ-ખાંડ અને ઘી-સંયુકત પરમાન્નક્ષીરવડે બ્રાહણેને જમાડયા. તે વખતે હે ગૌતમ! હું ચોથા માસક્ષમણુના પારણુને વિષે તંતુવાયની શાલાથી નીકળી નાલંદાના બહારના મધ્યભાગમાં થઈ
જ્યાં કેટલાક નામે સન્નિવેશ હતો ત્યાં આવ્યા. ત્યાં આવી કલાક સંન્નિવેશને વિષે ઉચ્ચ-નીચ અને મધ્યમ કુળમાં યાવત ભિક્ષાચર્યાએ જતાં મેં બહુલ બ્રાહ્મણના ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો, ત્યારપછી તે બહુલ બ્રાહ્મણે મને આવતાં જે. ઇત્યાદિ પૂર્વ પ્રમાણે કહેવું. યાવત મને મધુ અને વૃત સંયુકત પરમાનવડે પ્રતિલાલીશ ' એમ ધારી તે સંતુષ્ટ થયે. બાકી બધું વિજયગૃહપતિની પેઠે ( સૂ૦ ૩ ) જાણવું યાવ-બહુલ બ્રાહ્મણ ધન્ય છે.
( ચાલુ )

Page #8

૧૦૬
થી આત્માનંદ પ્રકાશ
ॐ द्रव्य गुण पर्याय-विवरण* O 03030303000020
(ગતાંક પૃષ્ટ ૮૪ થી શરૂ.) દિગંબરે ગુણને શક્તિરૂપે માને છે તેમ દ્રવ્ય અને ગુણુપર્યાયનું કારણ ગુણ માને છે તે વ્યાજબી નથી. આની સાબીતીમાં તેઓ કથે છે કે દ્રવ્ય અને દ્રવ્યપર્યાયે જે નર-નારકાદિક તેમાં અન્યથાભાવ છે પરંતુ ગુણમાં અન્યથા ભાવ નથી પણ તે રૂપાંતરથી સ્થિતિ રૂપે છે. દાખલા તરીકે શ્રુતાદિક અને ભવસ્થ સિદ્ધાદિને કેવળજ્ઞાન વિશેષ. વળી આજે દ્રવ્ય ગુણ છે તે પિતા પોતાના સ્વભાવથી શાશ્વત છે અને પર્યાયથી અશાશ્વત છે. આ પ્રમાણે દિગંબરોની જે માન્યતા છે તે સાચી નથી.
ઉત્તર–આ દિગંબરોની માન્યતા બરાબર નથી. કારણ કે પર્યાયથી ગુણ ભિન્ન નથી. પરંતુ પર્યાય તેજ ગુણ છે. જેવી રીતે ક્રમભાવપણું પર્યાયનું લક્ષણ છે તેવી રીતે એકને અનેક કરવું તે પર્યાયનું બીજું લક્ષણ છે, પરંતુ દ્રવ્ય તે હમેશાં એકજ રૂપે રહે છે. અને તેના જ્ઞાન દર્શનાદિક જે ભેદ થાય છે તે પણ પર્યાય છે. પરંતુ ગુણ ભેદ કરવાવાળો નથી. ભગવંતની દેશના પણ દ્રવ્ય પર્યાયની છે પણ ગુણ પર્યાયમાં દેશના નથી.
શંકા –જે ગુણ પર્યાયથી ભિન્ન નથી તે પછી દ્રવ્ય, ગુણ અને પર્યાય એમ ત્રણ નામ જુદાં કેમ કહ્યાં છે ?
ઉત્તર:–આ જે ભેદ કહ્યા છે તે નયની અપેક્ષાથી કહ્યા છે. તેને વિવક્ષા કહે છે. જેવી રીતે “ તેલની ધારા” એ વાક્યમાં તેલથી ધારા જુદી છે પરંતુ પર્યાયપણે તેલ ને ધારા જુદી નથી. તેવી રીતે સહભાવી એટલે સાથે રહેનારા જે ગુણ અને ક્રમભાવી એટલે ક્રમથી થનારા જે પર્યાય તેને ભેદ વિવક્ષાથી છે. પરંતુ પરમાર્થષ્ટિથી જોઈશું તો તેમાં કંઈ ભેદ નથી અને જે ભેદ ઉપચારથી માનવામાં આવ્યું હોય તેને યથાર્થ રીતે ભિન્નરૂપ કેવી રીતે કહી શકાય. ગુણ છે તે ઉપચારથી છે. દાખલા તરીકે ગાય દુઝે છે એમ કહેવાય છે પરંતુ ખરું જોતાં ગાય દૂઝતી નથી, પરંતુ દૂઝવાપણું ગાયમાં ઉપચારથી છે; પરંતુ યથાર્થ પણે નથી. તેવી રીતે ઉપચારથી પ્રાપ્ત થએલા ગુણ શકિતને ધારણ કરતા નથી. ગુણ એ પર્યાયથી ભિન્ન નથી અને જે તેમ હોત તો શાસ્ત્રાકારે દ્વવ્યાર્થિક અને પર્યાયાર્થિક નયની સાથે ગુણાર્થિક નય પણ કહ્યા હતા. વળી જે ગુણ શબ્દ છે તે ગણિત શાસ્ત્ર વિષે છે, પણ ગુણથી

Page #9

દ્રવ્ય ગુણ પર્યાય-વિવરણ.
૧૦૭
નયવાચી નથી. વળી રૂપાદિને શાસ્ત્રમાં ગુણુ કહ્યા નથી પણ વણુ પર્યાય, ગંધપર્યાય આદિ પર્યાય કહ્યા છે. માટે સારાંશમાં સમજવાનું કે ગુણ તે પર્યાયથી ભિન્ન નથી તેથી તેને દ્રશ્યની પેઠે તિરૂપે કહી શકાય નહિ. અને જો તેમ માનવામાં આવે અને ગુણને પર્યાયનું ઉપાદાન કારણ માનવામાં આવે તાપછી દ્રવ્યની જરૂર શી ? અને દ્રવ્યનુ કાર્ય જો ગુણુથી થઇ શકે તેમ હાય તાપછી ગુણ અને પર્યાય એવા એ પદાર્થો જ શાસ્ત્રમાં હાવા જોઇએ, પરંતુ તેમ નથી.
શકા સમાધાનઃ-કાઇ એવી શકા કરે કે દ્રવ્યપર્યાય અને ગુણુપર્યાય એમ અને કાર્ય જુદા જુદા રૂપનાં છે તે તે પણ યથાર્થ નથી; કારણ કે કારણની કલ્પનાના કાર્યમાં ઉપચાર કરી શકાય છે અને તેથી કરીને કાર્ય માં કારણુ શબ્દના પ્રવેશ થઇ શકે છે અને કારણભેદે કાર્ય ભેદ સિદ્ધ થાય છે; તેમજ કા ભેદ સિદ્ધ થયા હાય તેા કારણભેદ પણ સિદ્ધ થાય છે. આથી અન્યા ન્યાશ્રય ” નામના દોષ લાગે છે. ગુણુપર્યાય જે કહેવાય છે તે તેા ગુણની જ રિગ્રામરૂપ કલ્પના છે; કારણકે કલ્પના માત્રથીજ પર્યાયથી ગુણુના ભેદના સંભવ છે પણ પરમાર્થ દ્રષ્ટિથી વિચાર કરતાં ગુણુના પર્યાયથી ભેદ છેજ નહિ; એટલુ જ નહિં પર ંતુ દ્રવ્ય ગુણ અને પર્યાય એ ત્રણ નામ કહેવાય છે તે માત્ર ભેદોપચારથી જ કહેવાય છે. આથી એ ભાવાર્થ સિદ્ધ થાય છે કે પર્યાયની સિદ્ધિ થવાથી અને ગુણ તેા માત્ર કલ્પનારૂપ જણાવાથી એમ નકકી થયુ કે દ્રવ્ય એક જ છે. અને ગુણ પર્યાય અનેક છે તેમજ દ્રવ્યગુણ અને પર્યાયની પરસ્પર કલ્પિત સ્વરૂપથી ભેદની ભાવના કરવી જોઇએ.
દ્રવ્યથી ગુણ પર્યાય ભિન્ન પણ છે.
દ્રવ્યથી ગુણ પર્યાય ભન્ન પણ છે. દાખલા તરીકે ઘટમાં જે દ્રવ્યરૂપ પદાર્થ છે તે આધાર છે અને રૂપ, રસ, નીલ આદિ જે પર્યાયે છેતે આધેય છે. વળી જે દ્રવ્ય છે તે અનેક ઇંદ્રિય ગ્રાહ્ય છે અને ગુણુપર્યાય એકેન્દ્રિય ગ્રાહ્ય છે. દ્રવ્યની સાથે જે ગુણા રહે છે તે સહભાવી છે, અને ક્રમે ક્રમે થનારા જે પોંચા છે તે ક્રમ ભાવી છે. આત્મદ્રવ્યમાં ગુણુ અને પર્યાય ઘટાવતાં આત્માની વિજ્ઞાન વ્યકિતની શકિત તે આત્માને સહભાવી ગુણ છે અને આત્માના સુખ, દુ:ખ, હર્ષ, શાકાદિ ક્રમભાવી પર્યાય કહેવાય છે.
દ્રવ્ય ગુણ પર્યાયના ભેદ
વળી દ્રવ્ય ગુણ પર્યાયના (૧) સંજ્ઞા (૨) સંખ્યા અને (૩) લક્ષણ એમ ત્રણ ભેદ માલમ પડે છે. દાખલા તરીકે સંજ્ઞા એટલે પદાર્થ, ગુણ અને પર્યાયનાં નામ ઇત્યાદિ, સંખ્યા એટલે ગુણુપર્યાય પણ અનેક છે, જીવ, અજીવ વિગેરે નવ તત્વા છે તે. લક્ષણ એટલે લક્ષ્ય પદા.

