Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUjaya gurUdeva kavivarya pa. nAnacadrajI mahArAja janmazatAkida smRtigraMtha krAntadraSTA mahAvIranuM amUlya pradAna anekAntavAda lekhaka:- prAdhyApaka malakacaMda ratIlAla zAha, amadAvAda. manuSyasamAjamAM upasthita thatI kAnti be prakAranI hoya che. (1) bAldA jIvanane lagatI. (2) AMtarajIvanane sparzatI. kRSividyA, varALayaMtra vidyuta va.nI zedhe mAnavajIvananI bAdAjIvanane lagatI cAlu paristhitimAM asAdhAraNa pheraphAro karyo tethI te te zenA sarjaka kAntikAra kahI zakAya. manuSyanA AMtarika jIvanane lagatI paristhitimAM kAnti sarjanAra vyaktio paNa yugathI dareka dezamAM janmatI AvI che ke jemanA asAdhAraNa puruSArthanA pariNAmarUpa Ajane vikAsazIla mAnava che. pelesTAInanA kAITa, arabastAnanA mahaMmada, grIsanA sekreTisa, cInanA kanphayusIyasa, jarmanInA mArTina lyuthara, raziyAnA lenina, turkanA kamAlapAzA, bhAratanA buddha, mahAvI2, gAMdhI va. A prakAranA kAntikArI mahApuruSo kahI zakAya. AvA kAntikAranA sarjanamAM je te dezanAM prajA-samAja ane saMgono paNa cekakasa phALo hoya che. bhagavAna mahAvIranuM kAtikAritva samajavA mATe temanA samayanI paristhiti jANavI joIe. te samaye ucanIcanA bheda prabaLa hatA. sarvajJAna mAtra vedamAM ja che ane e vedAdhyayanano adhikAra kevaLa brAhmaNane ja che ema brAhmaNavarganI zirorI sAthe bauddhika gulAmI pravartatI hatI. yajJa ane bAhya karmakAMDamAMja mokSanI upAsanA samAI jatI hatI. mAMsAhAra vadhato jato hato ane dharmane nAme yajJamAM pazuhiMsA vadhatI jatI hatI. strIne koI hakaka na hatA. AvI paristhiti sAme baLavo pokAranAra be mahApuruSe pAyA te baddha ane mahAvIra. buddha vahema, ajJAna ane hiMsAne paSatA yajJo sAme virodha karyo, ane je veda tevA yAne Teko ApatA hoya to tenuM prAmANya mAnavAnI spaSTa nA pADI dIdhI. bAhya karmakAMDa ane yajJonI sAme temaNe tapazcaryA ane aMgata . cAritryazuddhine maMtra Ape. varNAzramanI uccanIcanA bhedanI kRtrima dIvAla toDI nAkhIne mahAvIre brAhmaNa ane zadrane eka sarakhuM sthAna ApyuM. pitA rakSati kaumAre bhartA rakSati yauvane / kSatti sthavare putrA na datro svAtacamati . manusmRti. ema avahelanA pAmelI nArIjAtine puruSa jAti jeTaluM ja gaurava apyuM. jenasaMghanA cAra aMgomAM puruSa samovaDI tene sthAyI ane bhagavAna buddha paNa strIne je svataMtratA ApatA acakAtA hatA te "sAvI saMsthA zarU karavAnI pahela mahAvIre karI ane caMdanabALAne prathama sAdhavI banAvI. lekonI bhASAmAM ja - ardhamAgadhI bhASAmAM ja pitAno upadeza ApIne janatA janArdananuM gaurava karyuM. tethIye vizeSa to AjanI lekazAhIne anurUpa tIrthakaronuM ane mahAvIranuM sahuthI moTuM samAjavAdI kArya te temanI ghoSaNA-ke manuSyamAtra samAna che eTale ke dareka manuSya paramAtmA thaI zake che jenI de paNa pUjA kare che. dhammo maMgalamukkiTuM ahiMsA