Page #10

૧૦૮
શ્રી આત્માનઃ પ્રકાશ.
દ્રવ્યથી ગુણુપર્યાય અભેદ છે.
વળી દ્રવ્યથી ગુણ પર્યાય અભેદ છે. જો તેમ ન માનવામાં આવે તે અન્ય વસ્થાના પ્રસંગ પ્રાપ્ત થાય, દાખલા તરીકે જીવ દ્રવ્યના જ્ઞાનાદિ ગુણ છે અને પુદ્દગલના રૂપાદિ ગુણ છે. હવે જો દ્રવ્યથી ગુણ્ પરસ્પર ભિન્ન હોય તે જેમ પુદ્ગલ ને જીવ એકબીજાથી જુદા છે તેમ જીવ દ્રવ્યના ગુણપર્યાય અને પુર્દૂગલ દ્રવ્યના ગુણપર્યાય પુદ્દગલ દ્રવ્યથી છુટા થશે અને ગુણુ અને ગુણીના પરસ્પરના સબંધ રહેશે નહિ. આથી શાસ્ર વ્યવસ્થાના લેપ થઇ જશે; વળી જે સેાનું છે તે કુંડળ વિગેરે આભૂષણરૂપને પ્રાપ્ત કરે છે ત્યારે તે સુવર્ણ નુ. કું ડળ એવુ નામ પડે છે પણ તેમાં દ્રવ્ય તે સુવર્ણ જ છે. વળી જે ઘટ છે તે પ્રથમ શ્યામ હાય છે પછી જ્યારે પાકે ત્યારે રકતાદિ ભાવ થાય છે. ત્યાં પણ તે રકતાદિ પણાથી જુદા થતા નથી. આથી કહેવાનુ તાત્પર્ય છે તે એ કે વના અને ગુણના ભેદ થવા છતાં મૂળ દ્રવ્યના ભેદ થઈ શકતા નથી. આથી પણ જો કે દ્રવ્ય, ગુણુ અને પર્યાયનાં નામ જુદાં જુદાં છે છતાં તે અભિન્ન છે એમ સિદ્ધ થાય છે; વળી જો અભેદ ન માનવામાં આવે તો ખીજો પણ ખાધે દેખાય છે. દાખલા તરીકે દ્રવ્યમાં મધ અને દેશની ભિન્નતા માનીએ તો મધમાં ખમણી ગુરૂતા થવી જોઇએ; પરંતુ આમાં તેમ દેખાતુ નથી. દાખલા તરીકે સેા તંતુથી અનેલા વસમાં જેટલેા ભાર હાય છે તેટલેાજ ભાર સા તતુ જીંદા હૈાય ત્યારે પણ હાય છે. હવે જો ત ંતુ અને વસ્ત્રને અભેદ માનીએ તા તેનું વજ્ર રૂપે થવાથી વસ્ત્રમાં ખમા બેાજ થઇ જવા જોઇએ, પણ તેમ થતુ નથી. વળી દ્રવ્યના વ્યવસ્થા સહિત જે વ્યવહાર થઇ શકે છે તે ગુણ અને પર્યાયના અભે પણાને લઈને જ થઈ શકે છે અને જો તેમ ન હેાય તે ગુણુપર્યાયથી રહિત જીવ દ્રવ્યને દેવ, મનુષ્ય એવા વિશેષ નામ કેવી રીતે આપી શકત ? તેથી કરીને દ્રવ્ય, ગુણુ અને પર્યાય એવા પણ નામ છે; પરંતુ મૂળ સ્વભાવે તેએમાં એકપણાના જ વ્યવહાર છે. કારણ કે પરિણતિ એકરૂપે છે. દાખલા તરીકે આત્મદ્રવ્યના જ્ઞાનાદિ ગુણુ પરિણામ છે. તેમાં આત્માને જ્ઞાનાદ્ઘિ ગુણુ સહિત વ્યવહાર છે. અને પર્યાયમાં પણ દ્રવ્ય યુક્ત પર્યાયના વ્યવહાર છે, માટે ત્રણના એકજ પ્રકાર છે. જેવી રીતે રત્ન, તેની કાંતિ અને જવર નાશ કરવાના ગુણુ એ ત્રણે પરિણામમાં એકરૂપે છે. તેવી રીતે દ્રવ્ય, ગુણ અને પર્યાય એક રૂપ છે, અર્થાત્ પરિણતિમાં એકરૂપ હાવાથી દ્રબ્યાદિ ત્રણે એક પ્રકારવાળા છે. વળી ઘર એ ભિન્ન દ્રવ્યના એટલે જુદા જુઢ્ઢા પાષાણુ, કાષ્ટ, જળ વિગેરે ઘણા દ્રવ્યનુ અનેલું છે છતાં તેને એક ઘર એમ કહેા છે. તા પછી એક દ્રવ્યમાં દ્રવ્ય ગુણુ પર્યાયના અભેદ છે તેની પૂર્ણ ખાત્રી થાય છે. વળી જો તે અભેદ ના સ્વીકારવામાં આવે તે સસલાના શીંગડાંની પેઠે કા` કેવી રીતે થાય ? સખખ કે દ્રવ્ય ગુણ પર્યાયના ભેદ માનવામાં આવે તે કાર્ય-કારણના પણ ભેદ હાવા જોઇએ અને કાર્ય કારણું અરસ્પરસ જુદા હાય તા સ્મૃતિકાર્ત્તિથી ઘટાદિ કાર્ય કેવી રીતે થઇ શકે ?

Page #11

શાસનરસિક શુદ્ધ મુનિઓ કેવા હોય?
૧૦૦ તીભાવ આવિર્ભાવ કાર્યના નિયામકે. વળી કાર્યના નિયામકે તિભાવ અને આવિર્ભાવ પણ મનાય છે અને આવિર્ભાવને સત અસત્ વિકલ્પથી દૂષણ પણ લાગતું નથી. તિભાવને આવિભંવને અનુસરીને પર્યાયની કલ્પના કરવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે ઘરરૂપ કાર્ય નહિ દેખાવાથી મૃતિકાના પિંડમાંથી ઘટની જે શકિત રહેલી છે તે સામાન્ય શકિત છે. કુંભકાર, ચાક, દંડ વિગેરે કારણેના સમૂહથી રકતાદિ ગુણ અને પૃથુ, નીચલે ભાગ શ્રીવત્વાદિ પર્યાયરૂપ પ્રગટ થાય છે અને ત્યારે ઘટરૂપ કાર્યને વ્યવહાર થ. એવી રીતે કારણમાં કાર્યનો ઉપચાર સમજવો. આથી તિભાવ અને આવિર્ભાવ એ કાર્યના નિયામકે છે તે સિદ્ધ થાય છે.
(અતીત એટલે ભૂતપદાર્થના જ્ઞાન સંબંધમાં નિયાયિકનું શું માનવું છે તે તથા તે પછીને વિષય હવે પછીના અંકમાં આવશે.) લેખક, પાલીતાણા.
શંકરલાલ ડી. કાપડીઆ તા. ૨૩-૯-૩૦ ઈ
સુપ્રિ. ગુરૂકુળ. 图5555555555555 $ શાસનરસિક શદ્ધ માનઓ કેવા હોય ? 545555555555BBS
લેર સગુણાનુરાગી મુનિશ્રી કરવિજયજી મહારાજ (૧) મુનિઓ પરીસહ (અનુકુળ કે પ્રતિકુળ બંને) ને જીતવા સમર્થ હેય છે. કર્મને ક્ષય કરવા શકિતમાન હોય છે, જ્ઞાન-ધ્યાન અને તારૂપી અલંકારવડે સુશોભિત હોય છે તથા શુદ્ધ આચારમાં તત્પર હોય છે. (૨) તેમનું મન શાન્ત હોય છે, તેમની દષ્ટિ સામ્યસર્વ પ્રાણુઓ ઉપર સમાનતાવાળી હોય છે, તેમની ઈન્દ્રિયે નિર્વિકારી હોય છે. તેઓ સર્વ જગજીનું શુભ ઈચ્છે છે, તેમને મેહ શાન્ત થયેલ હોય છે, તેઓએ કામ અને કોધનો સર્વથા નાશ કરેલો હોય છે, તેમની કેાઈ નિંદા કરે કે પ્રશંસા કરે તે તે બંને ઉપર તેઓ સમદષ્ટિવાળા હોય છે, તેઓ મેરૂપર્વત જેવા ધીર હોય છે, પિતાના શરીર ઉપર પણ નિસ્પૃહ હોય છે, તેઓએ ઇન્દ્રિય ક્રોધ લોભ અને ભયરૂપી શત્રુઓનો પરાભવ કરેલ હોય છે, તેઓ રાગદ્વેષથી રહિત હોય છે, એક સિદ્ધિરૂપી સ્ત્રીના સંગમની જ લાલસાવાળા હોય છે, નિરંતર જ્ઞાનને અભ્યાસ કરવામાં તત્પર હોય છે અને તેઓ નિરંતર પ્રશમરસમાં જ મગ્ન થયેલા હોય છે. આવા ઉત્તમ આદર્શ સાધુને દુર્લભ સમાગમ પામીને જે ભાગ્યવંત જ તેને દ્રવ્યભાવથી લાભ લઈ શકે છે તે સભાગી જીવનું જીવિત સફળ થઈ શકે છે. (૩) એવા ઉત્તમ આદર્શ સાધુઓનું જીવન અનુકરણ કરવા લાયક હાઈ પ્રશંસા લાયક છે. ઇતિશમ.

Page #12

૧૦
શ્રી આત્માનં પ્રકાશ.
જ્ઞાતિ અને તેનો ઉદય. #FFFFFFFFFFFFF
( ગતાંક પૃષ્ટ ૮૯ થી શરૂ )
ષ્ટ્રિય ચળવળ જ્ઞાતિમંડળે ઉપર પણ ઘણું અસર કરી છે. તેવા મંડળેએ દેશસેવાના કાર્યોમાં ઘણે સારો હિસ્સો કેટલીક
જગ્યાએ આપેલો આપણે સાંભળ્યો છેમુંબાઈની ભાટિયા
લીક વેલંટીયરકેરે હોમરૂલ કેર સાથે જોડાઈ ઘણું દેશસેવા કરી છે એ જાણીતી બીના છે. આ રીતે જ્ઞાતિ દ્વારા પણ દેશ હિતનાં કાર્યો થઈ શકશે એ આપણે વિસ્તારથી ઉપર જઈ ગયા છીએ.
એ તો સર્વ વિદિત છે કે દેશની આબાદી વધારવામાં અને બીજા દેશની સરખામણીમાં ઉભા રહેવાને કેળવાયેલાઓનો ભાગ ઘણું મટે છે. હિંદુ
સ્થાનની રાત્ર્યિ ચળવળમાં અને સમાજ સુધારણમાં કેળવાયેલાઓની તેઓએ ઘણો સારો દેખાવ કર્યો છે. આપણા દેશમાં આંગ્લ જ્ઞાતિ પ્રત્યે કરજ કેળવણીને લીધે સ્વતંત્રતાના અને પાશ્ચાત્ય સુધારાના
- ઘણા વિચારો દાખલ થયા છે. અંગ્રેજી ભાષાનું સાહિત્ય વાંચ્યા પછી બીનજરૂરી અને ગેરવાજબી રીતરિવાજે ભણેલાએ સહન કરતાં કચવાટ કરે એ બનવાજોગ છે. આપણું જુના વિચાર વાળાઓને તેઓએ નવા ફેરફરોની દિશા બતાવી તેમની સાથે રહી કાર્ય કરવું જોઈએ. ઉતાવળીયા પગલાં લેતાં અચકાવું જોઈએ અને વડીલોને માન આપી તેમનું મન રાજી રાખવા બનતા પ્રયત્ન કરે જોઈએ. આમ છતાં જે આધુનિક જમાના પ્રમાણે ફેરફાર કરવાની ખરેખરી અગત્ય હાય તો મક્કમપણે સંગ્રામ ચલાવી પોતે દુઃખ વેઠીને પણ સુધારાને વિચારને આગળ વધારવા પોતાથી બનતું કરવું જોઈએ. આથી એમ કહેવાનું નથી કે તેમની સાથે સામાજીક બંડ ઉઠાવવું પણ હૃદયની શુદ્ધ નિષ્ટથી, પવિત્ર ભાવનાથી અને પારમાર્થિક બુદ્ધિથી યાજાયેલા સુધારાઓ કરવામાં છેવટે તેઓ ફાવશે એ નક્કી છે. વળી દરેક બાબતમાં ફેરફાર કરવા જતાં લોકે ટીકા કરશે એટલું જ નહીં પણ નિંદા કરી તેમને ઉતારી પાડવા મથશે. કેળવાયેલાઓએ જ્ઞાતિબંધુઓને શાંતિથી પોતાના મુદ્દાઓ દરેક રીતે સાબીત કરી તેની તુલના કરવાનું તેમને સોંપી તેમના વિચાર ફેરવાય તેટલીવાર રોગ્ય સમય રાહ જોવી અને કેટલેક અંશે તે તે જોવાઈ ગઈ છે. પછી તે

Page #13

જ્ઞાતિ અને તેનો ઉદય.
હિંમતથી અમ્રક સંખ્યામાં એકઠા મળી સુધારાને ઝંડો લઈ નીકળી પડવું. કેટલાએક કેળવાયેલાઓ જ્ઞાતિ પ્રત્યે બેદરકારો બતાવતા હોય એમ જણાય છે અને કૌટુંબીક ભાવનાને અમુક અંશે અનાદર કરતા હોય માલુમ પડે છે. તેમને યાદ રાખવું જરૂરનું છે કે જ્યાં સુધી દેશને ઘણે ભાગ તેમના જે કેળવાયેલ નથી ત્યાં સુધી તેમના વિચારને ઓછી સમ્મત થવાના; પણ તે તરફ કાળજી રાખી પોતેજ સારાસારને વિચાર કરી ગ્ય પ્રવૃતિમાં ઝંપલાવું વાજબી છે. તેઓ ખરા દીલ થી ધારે તો જ્ઞાતિ માટે કાંઈને કાંઈ કરી શકે. કેટલીક જ્ઞાતિઓની કલબ તેની જ આગેવાન અને દેખરેખ હેઠળ ચાલે છે એ આપણે અનુભવથી જોઈ શકીએ છીએ.
એટલે જ્ઞાતિમાં કેળવણીને પ્રચાર વધારે તેટલી જ્ઞાતિ આગળ વધેલી ગણી શકાય. ક્ષત્રિય અને નાગરની નાતમાં કેળવણીનો બહોળે પ્રચાર
થયેલ હોવાથી તે જ્ઞાતિઓ આચાર વિચારમાં ઘણે દરજે જ્ઞાતિ ઉદય માટે આગળ વધેલી આપણે જોઈએ છીએ. કેળવણીથી થતા લાભ કેળવષ્ણુની જરૂર. વિષે હાલના જમાનાને કાંઇ જણાવવાનું રહેતું નથી. દરેક
જણ એતો સ્વીકારે છે કે કેળવણીથી બુદ્ધિનો વિકાસ થાય છે. માનસિક ખીલવણી થાય છે વિચારશકિત પ્રદિપ્ત થાય છે. જ્ઞાનની ઝબકદાર રોશની જ્યાં જ્યાં પ્રકાશ કરી રહે છે ત્યાં ત્યાં ઉદાર ભાવનાઓ અને પવિત્ર ચારિત્રની ખીલવણ થઈ શકે છે. કેળવણથી જ્ઞાતિનો ઉદય થયેલે આપણે કેટલીક જ્ઞાતિમાં જોઈએ છીએ અને કેટલીક નાતેમાં તે પરણવા માટેનું પ્રમાણપત્ર લેખાય છે. કેળવણુથી સ્વહિત અને પરહિતની વાતો સમજી શકાય છે અને તેથી નિ:સ્વાર્થ પોપકારી કાર્યો કરવામાં જીવનની સાકલ્યતા ગણાય છે. પશ્ચિમના દેશોમાં કેળવણીને લીધે ઘણી મોટી હેરત પમાડે તેવી શ થઈ છે, અને એથી લેકોને મજશેખ અને એશ-આરામના સાધને વધી પડયા છે. સગવડ અને સુઘડતામાં આપજનક વધારો થયો છે. કેળવણી ઘણા પ્રકારની છે અને કઈ કેળવણીથી ખાસ કરીને જ્ઞાતિ ઉદય થઈ શકે તે આપણે હવે તપાસીશું.
કેળવણીના ફાયદાઓ વિષે જેમ મતભેદ દિવસે દિવસે ઓછો થતો જાય છે તેમ તેમ કેળવણીના પ્રકાર માટે મતભેદ વધતું જાય છે. હાલ આપણને
મળતી આંગ્લકેળવણીથી આપણે દંભી અને વધુ ખર્ચાળ ક્યા પ્રકારની બન્યા છીએ અને આપણી જરૂરીયાતમાં ઘણું વધારે થયે કેળવણી ઉત્તમ છે અને તે કેળવણું પ્રાપ્ત કરવામાં પડતી મુશ્કેલીઓને લીધે
આપણું શારીરિક બળ કમી થયું છે. તે ઘણુ મંધી અને કઠીન થતી જાય છે. આ કારણસર આપણે કેળવણીની પદ્ધતિમાં ઘણે મોટે ફેરફાર કરવા આપણું આગેવાનો પ્રયાસ કરે છે. પ્રજાકીય કેળવણીમાં માતૃભાષાને અગત્યનું સ્થાન આપવાની ગેઠવણ થાય છે. કેળવણીના સંબંધમાં જ્ઞાતિ કાંઈ

Page #14

૧૧૨
શ્રી આમાનંદ પ્રકારા,
વિશેષ કરી શકે તેમ નથી. તે તો ફકત મુખ્ય આગેવાની સૂચના અને પદ્ધતિ પ્રમાણે અને સરકારી કેળવણીની પદ્ધતિ અનુસાર કાંઈ કરી શકે. લડાઈને લીધે ઘણા દેશોમાં કેળવણી સંબંધી વિચારો બદલાયા છે. મુંબાઈ યુનીવરસીટીના ચેન્સેલર નામદાર લડવીલીંડન સાહેબે સને ૧૯૧૫ માં તેમના ભાષણમાં જણાવ્યું હતું કે: “મિટનના ઉમદા શબ્દોમાં જે કેળવણી, એ કારણસર, મનુષ્યને સુલેહના અને યુદ્ધના તેના બધા ખાનગી અને જાહેર બંને કાર્યો, વાજબીપણે કનેહ અને ઉમરાવ દીલથી અદા કરવાને ગ્ય બનાવે છે તેને હું સંપૂર્ણ અને ઉદાર કેવાવ કહું છું.” જે કેળવણમાં મનુષ્યની અને નાગરિકની બધી ફરજો અને જવાબદારીઓ અદા કરવાને મનુષ્યને લાયક બનાવવાનું, તેના પિતાના અને ઇતર ફાયદા સારૂ તેની ઉત્તમ માનસિક શકિતઓ ખીલવવાનું અને કુદરત અને સમાજ જે સાધને તેની સન્મુખ રજુ કરે તેને તેની શકિત અનુસાર લાભ લેવાનું ન જાતું હોય તે કેળવણીના નામને લાયક નથી.”
કેળવણું ઉપર બતાવી તે સામાન્ય પ્રકારની છે અને તેથી જ ઘણી વાર કહે વામાં આવે છે કે ભણ્યા પણ ગણ્યા નહીં. ભણેલા કરતાં ગણેલો ઘણીવાર ચડી જાય છે. આપણને વ્યવહારિક કેળવણીની જરૂરિયાત હવે વિશેષ કરીને દેખાય છે. યુનીવર્સીટીમાંથી નીકળતા એકજ પ્રકારના વિદ્યાથીઓ તેમના ભાવિ જીવનમાં ઘણીવાર ફાંફાં મારે છે, માટે જુદા જુદા ઔદ્યોગિક વિષનું જ્ઞાન અને શિક્ષણ આપનારી કેળવણી દાખલ કરવી જોઈએ-તે બાજુ આપણું લોકેએ ઢળવું જોઈએ. આ વિષયને જ્ઞાતિ સાથે ઓછું લાગતું વળગતું હોવાને લીધે બહુ વિસ્તારથી ચર્ચો નથી, કારણ કે તેની પદ્ધતિમાં જ્ઞાતિની સત્તા બીલકુલ નથી અગરતે નહીં જેવી છે. પણ જ્ઞાતિ એટલું તો કરી શકે કે ઔદ્યોગિક અને વ્યવહારિક કેળવણીના જુદા જુદા પ્રકાર સંબંધીની યોગ્ય સૂચનાઓ અને ખબર આપી શકે.
કેટલીક નાતેએ જ્ઞાતિના વિદ્યાર્થીઓને કેળવણી આપવાના સ્તુત્ય પ્રયાસ કર્યા છે અને તેને માટે ફંડ એકઠું કરી તેના વ્યાજમાંથી તેમને નિશાળમાં
ચાલતી ચોપડીઓ, ફી અને સ્કોલરશીપના રૂપમાં મદદ કરજ્ઞાતિ મારફતે વામાં આવે છે, એથી સાધનના અભાવે અટકી પડતા વિદ્યા કેળવણીને પ્રચાર. થઓને તેમને અભ્યાસ જારી રાખવાને સહાય મળે છે અને
કેળવણીનો પ્રચાર પણ હેળા પાયા પર થાય છે. વેપાર ઉદ્યોગની કેળવણમાં હજુ સુધી કઈ નાતે ખાસ બેઠવણ કરી મદદ કર્યાનું જાણુમાં નથી અને તેનું કારણ એ છે કે તેમાં મોટા ભંડોળની જરૂર છે. જ્ઞાતિ ફંડમાંથી અમુક સરતે જે “ લેન ' આપી નાણાં ધીરવામાં આવે તે પરદેશ જઈ જરૂરી કેળવણી પ્રાપ્ત કરવાને શકિતમાન થઈ શકે. વળી દર વર્ષે પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ થતા વિદ્યાર્થીઓની તેમની લાયકાત પ્રમાણે ઇનામો આપવાથી પણ તેમને ઘણું