saMjamo tvo| devA vi taM namasaMti jassa dhamme sayA mnno|| Ama "manuSyathI kAMI zreSTha nathI" nAnughati zreSThatAM phi vizvata (zAntiparva 29-20) e mahAbhAratanA sUtravAkayane caritArtha karavAnuM zreya to A rIte mahAvIrane ja jAya che. sAmavata sarvabhUteSu nI daSTivALA mahAvIre jagata ane jIva pratye sAmyadaSTi-samanvavRtti keLavavAno potAnA vartana ane vANIthI upadeza Ape. mahAvIranI A sAmyadRSTinA AgrahamAMthI AcArakSetre ahiMsA janmI ane vicArakSetre tenA pariNAmasvarUpa anekAntavAda temane prApta thayo. badhA dhArmika saMpradAya vadhatA ochA aMze ahiMsAnI zIkha Ape che te kharA paraMtu mAnava, pazu, vanaspati uparAMta pRthvI, pANI, agni va. nA sUkSmajIvonI hiMsAthI paNa bacavAnI sUkSama ahiMsAnI vAta te anekAtavAda 331
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUjya gurUdeva kavivaya paM. nAnacandrajI mahArAja janmazatAbdi smRtigraMtha mahAvIra ane jainadharma ja varte che. khIjAnI lAgaNI duHkhAya tevA vANI vartana e paNa hiMsA ja che. e prakAranA sUkSma ahiMsAnA ciMtananA phaLa svarUpe, satya ane anyanuM mana na dubhAya e draSTie nirdoSa ane satyathI yukata syAdvAdanI vastusvarUpane varNavavAnI kathanazailI mahAvIrane sUjhI AvI. sAcu' te mAruM ema nahIM paraMtu mAruM te sAcuM evI sakucita vicArapaddhatithI, vizvayuddhanI samIpe vizvane ghasaDI gayelA dezAne mATe mahAvIranu vizvazAntimATe tattvajJAnanA kSetre A amUlya pradAna che. anekAntavAda e eka dRSTi che je satyanA AdhAre UbhI che. jema keTalAka adhapuruSe! hAthInA bhinna bhinna avayaveAne sparzIne, te bhinna bhinna avayave jeTale ja hAthI hAvAnu kahIne laDI paDe che tevI rIte dyAnika puruSa satyanA eka aMzane ja jANI zake che ane pachI te AMzika satyane ja pUrNa satya TharAvavAnA Agraha rAkhe che, je vivAda ane vitaMDAvAdanu kAraNa ane che. manuSyanI zakita sImita DAya che tethI keI paNa vastunu trikAlAbAdhita yathArtha darzana thavu' muzkela hAya che ane ka!ca thAya teApaNa tenuM yathArtha varNana karavuM paNu ati muzkela hAya che. AthI vastunuM yathArtha darzana karanAra ke apUrNa darzana karanArane anyAya na thAya tevI cintAmAMthI mahAvIrane anekAntavruSTi maLI AvI. madhyasthabhAva, apramattapaNe satyanI jijJAsA ane vivekabuddhithI samanvaya karavA e A draSTinAM mahattvanAM aMgo che. anekAnta'STinA kSetramAM nayavAda ane bhagavAda Ape!Apa phalita thAya che. vastune je vividha dRSTimaMDuthI joI zakAya che te draSTibiMduone jainadarzanamAM 'naya' kahe che. vastunA eka aMzane sparze te ' naya '. bhinna bhinna dRSTibiMdu mujaba ekaja vastu bhinna bhinna svarUpe dekhAya che. A e vireAdhI darzana vacce samanvaya sAdhavA te anekAnta dRSTinuM sAdhya che. mATe te darzananA bhAvAtmaka ane abhAvAtmaka zaiAne laine, saMbhavita vAkyabha Mge racavAmAM Ave che. mahAvIra AvA sAta sUcave che jene sapnabhaMgI naya kahe che. (1) yAt masti-kathacit che. (2) yAnnAsti - kacit nathI. (3) svAsti 6 nAti jJa - kacit che ane nathI. (4) sthAt avavatathyam - kacit avakatavya che. (5) sthapati = Javavatathya 6 - kacit che ane avakatavya che. (6) svAbhAnti 2 savavatAM tra- kacit nathI ane avakatavya che. (7) sthAnti = nAsti ca avavatavya 6 - kaMcit che, nathI ane avakatavya che. A bhagavAkayane uddAharaNathI samajIe : (1) ghaDe svadravyAnI apekSAe kevA? te kahevAya ke 'masti'arthAt sat (2) ghaDA paradravyAkrinI apekSAe kevA ? jJAti arthAt gatam (3) ghA kramazaH svadravyAdi ane paradravyAdinI apekSAe kevA ? te kahevAya ke apti ane jJAti -saasat (4) ghaDA ekasAthe banne apekSAe kevA ? teA kahevAya ke avavatavya arthAt kaI zabdathI oLakhAvI na zakAya teve; kemake jo sat kahIe te te kAMI banne apekSAe nathI. eja rIte asat paNa nathI temaja sat annat paNa na kahI zakAya kemake banne saMyukta apekSAe nathI te sat, ke nathI asat tathA ekalA svadravyAdinI apekSAe sadmasat nathI, ke ekalA paradravyAdminI apekSAe paNa sadaasat nathI eTale eka sAthe ubhayanI apekSAe zuM kahevu e vicAraNIya bane che, matalabake avAcca che. (5) ghaDo kramazaH svadravyAdi ane ubhaya apekSAe kevA ? te kahevAya gatti (sat) ane pravatathya. (6) ghaDe kramazaH paradrabyAdi ane ubhaya apekSAe kevA ? jJAti asat (ane) avatantra, (7) ghaDe kramazaH svadrAdi ane ubhaya apekSAe kevA ? teA kahI zakAya ke asti nAsti (sat asat) ane pravatavya. sArAMza ghaDAmAM astitva ane nAstitva (sattva ane asattva) ane dharma rahe che, paraMtu judI judI apekSAe rahe che. je kALe sat che tejakALe asat paNa che ja. bhale prasa MgAnusAra ghaDAne ekalA sat kahIe te paNa te samajaNu sAthe ja ke e asat paNa che ja, AnA artha e ke tene ApaNe sat kahIe chIe te amuka apekSAe. A apekSAe'nA bhAva sUcavavA sthAt pada vaparAya che. 332 tattvadezana www.jamelbrary.org
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUjya gurUdeva viva paM. nAnacandrajI mahArAja janmazatAbdi smRtigraMtha AvI rIte satsatnI jema meTA nAnA, upayeAgI binaupayAgI va. laIne saxbhagI racIe tyAre judI judI apekSAe kAma kare che tema samajavu joie. jemake ghA kulaDInI apekSAe mATI che paratu kAThInI apekSAe nAneA che. pANI bharavAnI apekSAe upayAgI che ane ghI bharavAnI apekSAe nirapacegI che va. apakSAnA ullekha hAya ke nahIM paraMtu syAdvAda dareka kathanane sApekSa samaje che, nirapekSa nahIM. A saptabhaMgImAM prathamanA cAra bhaga mukhya che ane bAkInA traNa temAMthI phalita thayelA che. bhagavAna mahAvIrane kevaLajJAna prApta thatAM pUrve je daza mahAsvapna AvelAM tene ullekha bhagavatIsUtramAM che. temAMnuM trIjuM svapna Avu che. egaM ca NaM maha cittavicitta pakkhagaM puMsakoilagaM suviNe pAsittA NaM paDibuddhe // (bhagavatI zataka 16, uddezaka 6) eTale ke eka mATuM