Page #15

જ્ઞાતિ અને તેનો ઉદય.
૧૧૩ ઉત્તેજન મળે છે. એક-બે નાતોમાં તે કન્યા કેળવણી સારૂ ગાડીની ગોઠવણ પણ કરવામાં આવી છે જેથી દૂરની નિશાળોમાં પણ હાજરી આપી શકાય. કેટલીક ના પિતાના તરફથી માસિક કે વૈમાસિક કાઢી અને જુદા જુદા વિષયે ઉપર નાના નિબંધ લખાવી કેળવણીને ફેલાવો કરે છે.
જ્ઞાતિનું કેળવણી ફંડ વધારવા સારૂ લગન અને એવા બીજા શુભ પ્રસંગો ઉપર ખાસ કર લેવામાં આવે છે અને પૈસાદાર સંગ્રહસ્થા તરફથી મોટી સખાવતે જાહેર થાય છે. કેળવણીના કાર્યોમાં આ રીતે જ્ઞાતિ ઘણી ઉપયોગી મદદ કરી શકે છે. પરંતુ કેટલીક વાતોમાં કોઇપણ પદ્ધતિસર ગોઠવણ હોતી નથી. એટલે કેળવણીના હિતને ઘણું હાનિ પહોંચે છે. વયવસ્થા સર ટ્રસ્ટ અને વ્યાજબી વહીવટને અભાવે કેટલીક નાતેમાં ફંડ બહુ ધીમે ધીમે આગળ વધે છે. આવા ફડેને આધુનિક પદ્ધતિસર મુકવામાં આવતા નહી હોવાથી નાણાં આપનારને નહીં જેવો અવાજ તેના વહીવટની બાબતમાં ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે અને તેથી તે અસંતુષ્ટ થાય એ સ્વાભાવિક છે. આવા ફંડાના મુખ્ય આશય અને ઉદ્દેશ હાલની સામાજીક સ્થિતિને બરાબર બંધબેસ્યા હોવા જોઇએ એટલું જ નહીં પણ તેમાં જરૂરી ફેરફાર થઈ શકે તેવું વલણ હોવું જોઈએ. આ પ્રકારની રીતનો ઉપયોગ કરવાથી જ્ઞાતિ ફંડ મેટું થઈ શકશે અને કેળવણુનો બહાળે ફેલાવો કરી શકાશે.
દિવસોદિવસ ધાર્મિક અને નૈતિક શિક્ષણ ઘણું ઓછું લેવાતું હોય એમ લાગે છે. નિશાળેમાં તે વિષે કંઈ પણ કેળવણું આપવાનું બની શકતું
નથી. આને માટે ખાનગી પાઠશાળાઓ અને વિદ્યાશાળાઓ ધાર્મિક અને આપણે ઠેર ઠેર જઈએ છીએ જેમાં કલાક દેઢ કલાક ધાર્મિક નૈતિક કેળવણું. શિક્ષણ આપવામાં આવે છે. જે રીતે તે શિક્ષણ ઘણે ભાગે
અપાય છે તેથી ધમને વાસ્તવિક બંધ થતું નથી; પણ પિપરીયા જ્ઞાનની માફક અમુક ગાથાઓ કે કલેકે સમજ્યા વિના મઢે ચટપટ બલી જાય છે. આથી ધર્મભાવના ખીલતી નથી અને ધર્મપરની રૂચિમાં નહીં જે ફેરફાર થાય છે. માટે તેવા શિક્ષણની સાથે ધર્મના મુખ્ય સિદ્ધા તેનું પ્રરૂપણ કરી તેમને સર્વ પ્રકારની દલીલોથી મુખ્ય સૂત્રે સમજાવવા જોઈએ. ધર્મ ઉપર નીતિને માટે આધાર છે. આપણું નૈતિક જીવન ઘણે અંશે ધર્મ ઉપર અવલંબીને રહ્યું છે. માટે ધાર્મિક શિક્ષણ સાથે નૈતિક શિક્ષણ મળવું જોઈએ જેથી મનુષ્ય ઉંચા પ્રકારનું ચારિત્ર્ય ખીલવવા પ્રયત્ન કરે અને સગુણે પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયત્ન કરે. ધર્મ શિક્ષણમાં સ્વતંત્ર વિચારને સ્થાન આપવું જોઈએ જેથી ધમ ચર્ચા સારી રીતે થઈ શકે. લગભગ છ સાત વર્ષથી

Page #16

૧૧૪.
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
નિશાળમાં નૈતિક શિક્ષણ આપવાની થોડી ઘણી ગોઠવણ થઈ છે, પણ આવાં ખાસ શિક્ષણ કરતાં ચરિત્ર વધુ અસર કરે છે તેથી તેનું વાંચન ઘણી શાળાઓમાં થવા લાગ્યું છે. આ રીતે ધર્મ અને નીતિ સંબંધે જુદા જુદા વિચારો દર્શાવવાથી ધર્મ અને નીતિ ઉપર દઢ શ્રદ્ધા બેસે છે અને તેથી ધર્મ અને નીતિ સારી રીતે જાળવી શકાય છે અને પછી જે ક્રિયાઓ થાય છે તે બરાબર સમજીને થતી હાવાથી ઘણી લાભદાયી નિવડે છે ખરૂં છે કે–ાનક્રિપાળામોક્ષ:/l.
આ બાબતમાં જ્ઞાતિ પણ કોઈ રસ્તે હિસે આપી શકે તેમ છે. અને તેવું કેટલીક જ્ઞાતિઓમાં થવા લાગ્યું છે. અમુક વિષયોના પુસ્તકે નક્કી કરી તેની પરીક્ષા લઈ ઈનામો અને સ્કોલરશીપ આપવાની ગોઠવણ કરવામાં આવે છે. તે વિષેના પુસ્તકો લાયબ્રેરી માં રાખી તેનું વાંચન કરાવવામાં આવે છે. ભાષણે દ્વારા પણ કેટલુંક જ્ઞાન આપવામાં આવે છે. આ રીતે જ્ઞાતિ પણ ધાર્મિક અને નૈતિક શિક્ષણને ઉત્તેજન આપી શકે એમ છે.
સુખ સગવડનાં સાધનો વધવાથી અને મોટાઈના ખોટા ખ્યાલથી આપણી તંદુરસ્તી ઘણી નબળી પડી ગઈ છે. અને વખતો વખત અવનવા
વ્યાધિથી પીડાવું પડે અને વૈદ્ય દાકતરોના મોટાં બીલો શારીરિક કાવત. ભરવાં પડે છે. પહેલાના વખતમાં તો ગૃહકાર્યો કરવાથી
આપણને જોઇતી કસરત મળતી હતી. હાલ તે નહીં જેવી મળે છે એટલે આપણી તબિયતને ઘણો ધક્કો પહોંચે છે. આ બીના ખાસ કરીને શહેરીઓને લાગુ પડે છે. આ બાબત દરેક જ્ઞાતિએ ખાસ ધ્યાનમાં લેવા જેવી છે. દરેક જ્ઞાતિ અગર બે પાંચ જ્ઞાતિ એકઠી મળીને કસરતશાળા કાઢે અને તેમાં જ્ઞાતિના છોકરાઓને શારીરિક કેળવણી આપે તો તેઓ વધુ આરેગ્યવાન બની બળવાન થશે. શ્રી ઓસવાળ કલબે કસરતશાળા ખેલી છે અને તેમાં દરેક પ્રકારનાં કસરત કરવાનાં સાધને પૂરાં પાડયાં છે એટલું જ નહીં પણ તે સાથે કસરત કર્યા પછી દુધ પાવાની ગોઠવણ કરી છે. આધુનિક ઢબે કસરત કરાવવામાં આવે છે એટલું જ નહિ પણ હરીફાઈ કરાવી ઈનામે વગેરે આપવાની ગોઠવણ કરવામાં આવી છે. તે ઉપરાંત કસરત કરનાર છોકરાઓનું રજીસ્ટર રાખવામાં આવ્યું છે, જેમાં તેમનું વજન, ઉંચાઇ, છાતીની પહોળાઈ વગેરે દરેકની નેંધ લેવામાં આવે છે અને તેમાં કેટલું વધારે થાય છે એ ઉપર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. આ પ્રકારે આપણું શારીરિક કેવ ઘણું વધારી શકીશું અને તેમાં જ્ઞાતિ ઘણી સારી મદદ આપી શકશે; કારણ કે દરેકે દરેક કાર્યમાં શારીરિક તંદુરસ્તી પ્રથમ સ્થાન ભોગવે છે.
( ચાલુ )

Page #17

ખરા પંડિત કેવા હોય?
-
૧૧૫
૧૧૫
||
ખરા પંડિત કેવા હોય? ||
લેસગુણાનુરાગી મુનિશ્રી કપૂરવિજયજી મહારાજ
૧ જેઓ સંસારના વાસથી વિરકત હોય છે અને મોક્ષનું સુખ મેળવવામાં જ ઉસુક હોય છે તેઓને જ સપુરૂષ ખરા પંડિત કહે છે, તે સિવાયના પંડિત નામધારીઓ તો પંડિત શબ્દના અર્થને ઉલટા વગેવનારા છે.
૨ શુભ મનભાવવાળા જેઓ સર્વ પ્રાણીઓ ઉપર સમભાવ (સમાન કાષ્ટ્ર) રાખે છે અને જેમણે સર્વથા પ્રકારે મમતાનો ત્યાગ કરેલ છે તેઓજ એક્ષપુરી માં જઈ શકે છે.
ઇતિશમ.
ખરા શૂરવીરનું લક્ષણ ૧ ઇન્દ્રિયોનો જય કરવામાં જે શૂરવીર હોય અને કર્મને બંધ કરવામાં કાયર હેય, જેણે તત્ત્વાર્થની વિચારણામાં મનને સ્થાપન કર્યું હોય, જે પિતાના શરીર ઉપર પણ નિઃસ્પૃહ હોય, જે પરીક્ષાના સૈન્યનું દલન કરવામાં સમર્થ હોય અને કલાને વિજય કરવામાં શુરવીર હોય તે જ પરમાર્થથી શૂરવીર કહેવાય છે. ૨ જેઓ સંસાર ઉછેદક ચારિત્રનું સદા પાલન કરે છે તેવા સંયમી જન જ રાગ-દ્વેષને ક્ષય કરી મોક્ષ પદને પામે છે. ૩ જેઓ નિર્મળ ભાવે બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવામાં તત્પર રહે છે તે ધીર પુરૂષો જ ખરૂં આત્મ-તત્વ ઉપાસી શકે છે. ૪ તેવા ધીર વીર પુરૂષ પ્રમાદ રહિત બની આત્મહિત સાધે છે. ૫. જે ભવભીરૂ ને સર્વ સંગ તજી તુચ્છ વિષયસુખથી વિરામ પામ્યા હોય છે તેનું જ જીવિત પ્રશંસાપાત્ર છે.
ઈતિશમ.