citravicitra pAMkhavALu pakSI svapnamAM joIne te pratidha pAmyA. A citravicitra pakSI eTale mahAvIra bhAvimAM anekaragI anekAntavAda upadezaze tenu sUcana kare che ema keTalAka vidvAne mAne che. A saptabhaMgI nayane strAva paNa kahe che. sthAvAva 2% sthAt ane vAdya ema e pAne banelA che. sthAt eTale amuka apekSAe, amuka dRSTikoNathI. syAt e avyaya che je 'anekAnta' a sUcave che. e parathI sthAvA eTale aneAntavAya. ane - aneka anta: - dharma (guNu), mAju, draSTi. AcA zrI amRtacaMdrasUri samayaprAbhUta zAstranI TIkAmAM anekAntanI AvI vyAkhyA Ape che: tatra yadeva tat tadevotat yadevaikaM tadevanikaM yadeva sat tadevAsat yadevaM nityaM tadevAnityamityake vastuni vastutvaniSNAta parasparaviddharAtiyaprajAnananeAntaH / / dA. ta. ekaja vyakti pitA ane putra ane hAI zake che. khIju udAharaNa - ekaja vastu draSTie nitya che; paryAyaSTie anitya che. anekAntavAdanA vicAra AgamagraMthAmAM jevA maLe che. jJAtAdharmakathA ane bhagavatIsUtramAM ekaja vastune dravyadraSTie eka, jJAna ane darzananI apekSAe aneka, kAi apekSAe tenu astittva, koI apekSAe tenu nAstittva ane kaI apekSAe vastune avakatavya kahI cheH -- yA bhaMte! rayaNappabhA puDhavI annA rayaNappabhA puDhavI ? goyamA, rayaNappabhA siya AyA siya no AyA, siya avattanuM AvA tiya no athA tiya / / bhagavatI. 12-10. zarUmAM syAdavAda vibhayavAda tarIke jovA maLe che. vibhajayavAdane mULa AdhAra, vibhAga karIne uttara ApavAnI tenI paddhati che. e viredhI vAteAnA eka sAmAnyamAM svIkAra karIne, te ekanA vibhAga karI e vibhAgAmAM e vidhI dharmane saMgata matAvavA e vibhajyavAdanI prakriyA che. ane virodhI dhame eka kALamAM eka vyakitanA nahIM ake bhinna vyakitaonA hAya che. ddA. ta. bhagavatI sUtra 12.2.443 mAM jayaMti mahAvIrane pUche cheH jayaMti :- bhagavAna, sUvuM sAruM ke jAgavu ? mahAvIra - jayaMti, keTalAka jIvAnu sUvuM sAruM; keTalAkanu mahAvIra H- je jIva adhamI che temanu sUvu sAru kemake te anekAne pIDA sAruM kemake te anekane zAnti Apaze. jAgavuM. jayati - tenuM zuM kAraNa ? nahIM de. je dhArmika che temanu jAgavu paraMtu mahAvIre vibhayavAdanuM kSetra vyApaka karIne AgaLa jatAM virodhI dharmane ekaja kALamAM ane ekaja vyakitamAM paNa apekSAbhede ghaTAvyA tethI vibhajyavAda anekAntavAdanA svarUpe palaTAIne pratiSThA pAmyA. anekAntavAdane vibhayavAda kahI zakAya. paraMtu vibhayavAda e ja anekAntavAda ema na kahI zakAya. caughna manninanivAya (sUta-99) mAM bhagavAna budhdhe mAnelA vabhajyavAdanu uddAharaNa che -- mANuvakaH- meM sAMbhaLyuM che ke gRhastha ja AzaSaka hAya che; pravrujita AdhAraka nathI hAtA; ApanA zuM khyAla che? buddha :- huM mANuvaka, huM ahIMyAM vibhanya vAdI chuM; ekAMzavAdI nahIM. enekAntavAda 333 www.jaine||brary.org
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUjya gurudeva kaviva paM. nAnacandrejI mahArAja janmazatAbdi smRtigraMtha A rIte A praznanA javAkha yudhdhe ekAMzI 'kAM' ke 'nA' mAM na ApatA, apekSAthI ApyuM. buddha vibhayavAda mAnyA te kharA paraMtu te maryAdita kSetramAM rahyA, jyAre mahAvIre tenA vyApaka kSetramAM upayega karyA. AthI mahAvIra anekAntavAdanA puraskartA banI rahyA jyAre buddha vibhajyavAdathI AgaLa vadhyA nahI. mahAvIre je anekAntavAdanI prarUpaNA karI tenA mULamAM tatkAlIna dArzanikomAM buddhanA niSedhAtmaka draSTikANunu agatyanu sthAna che. syAdvAdanA bhagenI racanAmAM sajayaelIputtanA vikSepavAdanI paNa madada levAI hAya eNve! saMbhava che. paraMtu budhdhe tatkAlIna nAnAvAdathI alipta rahevA je valaNa lIdhelu temAM anekAntavAdanAM khIja che. e spaSTa che ke buddha e virodhI vAdAne joine tenAthI bacavA peAtAne trIjo mArga abhyAkRta eTale ke tenA asvIkAra mAtramAM maryAdita kare che. jyAre mahAvIra te ane virAdhI vAdAne samanvaya karIne tenA svIkAramAM ja te peAtAnA aneAkhA anekAntavAdanI pratiSThA kare che. yuddhanA abhyAkRtanuM udAharaNa joIe. buddhane prazna pUchAya che ke jIva nitya che? anitya che ? javAbamAM yuddha 'hA' kahe te zAzvatavAdamAM mAnavA samAna thAya tethI budhdhe kahyuM ke e banne vAda caiAgya nathI, e prA avyAkRta che; tenA uttara meM kAMI nathI ApyuM tema mAnA. upaniSadanAM neti neti" jevA A javAba gaNAya. buddhane te kALanA vAdomAM doSa jaNAyA tethI temanA asvIkAra e temanu dhyeya banyuM. mahAvIre anya vAdyonA guNadoSa ane joIne, je vAdamAM jeTaluM satya hatuM teTaluM svIkArIne, te te vAdanI te te STine dhyAnamAM laine tene svIkAra karyA. ane peAtAnI A AgavI dRSTine nayavAdanA rUpamAM dArzanike sAme rAkhI, ane e rIte nayavAda anekAntavAdanA mUlAdhAra banI gayA. bhagavAna budhdhe praneAnA abhyAkRta javAe ApyA tenuM kAraNa temane te kALa mATe, AtmAnnatinI dRSTie tevI carcA nirarthaka lAgelI te hatuM; temanAmAM samanvayaSTinA abhAvanu kAraNa na hatuM kemake budhanI samanvayazIlatAnuM udAharaNa maLe che. siMha senApati yudhdhane pUche cheH- keTalAka leAka Apane (anAtmavAdI haiAvAthI) akriyAvAdI kahe che te te barAbara che? budhaH- sAcI vAta che ke huM akuzala saMskAranI akriyAnA upadeza Apu chuM tethI akriyAvAdI chu, temaja kuzala saMskAranI kriyA mane priya che ane tenA upadeza hu' ApuM chuM te mATe huM kriyAvAdI paNa chuM ja.'" - AmAM yudhdhanA samanvaya svabhAva anekAntavAda spaSTa jaNAya che. budhe AvI prajJAne! paricaya anyatra paNa ApyuM hAta te te anekAntavAdanA upadezaka banata para Mtu te kArya mahAvIranI zAnta, sthira prajJAthI thavAnuM haze tethI mudhdha cAra Asatya raju karavAmAM ja saMtuSTa rahyA. anekAntavAdanAM khIja hindudharmamAM paNa maLI Ave che. RgvedanA RSi kahe che ke te kALe sat paNa na hatuM, asat paNa na hatuM. nAsavAsaunnalavAsIttavAnIm Rgveda 10-129-1. izAvAsya, kaTha, prazna, zvetAzvetara Adi ati prAcIna upaniSadezamAM paNa bhinna bhinna virAdhI apekSAethI brahmanu varNana maLI Ave che. taati taaiti tatpUre sarasije |-pho.LoLIyAnu mato mahIyAnuM 4. 