Page #18

શ્રી આત્માન દ પ્રકાશ. કૂFFFFFFFFFFFFF; છે નૈનો અને વેઠવી . કે ઉFFFFFFFFFFFF
લેખક– નરોતમ બી શાહ.
IJRA૦
જE======
લના જમાનામાં જ્યારે હિન્દમાં વસતી જુદી જુદી કોમો દેશની પ્રગતિ સાથેજ પિતાની કમી ઉન્નતિ કરવા માટે પગલાં ભરવા મથી રહી છે, ત્યારે. જેમ જેમ પ્રતિ વર્ષ કેળવણીના પ્રચારાર્થે આપણી જેન કેમ કેટલી આગળ વધી છે, અને કોમના આગેવાનોએ કઈ દિશામાં ભવિષ્યમાં વધુ પ્રયાસ કરવાની આવશ્ય
કતા છે, તે સંબંધી હકીકત કોમ સમક્ષ રજુ કરવાના ઈરાદાથી કેળવણીના ક્ષેત્રમાં પ્રગતિના અથે ગમે તેવા પ્રયાસો થતા હોય છતાં, કેળવણીમાં આગળ વધીએ છીએ કે જેમ જેમ વર્ષો જતાં જાય છે તેમ તેમ પાછા હઠતા જઈએ છીએ, તે હકીકત કેમની દાઝ ધરાવનારાઓના ધ્યાનમાં લાવવા સારૂ એક વધુ પ્રયાસ આ લેખ માતે કરવામાં આવ્યું છે. હિન્દુસ્તાનના જે જે ઇલાકાઓમાં કેળવણુને પ્રચાર જેને માં છે તેની વસ્તી તેમજ તેમાં શિક્ષણ લેતા જૈન વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા
શિક્ષણ લેતા જૈન વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા.
જૈન વસ્તી. સને ૧૯૨૫ સને ૧૯૨૬ | સને ૧૯૨૭ (૧) મુંબઈ – } ૨,૧૪,૭૦૯ ૨૨,૨૭૮ ૨૨,૪૮૫ ૨૪,૦૮૦ (૨) પંજાબ- ૩૪,૪૩૨ ૩,૧૮૬ | ૨ ૮૪૯ | ૩,૫૬૦ (૩) સેન્ટ્રલ પ્રોવીન્સ
અને બીજા | ૬૮,ર૮૬ ૫,૮૭૪ ૫,૫૨૬ (૪) બીહાર અને
રીસા.
૪,૩૧૧
૨૨૦ |
૨૨૦
२८
૨૮૪ |
૨૬૮
૪૪
૨૦૯
(૫) આસામ – ૫ ૩,૩૯૭
ઉપર પ્રમાણે જેન વસ્તી સાથે સરખામણી કરતાં શિક્ષણ લેતા જૈન વિદ્યાથીંઓના આંકડાઓ જેમાં જૈન પુરૂ તેમજ સ્ત્રીઓને સમાવેશ થાય છે તે

Page #19

જૈન અને કેળવણી.
૧૧૭ સરકારના કેળવણી ખાતા તરફથી પુરા પાડવામાં આવ્યા છે. આ હકીકત અધુરી હેવાથી સ્ત્રી વર્ગ તેમજ પુરૂષ વર્ગના પ્રાશ્મીક માધ્યમીક તેમજ ઉચી કેળવણીના જુદા જુદા આંકડાઓ સરકારી રીપોર્ટ માતે મળી શકતા ન હોવાથી ઉપર દર્શાવેલ આંકડાઓ ઉપરથી પણ માલમ પડે છે કે ૯૦ ટકા જેટલે પણ જેનોને વસ્તીને વગ કેળવણુથી એનસીબ રહે છે. જે કેમમાં ૧૦ ટકા જેટલાજ શિક્ષણ લેતા વિદ્યાથીઓ સરકારી રીપોર્ટ ઉપરથી સાબીત થતા હોય તેવે વખતે તેમની ઉન્નતિની મોટી મોટી વાતો કરવી તે નિરર્થક છે. મુંબઈ ઇલાકાના ઉત્તર વિભાગ (જેમાં અમદાવાદ, ખેડા, ભરૂચ, સુરત વગેરે જહલાઓને સમાવેશ થાય છે, જેની જેન વસ્તીના
તેમજ પ્રામિક માધ્યમીક અને કેલેજમાં શિક્ષણ લેતા જૈન વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા --
ઉત્તર વિભાગની વસ્તી કુલ ૫૭૯૮ જૈનેની છે. તેના પ્રમાણમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષના કેળવણીને લગતા આંકડાઓ નીચે મુજબ છે –
પ્રાથમિક શિક્ષણ લેતા માધ્યમિક શિક્ષણ લેતા કોલેજમાં શિક્ષણ લેતા સાલઃ- જૈન વિદ્યાર્થીઓની ! જૈન વિદ્યાર્થીઓની | જૈન વિદ્યાથીઓની સંખ્યા. સંખ્યા.
સંખ્યા
૧૯૨૫-૨૬ ૧૯૨૬-૨૭ ૧૯૨૭-૨૮
૪,૫૩૭ ૪,૮૭૮
૧,૫૩ ૦ ૧,૯૧૬ ૧,૯૮૬
૮૦.
૧૧૩
મુંબઇ ઇલાકાના કેળવણુની પ્રગતીમાં આગળ પડતા પ્રાંતે કે જે ઠેકાણે જૈનોની વસ્તીને મેટો ભાગ વસી રહેલ છે તેની અંદર પ્રાથમીક શિક્ષણમાં જ ફકત ૮ ટકા જેટલાજ જૈન વિદ્યાથીઓ શીક્ષણ લે છે એટલે કે જેને પ્રજા ની વસ્તીના લગભગ ૯૨ ટકા જેટલા અભણ, સરકારી રીપોર્ટ સાબીત કરતા હોય તો જેનેને આ બાબતમાં પ્રગતી કરવા સિવાય વધારે ઉત્તમ સામાજીક સેવાનું કયું કાર્ય હોઈ શકે તે વિચારવા જેવો પ્રશ્ન છે, આવી સ્થીતિમાં જે એમ કહેવામાં આવે કે “ પેટમાં ભૂખમરે તેમજ કેળવણીમાં પણ ભુખમરે જ છે ” તે શું ખોટું !
ઉપર દર્શાવેલ ઉત્તર વિભાગમાં જૈન પુરૂષની કેળવણું સંબંધ ઉપર મૂજબ શોચનીય સ્થીતિ હેતે સ્ત્રી વર્ગની કેળવણી સંબંધી પ્રગતી વધારે ખેદ ઉપજાવે તેમાં નવાઈ શી ?

Page #20

- શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. જૈન સ્ત્રીઓની શિક્ષણ સંબંધી સ્થિતિ.
સાલ |
પ્રાથમિક શિક્ષણ
માધ્યમિક શિક્ષણ.
૧૯૨૫.
૨,૯૧૦
૧૯૨૬
૫૦
૩,૩૬૮
૧૩૨
અત્યારે આપણી કેમ સુધારામાં આગળ વધતી જાય છે અને ભવિષ્યમાં પ્રજાના ભાવિ ઉદયમાટે અનેક જાતના આકાંક્ષાઓ રાખવામાં આવે છે પરંતુ શરૂઆતની જીંદગીમાં કમાવાની શકિત ઉત્પન્ન થઈ શકે તેવા પ્રકારની જીંદગીની શરૂઆત તરીકેના પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણમાંજ ઉપર દર્શાવેલ આંકડાઓ તરફ નજર કરવાથી જ્યારે જૈન કેમ શિક્ષણ પદ્ધતિમાં દુઃખદાયક રીતે દીન પ્રતિદીન પછાત પડતી જતી હોય તે વખતે ખાત્રી થવી જોઈએ કે પ્રજાની ઉન્નતી અથે જે કાંઈ પ્રયાસ થાય છે તે એટલા બધા અધુરા છે કે આપણને આપણું વર્તમાન દશાને અભ્યાસજ બીલકુલ નથી એમ કહેવામાં જરાએ અતિશ્યોકિતપણું લાગતું નથી તેટલાજ માટે કેમમાં સુધારક તરીકે બહાર પડનારીઓએ ખાસ આવી જાતને અનુભવ મેળવવાની જરૂરીઆત છે કે જેથી કરી સેવા ભાવથી થતા પ્રયન્ત નિર્વક જવા ઉપરાંત અવળી ગતિ કરતા અટકી પડે અને અમુક પ્રણાલિકા બદ્ધ નિયમે કે વ્યવસ્થાને સાચવવાને ખાતરજ જે કાંઈ સેવા ભાવ વેડફાઈ જતો હોય તે અટકાવી શકાય. કામના વ્યવહારિક, સં. સ્કારીક તેમજ શિક્ષણ પદ્ધતિના સંબંધમાં અત્યારે કયા કયા પ્રશ્નને સળગતા છે; અને કયે ઠેકાણે સુધારાઓ થઈ શકે તેમ છે તે જે દરેક કેળવાયેલ સમજે અને તેને માટે વાદ વિવાદ કે વિચાર કરી નિર્ણય તારવી કાઢવા સામર્થ્ય વાન બને તો યુવકે જેઓ આ જે આખી માનવ જાતના હિતાર્થે નવું બળ તૈયાર કરી રહેલ છે તેમજ જૈન કેમમાં પણ બની શકે.
આજનો કેળવાએલ યુવાન આદર્શ કે પ્રગતિના કેઈ પણ સિદ્ધાંતને ખાતર જીવન સમર્પિ દેતો જરૂર પિતાની જીંદગીના સાર્થક રૂપે એક વસ્તુ કે મને આપતો જાય તે નિઃશંક વાત છે.