2-20 / / salAmata yat / / prazna2-5. veddAntane anivacanIyavAda, kumArilanA sApekSavAda, budhdhanA madhyamamArga va sidhdhAMtA syAdvAdanA sidhdhAMtane maLatA Ave che. syAdvAdanA tulanA pAzcAtya sApekSavAda (Theory of relativity) sAthe paNa karAya che, syAdavAdane vastuvAdI sApekSavAda kahI zakAya. grIka dArzanika pi (Pyrrho) nA saMzayavAda sAthe paNa syAdvAdanI tulanA karAya che. kemake pirA paNa vAkayanI pUrve sthAt - kadAca - May be mUkavAnuM avazyaka samaje che para Mtu jaine nA syAdvAda Ave saMzayavAda !Seepticis) che ja nahIM. jarmanIne vikhyAta tattvavettA heMgela (Hegal) syAdvAdanA jevI vicAraNA rajU kare che:-- Reality is now this, now that, in this sense it is full of negations, contradictions and oppositions: The Plant germinates, bloom, witness and dies; man is young mature and old. To do a thing justice, we must tell the whole truth about it. Predicate all those contradictions of it, and show how then. are reconciled and preserved in the articulated whole which we call the life of the thing. mAnasazAstranA vidvAna preA. viliyama jemsa temanA Principles of Psychology nAmanA graMthamAM lakhe che ke ApaNI aneka duniyA che; sAdhAraNa mANasane A badhI duniyAenuM ekabIjAthI asa Mbaddha ane anapekSitarUpamAM jJAna thAya che. 334 For Private Personal Use Only tattvadarzana
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ 'pam gadava kAvavaya paM. nAnasanajI mahArAja ja mAtAhida tatha sAce tattvavettA to e ja kahevAya ke je A badhI duniyAne eka bIjAthI saMbaddha ane apekSita rUpe jANe che. AvI rIte bhAratIya darzanamAM ane pAzcAtya darzanemAM syAdvAda maLatI vicArazreNI maLI Ave che, to teno virodha paNa sArI rIte jovA maLe che. syAdavAdanA siddhAMtanI vasubaMdhu, hiMganAga, dharma kIrti, bauddho tathA zaMkara jevA advaita vedAMtIoe bahu kaDaka TIkA karI che. teoe sthAta eTale kadAca evo laukika artha laIne syAdavAdanA siddhAMtane vadhatovyAghAta kahyo che. dharma kIti kahe che ke syAdavAda mithyA pralA5 che. zaMkarAcAryanA mate paNa syAdavAda e kaI dIvAnA mANasane pralApa che. rAmAnuja paNa kahe che ke be pUrNa virodhI guNa sat ane asata e te prakAza ane aMdhakAra mAphaka virodhI hoIne, eka ja vastune viSe saMbhavI zake nahIM. taTasthavRttithI joIe te syAdavAda ema kaheto ja nathI ke be pUrNa virodhI guNe eka ja apekSAe ekI sAthe eka ja vastune lagADI zakAya che. jenonI anekAntavAdI daSTine artha eTalo ja che ke sat tava anaMta guNa dharAve che ane tene vividha dRSTibiMduthI tapAsI zakAya, jemake dravyanI dRSTie sat nitya temaja akhaMDa che. paraMtu paryAya dRSTie te anitya ane khaMDa