Page #21

૧૧.
શ્રી શત્રુંજય તીર્થોદ્ધાર પ્રબંધ. GESEDES 2323 - શ્રી શત્રુંજય તીર્થોદ્ધાર પ્રબંધ.
( ગતક પૃષ્ઠ ૯૧ થી શરૂ. ) કહેવામાં આવે છે કે જાવડશાહે આવી રીતે ફલહી છ મહિને ચડાવી હતી. હવે બિંબને તૈયાર કરવાનું કાર્ય શરૂ કરાવવામાં આવ્યું. અને કારીગરોને ભજન-શયનાદિકને ઉત્તમ પ્રકારે સત્કાર કરવામાં આવ્યું. બાલચંદ્ર મુનિની સુચના પ્રમાણે પ્રતિમા તૈયાર થતાં મુખ્ય સ્થાનમાં લાવ્યા. જો કે દુજાએ કંઇ દુર્જનતા કરી હતી, પરંતુ દેશલ શાહના પુણ્યપ્રભાવથી, સાહશુપાલની બુદ્ધિથી, અને સમરાશાહના સત્વથી દુજેને દુજનતા મૂકી કાર્ય કરનાર થયા હતા. બિંબને મૂળ સ્થાનમાં પધરાવી પાટણમાં દેશલશાહને સમાચાર આપ્યા, જેથી દેશલ શાહે સમરાશાહને કહ્યું કે હવે ચતુર્વિધ સંઘ સાથે યાત્રાએ જઈ પ્રતિષ્ઠા કરીયે જેથી કૃતકૃત્ય થઈએ.
પછી પિતા પુત્ર અને શ્રી સિદ્ધસૂરિજી પાસે ઉપાશ્રયે આવ્યા. વંદન કરી બોલ્યા કે આપ પૂજયના ઉપદેશરૂપી પાણીથી સિંચિત થયેલ અમારે આશારૂપી વૃક્ષ જે અંકુરિત થયા હતા, તે શ્રેષ્ઠ જલથી સિંચાતો હાલ ફલે—ખ થયે છે, તેને પ્રતિષ્ઠા કરવાના પ્રસાદરૂપ શ્રેષ્ઠ મારથથી સફળ કરે. વળી ભંગથી થયેલા મુખ્ય મંદિરના શિખરને ઉદ્ધાર કલશ પર્યત પરિપૂર્ણ કરાવેલ છે, તથા દેવની દક્ષીણ દિશામાં અષ્ટાપદના આકારવાળું ચોવીશ જિનેશ્વરોથી યુકત નવું ચિત્ય પણું તૈયાર કરાવ્યું છે. બલાનક મંડપમાં રહેલા સિંહને પણ ઉદ્ધાર કરાવ્યા છે. વળી આદિજીનના પાછળના ભાગમાં વિહરમાન તીર્થકરનું નવું ચેત્ય કરાવ્યું છે. સ્થિરદેવના પુત્ર લં૮કે ચાર દેવકુલિકા અને જૈત્ર અને કૃષ્ણનામે સંઘપતિએ જિન બિંબ સહિત આઠ શ્રેષ્ઠ દેહેરીએ કરાવી છે. પિથડની કીર્તિલતાતુલ્ય સિદ્ધ કેટકેટ ચૈત્ય જે તુર્કલકોએ પાડી નાંખ્યું હતું, તેને હરિશ્ચંદ્રના પુત્ર સા કેસ ઉદ્ધયું છે. તેમજ દેવકુલિકાના લેપ વગેરે બીજું નષ્ટ થયેલું હતું, તે સર્વ પુણ્યશાળીઓએ અમુક અમુક કરાવ્યું છે, જેથી તીથમાં સર્વ સ્થાને પૂર્વની જેમ થઈ ગયા છે, જેથી કલશની, દંડની તેમજ બીજા સર્વ અહજતેની પ્રતિષ્ઠા હાલ કરાવવાની છે. ' હવે દેશલે આચાર્યો, તિષીઓ અને શ્રાવકે વગેરેને બોલાવી પ્રતિષ્ઠા મુહુર્ત જેવરાવ્યું. નિર્ણય થતાં લગ્ન પત્રિકા મુખ્ય જોશી પાસે લખાવી તેને સત્કાર કરી ઉત્સવ કર્યો. પ્રતિષ્ઠાને સમય આવતાં દેશલે સર્વ દેશોમાં પિતાના

Page #22

૧૨૦
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
કુટુંબીઓ, પુત્રા, પૌત્ર, મને મત્રિએ વગેરેને મેાકટી સ'ધને આમત્રણ કર્યું, ત્યાર બાદ દેશલે યાત્રા ચાગ્ય રથના જેવું નવીન દેવાલય તૈયાર કરાવ્યુ, અને પૈાષધશાળાએ જઈ આચાર્ય મહારાજ પાસે તેના ઉપર વાસક્ષેપ નખાવ્યે.
હવે સર્વોતમ દિવસ, વાર, અને નક્ષત્રે દેવાલયનું પ્રસ્થાન કરવા દેશલશાહે વિચાર કર્યાં. શુભ દિવસે હૈાષધશાળામાં સર્વ સંધ એકત્ર કર્યા. દેશલ વાસક્ષેપ નખાવવા ગુરૂ સન્મુખ બેઠા, ગુરૂએ તેના કપાલમાં તિલક કર્યું અને તેના મસ્તકે વાસક્ષેપ નાંખ્યા અને પછી સમસિહુને વાસક્ષેપ નાંખી “ તુ સંઘપતિમાં અગ્રણી થાય એમ આશિષ આપી.”
પેાષ જીદ ૭ ના દિવસે સ'ધના પ્રયાણ સમય હતા. તે વખતે ગૃહદેવાલયમાં રહેલી આદિનાથ પ્રભુની પ્રતિમા લઇ દેશલે દેવાલયના રથમાં સ્થાપી. અને તે રથને એ શ્વેત વૃષભ જોડયા, કે તરતજ એક સુવાસિની સ્રી શ્રીફળ, અક્ષત ભરેલા થાલ હાથમાં લઇ સામી આવી. તેણે દેશલ તથા સમરાશાહને માથે અક્ષત નાખ્યાં. શ્રીફળ હાથમાં આપ્યુ. અને કપાલે કુંકુમના તીલકેા કરી પુષ્પની માળાઓ કટૈ પહેરાવી આશિર્વાદ આપ્યા. હવે વાદિત્રાના શબ્દ સાથે રથ આગળ ચલાવતાં અનેક શુભ શુકન થયા. પાટણમાં તા રંગ જામ્યા હતા. ભાગ્યેજ કાઇ ઘેર રહ્યુ હશે.
દેશલ શાહ સુખાસનમાં બેસી દેવાલયની આગળ ચાલ્યા અને સમરસિદ્ધ પણ અનેક સ્વારાની સાથે દેવાલયની પાછળ ચાલ્યું. પગલે પગલે પૂજાતુ' દેવાલય પ્રથમ શંખારિકાએ પહાચ્યુ
શખારિકા ગામથી સંઘ સાથે પાટણ આવી પોષધશાળામાં જઇ સર્વ સૂરિ મહારાજાઓને સમરાશાહે વંદન પૂર્વક સંધ સાથે આવવા વિન ંતિ કરી અને પ્રત્યેક ઘરે જઇ સર્વ શ્રાવકાને આદર પૂર્વક આવવા પ્રાર્થના કરી જેથી સ જલદી આવ્યા.
સધમાં સ↑ સિદ્ધાંત પારગામી શ્રી વિનયચંદ્રસૂરિ, શ્રી બૃહદ્ગ છરૂપી આકાશમાં ચંદ્ર સમાન શ્રી રત્નાકરસૂરિ, ગારવયુકત અંત:કરણવાળા શ્રી દેવસૂરિ ગચ્છના : શ્રી પદ્મચંદ્રસૂરિ, શ્રી સ ુર ગચ્છના શ્રી સુમતિસૂરિ,ભાવડા ગચ્છના આચાર્ય શ્રી વીરસૂરિ શ્રી થારાપદ્રગચ્છના શ્રી સદેવસાર, બ્રહ્માણ ગચ્છના શ્રી જગતસૂરિ, શ્રી નિવૃત્તિ ગચ્છના આગ્રદેવસૂરિ, શ્રી નાણુક ગણુરૂપી આકાશને વિભુષિત કરવામાં સૂર્ય સમાન શ્રી સિન આચાર્ય, બૃહદ્ ગણના શ્રી ધમ ઘાષર, નાગેન્દ્ર ઘચ્છના શ્રી પ્રભાન'દસૂરિ, શ્રી હેમસૂરિ સંતાનીય પવિત્ર શ્રી વજ્રસેનસૂરિ અને અન્ય અન્ય ગચ્છના ખીજા આચાર્યાં સધપતિ દેશ લ સાથે સંઘમાં આવવા તૈયાર થયા હતા. ચિત્રકૂટ, વાલાક, મરૂ, માલવ વગેરે