rUpe che. aMtamAM A daSTibiMdune spaSTa karatuM syAdavAdanI upayogitA samajAvatuM prova zrI AnaMdazaMkarabhAI dhruvanuM vidhAna joIe : " syAdavAdane siddhAMta aneka siddhAMta avalokIne temane samanvaya karavA khAtara pragaTa karavAmAM Avyo che. syAdavAda ApaNI samakSa ekIkaraNanuM daSTibiMdu upasthita kare che. vividha dRSTibiMduo dvArA nirIkSaNa karyA vinA kaI vastu pUrI samajavAmAM AvI zake nahIM. A mATe syAdavAdane sidhAMta upayogI temaja sArthaka che. syAdvAdane keTalAka saMzayavAda kahe che te huM mAnato nathI. syAdavAda saMzayavAda nathI kintu vastudarzananI vyApaka kaLA te ApaNane zIkhave che. nArI pratyene bhAratIya dRSTikoNa sAdhvI candanA, darzanAcArya-vIrAyatana nArInA saMbaMdhamAM bhAratIya sAhityamAM ja nahi, samagra vizvanA sAhityamAM tenA jIvana viSe vividha pAsAMo citrarUpe vakhatovakhata puruSonI kalame aMkita thatA rahyAM che. puruSoe nArInA jIvananuM je citraNa karyuM che te pitAnA daSTikoNathI karyuM che. potAnI kalpanAonA AdhAre ja teNe nArIne jIvanane bahumukhI AyAmethI joyuM ane pArakhyuM che. keTalIka nArIoe paNa pitAnI kalame pitAnA jIvanacitronuM aMkana karyuM che. A jotAM puruSalekhake nyAya che ane anyAya vadhAre karyo che. keIka jagyAe nArIne purue narakanI khANa ane narakanuM dvAra kahela che te kayAMka tene svargane AgaLIyA samAna paNa kahI che. koI jagyAe nArIjIvananI prazaMsA paNa karI che te kaI jagyAe niMdA paNa karI che. jIvana e jIvana ja che te pote potAnAmAM bhadra paNa nathI ke abhadra paNa nathI. tene je dRSTikoNathI jovAmAM Ave, jIvanane AbhAsa te thavA mAMDe che. nibaLatA ane sabaLatA je mAnasika vRttija che to te jevI rIte nArImAM hoI zake che tevI puruSamAM kema na hoI zake? ' vedanI racanAmAM antara hovA chatAM mAnasika racanAmAM nArIjIvana ane narajIvanamAM koipaNa prakAranI bhedarekhAnI sImA batAvI zakAya tema nathI. Alocako kahetA hoya che ke nArInuM mana baha nirbaLa hoya che, parantu ItihAsanA keTalAka sonerI pAnAM evA paNa upalabdha thAya che ke jyAM nArImananI apekSAe naranuM mAnasa vadhAre du paDe che. rAmAyaNakALanI sumitrA pitAnA priya putra lakSmaNane rAmanI sAthe vikaTa vanamAM javAnI AjJA sAhasapUrvaka ApI de che, sItA paNa rAme nA pADavA chatAM temanI sAthe bhayaMkara vananA duHkhamaya jIvanane saharSa svIkAravA taiyAra thAya che. lakSmaNanI patnI milAne tyAga sumitrA ane sItAnI apekSAe adhika ujajavaLa ane adhika prabhAvI thaIne aMkita thayo che. sItAne rAmanI sAthe vanamAM rahI zArIrika kaSTo ja sahana karavA paDe che, paraMtu UrmilA to rAjamahelamAM rahIne paNa patinA dAruNa viyAgane dIrghakALa sudhI sahana kare che tathA saMpUrNa sagavaDatAonI vacce rahIne paNa agavaDatAne svIkArI pUjayajanonI sevAmAM samarpita thaI jAya che. UrmilAno tyAga rAma, sItA ane lakSmaNanA nArI pratyene bhAratIya daSTikoNa 335