Page #23

સંત-સમાગમ દુર્લભ છે.
૧૨૧ દેશોમાં રહેલ પ્રાયઃ સર્વે મુનિઓ પધાર્યા હતા. શ્રી સિદ્ધસૂરિ સર્વેદની અને દેશલની સાથે ચાલ્યા હતા અને દેશલે તેમને પ્રવેશોત્સવ કર્યો હતે. આ સંઘ સાથે અન્ય સંઘ સંઘપતિ જૈત્ર અને કૃષ્ણ, હરિપાલ, દેવપાલ, શ્રી વત્સકુળના સ્થિરદેવના પુત્ર લંક સાથે હતા. વળી સેની પલ્હાદ, સત્યવચની ઉત્તમ શ્રાવક સેઢાક, ધર્મવીર વીરશ્રાવક, દાનેશ્વરી દેવરાજ વગેરે ગુર્જરભૂમિમાં જે કંઈ પણ શ્રાવકે હતા તેઓ સર્વ સંઘમાં સામેલ થયા હતા. તેઓ સર્વ આવ્યા પછી દેશલે સંઘનું પ્રયાણ આગળ કરાવ્યું. મંડપમાં સ્તંભની પેઠે મુખ્ય તરિકે જેત્ર, કૃષ્ણ, લંઢક અને હરિપાલ એ ચાર હતા. સુબા અ૫ખાનની પાસે ભેટ લઈ સમરાશાહ દરબારમાં ગયા. ખાનની પાસે ભેટશું મુકયું, ખાને સંતુષ્ટ થઈ ઘોડા સાથે તસરીફ આપી અને સમરાશાહે ખાનની પાસે સંઘના રક્ષણ માટે જણાવતાં ખાંને દશ મહામીરો સંઘરક્ષા માટે આપ્યા અને હવે સમરાશાહ સંઘનાયક પવિત્ર સંઘમાં મલ્યા. સંઘમાં વાદિત્રો સાથે પાલખીએ, ડેસ્વાર, ઉંટે, ગાડાઓ વગેરે હતા, તેમજ પાયદલને તે પાર પામી શકાતું નહોતું. આગળ દેશલશાહ, પાછળ સેમસિંહ, સહજાનો પુત્ર સાંગણશાહ, લુણિગજીને પુત્ર સેમથી યુક્ત થઈ ચાલતો હતે. સમરસિંહ ચારે બાજુ ઘોડાને હાંકતા અને શ્રી સંઘની સર્વ પ્રકારની તપાસ લેતા હતા.
( ચાલુ )
સંત-સમાગમ દુર્લભ છે.
૧ શત્રુ અને મિત્ર વિષે, માન અને અપમાન વિષે, લાભ અને અલાભ વિષે તથા માટીના ઢેફા અને સુવર્ણ વિષે જેની સમાન દાષ્ટ હોય છે, સમ્યકત્વ
વડે જેના પરિણામ શુદ્ધ હોય છે, જે જ્ઞાન-અભ્યાસમાં સદા તત્પર હોય છે, જે ચારિત્રનું પાલન કરવામાં સદા સાવધાન હોય છે અને જેને અભિલાષા માત્ર એક મેક્ષસુખની જ હોય છે. એવા ઉત્તમ આદર્શ—સાધુને સમાગમ પામી, જે તેને લાભ લઈ ન જ શકે તે દુર્ભાગી મનુષ્યજન્મના ઉત્તમ કુળને સર્વથા હારી જાય છે.
૨ શીતળ સદા સંતસુરપાઇપ અર્થાત્ ઉત્તમ કલ્પવૃક્ષ સમા સંતપુરુષને સુભાગ્યે સમાગમ પામી, તેને ઉત્તમ લાભ લેવા ચૂકવું નહીં.
૩ તેવા અમૃત દષ્ટિવાળા કરૂણાળુ સંતપુરૂષ આપણુમાં કંઈ તેવી ગ્યતા દેખી આપણને ચગ્ય માર્ગ બતાવે છે, તે પ્રમાણે સુશ્રદ્ધાથી ચાલતાં આપણે સહેજે સુખી થઈ શકીએ છીએ.

Page #24

૧૨.
જ આત્માનંદ પ્રકાશ. ૪ વિનય એ એક અજબ વશીકરણ છે એથી એવા સંતજને પણ સુપ્રસન્ન થઈ જાય છે. ૫ વિનય વેરીને પણ વશ કરે છે તે તેવા ઉપકારી સંતનું શું કહેવું.
સુપાત્ર-લક્ષણ ૧ જેઓ મન વચન અને કાયાના સંયમ વડે ઉત્તમ ધ્યાન કરવામાં તત્પર હોય, સદાચારનું આચરણ કરનાર હોય, જ્ઞાનની સંપદાથી યુક્ત હોય, તથા સર્વ પ્રાણુ વગ ઉપર કરૂણવંત હોય તે સુપાત્ર કહેવાય છે. .
- ૨ તેમ જ જેઓ વૈર્ય-ભાવનાવડે યુક્ત હોય, સવ-ભાવના સહિત હાય અને તત્ત્વજ્ઞાનમાં જ ચિત્તને સ્થાપનારા હોય તેવા ઉત્તમ પુરૂષો જ દાતાર ને સુપાત્રરૂપ છે.
- ૩ સુપાત્રરૂપ મહાપુરૂષો પૈર્યભાવના વડે દુઃખનો નાશ કરે છે. તવભાવના વડે ભવ-ભ્રમણને નાશ કરે છે અને જ્ઞાનભાવનાવડે કર્મને નાશ કરે છે.
૪ જેઓ સમતાને વિષે જ આગ્રહી છે, કર્મ-શત્રુઓ સાથે જ જેઓ યુદ્ધ કરે છે અને વિષયસુખની ઈચ્છા પણ જેઓ રાખતા નથી તે ઉત્તમ યતિઓ જ સુપાત્ર છે.
૫ જેઓ સર્વ સંગ રહિત છતાં સદાચારના સંગવાળા છે. સર્વ વસ્તુઓ ઉપર નેહરહિત છતાં શાસ્ત્ર ઉપર નેહવાળા છે અને આભૂષણ રહિત છતાં તપ રૂપી આભૂષણથી ભૂષિત છે એવા ગીજને જ સદા સુપાત્ર છે.
- ૬ જે ઉદાર ચિત્તવાળા સદા સ્વશરીર ઉપર પણ મમતા રહિત છતા સર્વ જનું હિત કરવામાં રક્ત છે તેવા સંયમીજને જ સુપાત્ર છે. ઈતિશમ.
સદગુણાનુરાગી મુનિ શ્રી કપૂરવિજયજી મહારાજ.
i
N
તે પુસ્તકાલય-વિષે કંઈક છે
EET
EEEEE.
જે ત્રણ વહેવારૂ નિયમ મારે આપવાના છે તે આ છે; ૧ જેને એક વર્ષ થયું ન હોય તેવું કઈ પુસ્તક કદિ ન વાંચતા. ૨ પ્રખ્યાત થયા સિવાયનું કેાઈ પુસ્તક કદિ ન વાંચતા. ૩ તમને પસંદ હોય તે સિવાયનું કદિ ન વાચતા.
" ફવાએમરસન. પુસ્તક વિનાનું ઘર. આજનો સ્ત્રીવર્ગ સુંદરઘર, બાગબગીચા ને કપડાંના કબાટમાં રાચે છે, આજને પુરૂષવર્ગ મોટરો ને ગાડીઓની સાહ્યબીમાં મગરૂરી સમજે છે, પણ પુસ્ત કેના ખજાનાની માલિકીમાં મગરૂરી માનનાર આજ કેટલાં છે ? ઘરમાં વસેલા

Page #25

મુનિમહારાજને અભિપ્રાય.
૧૨ દેવતરીકે, આનંદના ઝરણું તરીકે, થાકેલાંને આરામ ને પ્રેરણા આપનાર તરીકે, જીવનનાં કાર્યોમાં સહાય કરનાર તરીકે ગ્રંથનું સ્થાન આપણા ઘરમાં કેટલું છે ?
જેમને એની ખરી કિંમત સમજાઈ છે તે તો બીજી ઓછી જરૂરિયાતની ચીજે જતી કરીને પુસ્તકો જ ખરીદવાના. સૌ ચીજો કરતાં એનું સ્થાન શ્રેષ્ઠ છે, કેમકે આનંદ, પ્રેરણા ને કેળવણી આપવામાં પુસ્તકો હમેશાં અજોડ છે.
પુસ્તક વિનાનું ઘર તે એવું ગણાય કે જેની માલકીથી શરમ ઉપજે ગ્રંથનો સ્નેહ એ પ્રભુના રાજ્યમાં જવાને પરવાને છે. ખરાબ ચોપડીઓનું વાંચન એ ઝેર પીવા સમાન છે.
મહેલથી તથા અખૂટ ભંડારથી જે સંતોષ નહિ મળે તે સંતોષ તમને ઉત્તમ પુસ્તકેથી પ્રાપ્ત થશે.
લીલાવનમાં ભુખે મરનાર પશુમાં અને આટલે આટલે સાધને જ્ઞાનહીન રહેનાર મનુષ્યમાં શું ફેર ?
સદગ્રંથ વિનાનું ઘર જીવ વિનાના મુડદાની ઘોર જેવું છે.
જેના ભાગ્યમાં સારા ગ્રંથ વાંચવાના હોય તેના આગળ ચંચળલક્ષ્મીના શુષ્કવિનોદ શી ગણતરોમાં ?
પુસ્તકો એ મિત્રવિહેણુઓના મિત્રો છે, અને પુસ્તકાલય એ ગૃહવિહાશુઓનું ગૃહ છે. વાંચનને શેખ તમને હંમેશ મળી શકે તેવો સારામાં સારી સંગતમાં લઈ જશે અને તમને જે માણસે એમના ડહાપણને લાભ આપી શકે તથા એમના વિવેદથી આનંદ આપી શકે તેવા હશે તેમની સાથે વાતચીત કરવા શકિતમાન બનાવશે.
G. S. Hillard,
સંગ્રાહક–ગાંધી. શ્રી ગુલાબકુમારી જેન લાઈબ્રેરી કલકત્તા માટે
મુનિ મહારાજનો અભિપ્રાય.
આજે શ્રાવક કુલરત્ન શ્રીમાન બાબુ પુરણચંદજી નહારના સપ્રેમ આગ્રહથી અહિ આવવું થયું છે. જીનમંદિરનાં દર્શન કર્યા પછી તેમની સંપૂર્ણ લાયબ્રેરી જોઈ છે. બાબુજીએ સાથે પરિશ્રમ લેઈ દરેક વિભાગ બારીકાઈથી દેખાડે છે.
જૈન સમાજની ઉન્નતિની આવશ્યકતા માટે જેવી જૈન લાયબ્રેરીની જરૂરીયાત મનાય છે, તેવી જરૂરીયાત પુરી પાડવા માટે આ લાયબ્રેરી ઘણે અંશે સફળ છે.
જૈન સમાજની અનેક લાયબ્રેરી છે, પણ તેમાં પ્રસ્તુત લાયબ્રેરી અજોડ છે.
બાબુજીને સાહિત્યપ્રેમ અને ધર્મપ્રેમ અહિં બરાબર અનુભવાય છે. તેમણે લાગણી રાખી આ સંગ્રહ પોતાને હાથે કરેલ છે. સાથે સાથે જૈનલેખ સંગ્રહના ભાગ ૧-૨-૩ વગેરે જરૂરી ગ્રંથે આજ સંસ્થા દ્વારા બહાર પાડી લાયબ્રેરીની

Page #26

શ્રી આત્માનંદ પ્રમશ. કાર્યસ્થિતિમાં એક આવશય વધારે કરે છે. અત્યારે લેયાર થતો લેખસંગ્રહને ચોથો ભાગ જૈન ઇતિહાસમાં અને પ્રકાશ આપશે. આવા પુસ્તક પણ આજ લાયબ્રેરી યાને તેના અનન્ય આત્મા બાબુજીએ જૈન સમાજને સમર્પણ કરી જ્ઞાનભક્તિને માટે લાભ લીધે છે.
લાયબ્રેરીમાં મ્યુઝીયમની પદ્ધતિ પણ સર્વીશે સ્વીકારી છે. સાથે સાથે જૈન મંદિર રાખી પોતાના જૈનવના અભિમાનને પણ તેટલે જ ન્યાય આપે છે બાબુજી સ્વયં લક્ષમીસંપન્ન છે, વિદ્યાવિભુષીત છે. સાહિત્ય અને ધર્મના રસિક છે. એટલે પિતાના દરેક સામનો ઉપયોગ કરે છે.
જૈન તવંગરોએ શ્રીમાન બાબુજીનું અનુકરણ કરી સમાજની ઉન્નતિના કાર્યોમાં યથાયોગ્ય પિતાને હિસ્સો જરૂર આપ ઘટે? જૈન સમાજને પણ આવી સંસ્થાઓના અસ્પૃદયમાં સંપૂર્ણ સહાયક રહી પિતાની માની તેને અપનાવવી ઘટે.
કલકત્તા એ જૈન સમાજની એક અદ્વીતિય લાયબ્રેરી ત્યા કાચનું મંદિર એમ બે વસ્તુ દ્વારા પિતાના જૈનત્વની મુંબાઈ સાથે હરીફાઈ કરી જૈનપુરી તરીકે જય મેળવ્યો છે. એમ કહીએ કૈ અતિશયોક્તિ નથી.
લાયબ્રેરી માટેનું સમસ્ત માન બાબુજી પુરણચંદજી મહારજીને ઘટે છે. તા. ૧૧-૧૧-૧૯૩૦ ) sd]. મુનિ દર્શન વીજય છ. ૯૬ કેનીંગ સ્ટ્રીટ, ૮ શ્રી યશોવિજયજી જૈન ગુરૂકુળના સંસ્થાપક શ્રીમદ્ કલકત્તા.
ચારીત્રવિજયજી (કરછી) ના શીષ્ય.
પારેખ દુલભદાસ કલ્યાણજીને સ્વર્ગવાસ ભાઈ દુર્લભદાસ સુમારે પચાશ વર્ષની વયે લાંબા વખતની બિમારી ભેગવી માગશર સુદ ૨ ના રોજ અત્રે સ્વર્ગવાસ પામ્યા છે. તેઓનું વતન મહુવા છતાં ધંધા અર્થે મુંબઈ ઘણા વર્ષોથી રહેતા હતા અને ઝવેરાતને વેપાર કરતા હતા. શ્રીયુત દુર્લભભાઇ કેળવાયેલા હતા, તેટલું જ નહિં પણ લેખક હેવા સાથે તેઓ સ્પષ્ટ વક્તા હતા. ઘણુ વખતથી સમાજના કાર્યમાં ભાગ લેતા અટક્યા હતા. તેઓ સ્વભાવે મિલનસાર, નિડર કેઈ પણ વિષય પરત્વે તેઓ સ્વતંત્રપણે સચોટ હદયમાં હોય તેવું કહી નાંખતા હતા. આ સભાના ઉપર સંપૂર્ણ પ્રેમ ધરાવવા સાથે ઘણું વર્ષોથી સભાસદ હતા, સાથે એક સલાહકાર પણ હતા. તેઓના સ્વર્ગવાસથી સભાને એક કેળવાયેલ સભાસદની ખોટ પડી છે. તે એના પવિત્ર આત્માને અખંડ શાંતિ પ્રાપ્ત થાઓ એમ પ્રાર્થના કરીએ છીએ.

Page #27

કે રાષ્ટ્રીય પ્રવૃત્તિનાં મહાન ઉત્સવના લાભાથે
ઘટાડેલા ભાવો.
:
:
:
:
- નીચેનાં જૈન પુસ્તકે જેની દરેકની એક ઉપરાંત ઘણી આવૃતિઓ થયેલ છે તેજ તેના ઉપગીપણાની. સાબીતિ છે, જેની દશ દશ હજાર નકલે ખપી ગઈ છે તેજ તેનો પુરાવો છે તો ભુલાશો તે રહી જશે.
મૂળ ઊંમત ઘટાડેલા ભાવ જેન સજઝાયમાળો ભાગ ૧-૨-૩-૪
૨-૦-૦ ૧-૮-૦ કમ પરીક્ષા ને દૈવી ચક્રનો ચમત્કાર ••
૨-૦-૦ ૧-૮-૦ તિર્થ કર ચરિત્ર ( સચિત્ર ) આવૃતિ ૨ જી ...
૨-૮-૦ ૨-૦=૦ જૈન કથા સંગ્રહ ભાગ ૧ લે આવૃતિ ૩ જી
૧-૮-૦ ૧-૦-૦ મહિલા મહોદય ભા. ૧-૨ દરેકના ... -
૨-૦-૦ ૧-૮-૦ જૈન કાવ્ય સંગ્રહ ભાગ ૭ મો ...
૦-૮-૦ ૦-૬-૦ અમૂર્ય શિક્ષા ...
૦-૮-૦ જેન સુબોધ ભકિતમાળા અવૃતિ બીજી
૦-૫-૦, ૭-૩-૦ વૈરાગ્ય શતક ભાષાંતર
[૧--૦ ૧-૦-૦ સૂયગડાંગ સૂત્રનું ભાષાંતર ભાગ ૧ લો
૧-૮-૦
૧-૦-૦ નિત્ય નિયમની પેથી ...
૯-૩-૦ -૨ ઉપરનાં પુસ્તકા સિવાયનાં દરેક પુસ્તક જૈન તેમજ જૈનેતર ઘણા જ કફાયતથી મળશે. વધુ હકીકત સારૂ ટપાલથી લખે જુ ના અને જાણીતા જૈન બુકસેલર–
બાલાભાઈ છગનલાલ શાહ, ઠે. કીકાભટ્ટની પોળ, મુ. અમદાવાદ.
૦-૪-૦
:
વ્યા
સ્થાન બદલ્યું છે. જૈન સસ્તી વાંચનમાળાની ઑફીસ ભાવનગરથી પાલીતાણા ફેરવવામાં આવેલ છે. જેથી તમામ પત્રવહેવાર પાલીતાણા કરશે.'
આ વર્ષનાં અમારા ગ્રાહકોને મોકલવાનાં ચાર પુસ્તકનું વી. પી. લવાજમના રા ૩) પેસ્ટ ખર્ચના ૦–૧૧–૦ મળી રૂા ૩–૧૧–૦ ના વીપીઠ થી પસ માસમાં માલાશે જે સ્વીકારી લેવા વિનંતી છે. ગ્રાહકોની સગવડ માટે દરેક સંસ્થાના જૈન ધર્મના પુસ્તકોનો સારો સ્ટેાક અમારે ત્યાં રહે છે. જેથી સાથે મંગાવનારને ખર્ચ માં ફાયદે થાય છે. વળી હાલમાં કેટલાંક પુસ્તકની કિંમતમાં સારો ઘટાડો કરે છે. મંગાવી ખાત્રી કરશે.
લા:— જૈન સસ્તી વાંચનમાળા,
પાલીતાણા -(કાઠીયાવાડ)

Page #28
Reg. No. B. 431. બાદશાહ૯ બહહહહહહબર૯૯૯૯૯૯૯૯૪૯૭૬ 200 રનદ શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ છે 10 : કકકકકકક કકકકકક હદે કjaaj y. Se દર માસની પૂર્ણિમાએ પ્રગટ થતું' માસિક પત્ર. 4 5, 28 મુ. વીર સં. 2457 માગશિષ આત્મ સં. 35. અંક 5 મા. છે ? મુશ્કેલીઓ સહન કરો ! છે. પોતાના આત્મામાં સ્થિરતા કરવા ઇચ્છનારા મનુષ્યોએ જે મુશ્કે- છે લીએ આવી પડે છે તે સમભાવે સહન કરવી જોઈએ. જે જે, પરિષહા કે છે 4 ઉપસર્ગો બીજાઓ તરફથી આવે તે સહન કરવાની ટેવ પાડવી જોઇએ. આ છે 8 મુશ્કેલીઓ સહન ન કરી શકનારનું આત્મજ્ઞાન , તેવા મુશ્કેલીના પ્રસંગે છે જે આવી પડતાં નાશ પામે છે. સુખમય સ્થિતિમાં રહીને જે જ્ઞાન ઉત્પન્ન કરેલું છે. જે હોય છે તે દુ:ખ આવી પડતાં ખસી જાય છે. વિક્ષેપે ઉત્પન્ન થવાથી તેની 8 નિશ્ચળતા" ટકી રહેતી નથી માટે શકિત અનુસારે સુખની માફક દુ:ખદ પરી- છે. 4 ષહા સંહન કરવાની ટેવ પાડવી, ઇચ્છાનુસાર જાણી જોઇને ક્ષુધા સહન કરવી, તે છે તૃષા સહન કરવી; ટાઢતાપ સહન કરવા, એાછાં વસ્ત્રોથી ચલાવી લેવું, રૂપવાન સ્ત્રીઓ દેખી મનને ડગવા ન દેવું, કોઈ આક્રોશ કરે, તાડના, તર્જના કરે છે નિંદા કરે તે સમભાવે ક્ષમાપૂર્વક સહન કરવી, કોઈ પ્રશંસા કરે કે સારા છે. સરકાર કરે કે કોઈ તિરસ્કાર કરે તો જરા પણ અભિમાન કે ગુસ્સો ન કર, શ્રી છે રોગ આવે તે શાંતિથી સહન કરવા, ધારેલી કે જરૂરીયાતની વરતુ ન મળે છે છે તો તેના વિના ચલાવી લેવાની ટેવ પાડવી, રહેવા- સુવાની જમીન ખાડા ખ- 4 : ડીયાવાળી હોય કે બહુ હવાવાળી ન હોય તો પણ તેનાથી ચલ વી લેવાની છે ટેવ પાડવી, સારી બુદ્ધિ હોય તો તેને અહંકાર ન કરવા અને જ્ઞાન ન આવડે તો શોક ન કરવા પણ તેને માટે પુરુષાર્થ કરવે. આવી. આવી બીજી પણ B ઇષ્ટના અભાવવાળી કે અનિષ્ટના સ ાગવાળી સ્થિતિ આવી મળતાં સમભાવ છે રાખી આત્માજ્ઞાન બરાબર ટકાવી રાખવા પ્રયત્ન કરવો. આચાર્ય શ્રી વિજયકેસરસૂરીશ્વરજી. (8888885-૨હહહહહહહહહશે ડર હણહહહહહ હહહહહહહહહ@v૦૪હાલક્ષણ ફહહહહહ =કાર Rીર : eeeeeפלנקכג כבג פמפ מכיל בכיב פפפפפרמקס פכב מכג פפפפפפפפפנפט פפר For Private And Personal Use Only